Habıba Elebekovanyń estelik syry

О́ner ólimnen de bıik

О́nerge qyzmet etý ońaı emes... Onyń jolyna ǵumyryn sarp etip, ómi­rin sadaǵa etkender qanshama?!

Habıba apamyzdyń esteligi boıyn­sha 1927 jyly Qazaqstannyń bir top ónerpazdary Máskeýdegi Ult­tar keńesiniń jıynynan keıin óte­tin konsertke shaqyrtylady. Bul Máskeýdi dúr silkindirgen qazaq óne­ri men ádebıetiniń on kúndiginen bu­ryn bolǵan shara.

Qalı Baıjanov, Serke Qojam­qu­lov, Elýbaı О́mirzaqov, Isa Baı­za­qov, Ámire Qashaýbaev, Jumat Sha­nın, Janbıke Shanına, Qalıbek Qýa­nyshbaev, Habıba Elebekovanyń tý­ǵan apasy Dámıla Ońǵarbaeva, Ǵabbas Aıtbaev syndy óner adamdary Máskeýge ketip bara jatqanda mynadaı oqıǵa bolady. «Jumat pen Janbıkeniń emizýli balasy bar eken. Sol bala jolaı ókpesine sýyq tıip aýyryp, poıyzda qaıtys bolady. Endi ne isteý kerek? Balanyń ólgenin bilse, poıyzdan túsirip tastaıdy. Al, túsirip tastasa, konsertten qalasyń. Bul keńes ókimetiniń aq degeni alǵys, qara degeni qarǵys bolyp turǵan zaman ǵoı. Sodan ne isterlerin bilmeı, bári qatty sasady. Jumat áıeline: «Janbıke, balanyń ólgenin eshkimge bildire kórme. Jylama! Ne bolsa da jeteıik», deıdi. Eki táýlik boıy Janbıke ólgen balany emizgen sııaqty bolyp, qushaqtap otyrady. Munshama qasiretti kóterýge qanshama kúsh kerek ekendigin bastan ótkermek túgili, jáı elestetip kórýdiń ózi qorqynyshty.

«Sol kezde Máskeýde túsken sýretterde Qurmanbek pen Elýbaı joq. Poıyzdan túse salysymen ba­lany qoıýǵa alyp ketedi. Keıbir jer­lerde Jumat Shanınniń sýreti joq» degen Elebekova esteligin bylaı jalǵastyrdy: «О́ner adamynyń ómi­riniń qıyndyǵynyń ózi osynda. Ha­lyq úshin eńbek etedi. Halyqtyń aıt­qan amanatyn oryndaý úshin ómir súredi. Bilmeıtin adamdar óner adam­darynyń ómiri jeńil dep esep­teı­di ǵoı. Oınap-kúlip ómir­le­rin ótkizedi dep oılaıdy. Ystyǵyń 40 gradýs bolyp kóterilip turǵanda almastyratyn adam bolmasa, saǵan sahnaǵa shyǵýǵa týra keledi. Sahnaǵa shyq­qanda jańaǵy aýrýyń qaıda ket­ke­nin bilmeı qalasyń. Nege? Ha­lyq­tyń aldyndaǵy jaýapkershilik se­niń aýrýyńnan bıik. О́ner ólimnen de bıik. Ishten shyqqan balanyń máı­i-
tin eki kún boıy qushaqtatyp otyr­ǵyzyp qoı­ǵan da osy. Mysaly, Elýbaı О́mirzaqovtyń balasyn oń jaqqa salyp qoıyp otyrǵanda Mal­tabaı de­gen kúldirgi jeńil róldi oınaýǵa tý­ra kelgeni esimizde. Júsipbek Ele­be­kovtiń, ıaǵnı bizdiń Ardaq degen balamyzdy jerlep kelgen kúni oǵan da konsertke shyǵýǵa týra kelgen. Mine, óner adamynyń taǵdyry osyndaı».

Azaly kúıde sahnaǵa shyqty

О́ner adamynyń mindeti sahna kıesine adaldyq bolsa, jýrnalıstiń de jaýapkershiligi jetkilikti. Ár oqıǵany aqıqatynan ajyratpaı, oqyrmanǵa jedel jetkizý paryzyń. Biraz ýaqyt buryn bizge Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik opera jáne balet teatrynyń 75 jyldyq mereıtoılyq sán-saltanatyn teatr
ǵımaratynyń ishinde qaldyryp qoımaı, qalyń oqyrmanǵa nasıhattaý qajet boldy. Keremet kesh tý­ra­ly qanaǵattanǵandyq sezimmen qa­lam terbeı otyryp, Maıra Muha­med­qyzynyń myqtylyǵyn jazýǵa tý­ra kelgen-di.

Onyń táńirden berilgen talantyn jurtqa bólek baıandaýdyń qajeti tipti shamaly. Juma kúni ǵana ákesin qa­ra jerdiń qoınyna berip, qara ja­mylyp otyrǵan azaly ánshi senbi kú­ni sahnaǵa jarqyrap shyǵýǵa kú­shi jetedi dep teatr ujymy da kút­pegen. Jarty jyl boıy búkil ujym bolyp daıyndalǵan, ujym bolyp kútken dál osy mereıtoıda teatrdan ózin kórgisi keletin qa­lyń kórermeni úshin qam kóńilin qa­za etken ánshi tabynýǵa sózsiz tu­ra­dy. Sılva bolyp saıraǵan óner bul­buly osydan keıin sahnadan kó­rinbedi. Jaýapkershilik degendi tú­sin­beıtinder, Maıranyń jankeshti eń­bek­qorlyǵyn «ólermendik» dep ózeý­reıtinder, talantymen kelgen tabystaryn «pysyqtyq» dep baǵa­laı­tyndar bir ýaqıǵaǵa da ózge qy­rynan qaraýy da ábden kádik.

Aınash ESALI,

«Egemen Qazaqstan»

  ALMATY