Ishki ister organdarynyń qyzmetin jetildirý máselelerine qatysty zań jobasy boıynsha Ishki ister mınıstriniń orynbasary Erlan Turǵymbaev baıandama jasady. Onyń aıtýynsha, qujat aıasynda aýmaqtyq ishki ister departamentteri men jergilikti polısııa qyzmetin biriktirip, olardy Ishki ister mınıstrligine baǵyndyryp, polısııa júıesin jańǵyrtý kózdelip otyr.
«Jergilikti polısııa jáne ishki ister organdary basqarmalarynyń arasynda qaıshylyq faktileri tirkeldi. Polısııa bólimderi ózara jasyryn qaqtyǵystarǵa jol bergen. Tipti, aýdandaǵy basshylardyń oblystyq jergilikti polısııa basshylaryna baǵynbaý faktileri anyqtalǵan. Osyndaı jaǵdaı tekserý barysynda rastaldy. Ásirese mundaı jaıttar Ońtústik Qazaqstan, Jambyl, Aqmola oblystarynda tirkeldi. Álemdik tájirıbe kórsetkendeı, quqyqtyq tártiptiń negizi – ol qatań baǵyný», dedi E.Turǵymbaev.
Jańa zań jobasy osyndaı máselelerdi eskere otyryp ázirlengen. Osyǵan sáıkes, ishki ister departamentteri negizinde polısııa departamentteri qurylmaq. Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, polısııa departamentteri men jergilikti polısııa qyzmetin qosý – týyndaǵan máselelerdi joıyp, tikeleı baǵyný ustanymyn saqtaýdy qamtamasyz etpek.
Sonymen birge ákimderge polısııa departamentterine qatysty birqatar quzyretter berilý qarastyrylyp otyr. E.Turǵymbaevtyń sózine qaraǵanda, mundaı qadam ákimderge quqyqbuzýshylyqtyń aldyn alýda olardyń róli men jaýapkershiligin kúsheıtýge jaǵdaı jasaıdy.
«Ákimderge polısııa organdaryna quqyqtyq tártipti qamtamasyz etý mindetterin qoıý, Ishki ister mınıstriniń usynysy boıynsha polısııa departamenti basshylaryn taǵaıyndaý jáne bosatý quqyǵy beriledi. Osyǵan sáıkes, departament basshysy jylyna bir ret ákim men halyqtyń aldynda esep beredi», dedi E.Turǵymbaev.
Sonymen qatar sottalǵandarǵa qatysty birqatar ózgerister engizilmek. Máselen shartty túrde merziminen buryn bosatylǵandarǵa alkogoldi sýsyn ishýge tyıym salynady.
«Mas kúıinde jasalatyn jáne resıdıvtik quqyqbuzýshylyqtardyń qosymsha ádisteri men formalary ornatylady. Atap aıtqanda, jazasyn óteýden shartty túrde merziminen buryn bosatylǵan adamdarǵa alkogoldik ishimdik ishýge tolyq tyıym salynady», dedi E.Turǵymbaev.
Vıse-mınıstrdiń sózine súıensek, buryn sottalǵan adamdarǵa qatysty ákimshilik qadaǵalaý belgileý úsh jyldan bastap, sottylyǵy joıylatyn merzimge deıin uzartylady. Budan bólek ákimshilik ustaý merzimin 3-ten 24 saǵatqa deıin ulǵaıtý kózdelip otyr. Olardyń quqyqtary men mindetteri, ustaý sharty bekitiledi.
Baıandamadan keıin Májilis depýtattary zań jobasyna qatysty óz suraqtaryn qoıdy. Halyq qalaýlylary qyzmettik baspanany jekeshelendirý jóninde saýal qoıǵan bolatyn. E.Turǵymbaev oǵan jan-jaqty jaýap berdi.
«Qazirgi tańda polısııa qyzmetkerleri jasaryp keledi. Buryn ishki ister organdaryna 30 jasynda kelip, 20 jyl qyzmet isteıtin. Sodan keıin zeınetke shyǵyp, qyzmettik baspanany jekeshelendirýge quqyly boldy. Búginde orta eseppen 22 jasta qyzmetke keledi. Iаǵnı 20 jyldan keıin, 42 jasynda páterdi jekeshelendirý úshin zeınetke shyǵýǵa májbúr. Al 42 jastaǵy qyzmetker birneshe jyl jumys isteı alady. Ondaı mamandar ishki ister organdaryna qajet ekeni anyq», dep túsindirdi E.Turǵymbaev.
Mınıstrdiń orynbasarynyń aıtýynsha, jańa zań jobasy boıynsha 20 jyl eńbek ótilinen keıin polısııa qyzmetinde qala otyryp, baspanasyn jekeshelendiredi. Qyzmetker qaza tapqan jaǵdaıda, onyń otbasy atalǵan páterdi óz múlki retinde tirkeýine múmkindik týady.
Sondaı-aq Palata TMD memleketteriniń aqparattyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jónindegi kelisimge baılanysty ratıfıkasııalyq zań jobasyn maquldady.
Bul zań jobasy jóninde Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Beıbit Atamqulov baıandama jasap, máseleniń mán-jaıyn túsindirdi. Joǵaryda atalǵan kelisim aqparatty transshekaralyq berýdi uıymdastyrý, áleýetti jáne naqty qaýip-qaterlerden aqparattyq júıeler men resýrstardy qorǵaý tehnologııasyn jetildirýge múmkindik beredi. Sondaı-aq aqparatty qorǵaý quraldaryn sertıfıkattaýdyń jáne sertıfıkattaý nátıjelerin ózara tanýdyń kelisilgen tártibin belgileý baǵytyndaǵy yntymaqtastyqty arttyrý kózdelip otyr.
Zań jobasyn talqylaý barysynda depýtattar ınternet keńistigindegi qaýipsizdik máseleleri týraly saýal joldady. Bul suraqqa Ulttyq qaýipsizdik komıteti tóraǵasynyń orynbasary Dáýlet Erǵojın jaýap berdi. Onyń aıtýynsha, aqparattyq lańkestik aktileri, teris baǵytqa nasıhattaıtyn aqparattar, qasaqana is-qımyldar týyndaǵan jaǵdaıda Qazaqstan zańnamasyna sáıkes, ondaı ınternet resýrstarǵa shekteý qoıylady.
«Internet keńistiginde jappaı yqpal etý jasalyp jatsa, tıisti aımaqtarda ǵalamtor jelisi buǵattalýy múmkin. Alaıda mundaı jaǵdaı asa qajetti jaǵdaılarda ǵana júzege asady», dedi D.Erǵojın.
Al memlekettik organdarǵa qatysty aqparattyq shabýyldar jasalsa, onda tehnıkalyq múmkindikterge súıenip, IP-adresti buǵattaý nemese basqa da tıisti sharalar qarastyrylady.
Halyq qalaýlylary jalpy otyrysta arhıv isi jónindegi túzetýlerdi talqylady. Bul qujat týraly Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń múshesi Keńes Absatırov baıandama jasady. Depýtattar talqylaýdan keıin, osy zań jobasyna da qoldaý bildirdi.
Bul kúni Májilis Qazaqstan men AQSh memlekettik áýe kemelerine aeronavıgasııalyq qyzmet kórsetý úshin tólemaqy alýǵa qatysty, sonymen birge, Qazaqstan Úkimeti men BUU Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uıymy (FAO) arasyndaǵy FAO-nyń bizdiń eldegi Baılanys jáne áriptestik jónindegi bıýrosyn qurý týraly zań jobalaryn jumysqa qabyldady.
Sondaı-aq «Qazaqstan Úkimeti men Qytaı Úkimeti arasyndaǵy Qorǵas ózeninde «Shúkirbulaq (Almaly)» birlesken sel ustaıtyn bóget salýdaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasynyń jumysyn bastady. Osy zań jobasy jóninde baıandama oqyǵan Ekologııa máseleleri jáne tabıǵat paıdalaný komıtetiniń tóraǵasy Gleb Shegelskıı jobaǵa eki memleket teńdeı etip qarjy bóletinin málimdedi.
Budan bólek, Májilis depýtattary 2009 jylǵy 17 qarashadaǵy Reseımen «Baıqońyr» keshenin jalǵa alý jaǵdaıynda Baıqońyr ǵarysh aılaǵynyń personalyna, Baıqońyr qalasynyń, Tóretam jáne Aqaı kentteriniń turǵyndaryna medısınalyq qyzmet kórsetý tártibi týraly úkimetaralyq kelisimge ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaýǵa qatysty zań jobalaryn jumysqa qabyldady.
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»