Túrki álemindegi sopylyq poezııanyń asa kórnekti ókili Iýnýs Emre Qoja Ahmet Iаsaýı babamyzdyń ilimin jalǵastyrýshy rýhanı shákirtteriniń biri sanalǵan. Bar ómirin ımanı álemge baǵyshtaǵan onyń óleń-jyrlary Túrik elinde zor tanymaldylyqqa ıe. Málik Otarbaev Emre óleńderin aýdarý ońaıǵa soqpaǵanyn, tipti keıbir óleńin aýdarý barysynda bir aıdan asa ýaqyt ketkenin aıtty. Degenmen, aýdarma kezinde Iýnýs Emre tiliniń qazaq tiline óte jaqyn ekeni baıqalǵan.
«Túpnusqadan aýdarǵanymyz áldeqaıda jeńil boldy, nege deseńiz, aýdarma barysynda qazir túrik aǵaıyndardyń múlde qoldanbaıtyn sózderin kezdestirdik. Máselen Iýnýs Emre dál bizdiń tilimizdegideı «qashan?» dep jazady. Ol sózdiń ornyna qazir túrik aǵaıyndar «ne zaman?» degen sózdi qoldanyp júr. Aıta bersek mundaı uqsastyqtar óte kóp. Sondyqtan Emre óleńderi bizge bóten emes. О́leńderdiń qazaq tilindegi kórkem aýdarmasyn aqyn Dáýletbek Baıtursynuly jasady», deıdi Málik Otarbaev.
– Emre shyǵarmalaryn aýdarý osydan 5-6 jyl buryn bastalǵan. Kitap baspaǵa jiberiler aldynda qazaqsha aýdarmamen qosa túrikshe túpnusqasyn bereıik degen usynys tústi. Kitap kólemi 27 baspa tabaqty qurady. Aýdarma barysynda túpnusqadan meılinshe alystamaýǵa tyrystyq. Emre jyrlary Iаsaýı hıkmetterimen úndes, – deıdi kitap redaktory Kádirbek Qunypııauly.
Qazaqstannyń Túrkııadaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Abzal Saparbekuly kitap alǵysózinde atalǵan týyndy tamyrlas eki el arasyndaǵy rýhanı baılanysty odan ári nyǵaıta túsetinin, Iýnýs Emreniń qazaq jurtyna tanylýy rýhanı ómirimizdegi aıryqsha atap ótýge tatıtyn úlken jańalyq ekenin jazǵan. Onyń sózinshe, Abaı, Muqaǵalı shyǵarmalarynan bastaý alǵan osynaý ádebı úrdis bolashaqta da jalǵasyn tappaq.
Sharaǵa qatysqan zııaly qaýym ókilderi de bul bastama túbi bir túrki halyqtarynyń birligin arttyryp, rýhanı úndestikke jete-
leıtin ıgi qadam dep baǵalady.
– Qazaqstan men Túrkııa arasyndaǵy saıası ekonomıkalyq baılanystarmen qatar ádebı-mádenı qarym-qatynastar da barynsha óristep keledi. Sonyń bir dáleli eki el kórkem sóz sheberleriniń shyǵarmalaryn aýdaryp, tanystyrý isi keńinen jolǵa qoıyla bastady. Qazaq oqyrmandarynyń qolyna tıip otyrǵan Iýnýs Emreniń «Jyrlary» oqyrman qaýymnyń kóńiline shýaq sebedi dep senemiz. Bul eki el úshin, ásirese, baýyrlas eki eldiń óleń súıer oıly oqyrmandary úshin asa qýanyshty jaǵdaı. Atajurt pen Anajurt arasyndaǵy ádebı baılanystarymyz budan ári de máńgi gúldene bergeı! Ankara men Astana arasyndaǵy «altyn kópir» ádebı-mádenı qarym-qatynastarymyzdy bolashaqta da nyǵaıtyp, búkil túrki álemindegi týys halyqtar birligine qyzmet etedi dep senemin, – dedi kitap tanystyrylymyna Túrik elinen arnaıy kelgen Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetiniń О́kiletti keńes tóraǵasy Musa Iyldyz.
Oıly oqyrmanǵa jol tartqan jaýhar jyrlar týyndysy Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynyń qoryna tabystaldy.
Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
