Jumysyń qalaı, jamaǵat?

Álde, as­paı­tyn-saspaıtyn sol baıaǵy jaı­ba­ra­qat­tyq pa? Eger álemdegi túrli ulttar men ulys­tardyń ómir­lerine zer salsań, solar­dyń basym bóliginiń bir isti aıaqtaı salyp ekinshisin bastap, ózgelermen báse­kege túsip, qarbalas tirshilik keship jatqandaryn baıqaısyń. Son­dyq­tan shyǵar, ondaı elder damýda da bizden áldeqaıda uzap ketti. 

Bireýleri alyp ushaqtar men jel­men jarysqan avtomobılder shyǵa­ryp attaryn aspandatsa, endi bireýler qaltaǵa syıyp ketetin uıaly telefondar shyǵaryp-aq dúnıege tanylyp jatyr. Tipti hosh ıisti ıis sýlarymen dúıim jurtty tamsandyryp jatqandar qanshama! Al, biz keıde jumys qaıda qashar deısiń dep, shyntaqtap jata beremiz. «Jatqanǵa berseń, maǵan ber» deıtinimiz taǵy bar. Biraq ázirge «berip» jatqandar kórinbeıdi. 

Oılap otyrsań, bizde eńbekke, eńbek adamdaryna degen qurmet óte tómen sııaqty bolyp kórinedi. Eskertkishterdi batyrlarǵa ornatamyz, kóshelerge batyrlardyń attaryn beremiz. Jumys­shy týraly sóz joq.  Kópshilik jınal­ǵan jerlerde aýzymyzǵa aq-adal asyn tosyp otyrǵan dıqan men malshyny emes, shirengen sheneýnikti tórge shy­ǵa­ra­tynymyz da, solardyń aldynda jatyp-jastyq, ıilip tósek bolyp, sharapat ataýlyny solardyń keýdelerine taqqandy unatatynymyz da naǵyz eńbek adamyn baǵalaı bilmeýimizden shyǵar, kim biledi. Áıteýir bir jaıttyń basy ashyq, biz jappaı jabylyp jurtty ju­mys­qa jumyldyra almaı álek bolsaq, keı elder adamdarǵa qaıtsek artyq jumys istetpeımiz dep álek.

Japonııanyń Taisei  atty kompanııasy jumys oryndarynda uzaǵyraq otyryp qalǵan keńse qyzmetkerlerin úılerine qýatyn dron jasap shyǵarǵan kórinedi. T-Friend degen ataýǵa ıe ózdi­ginen ushatyn qurylǵy arnaıy kameramen jabdyqtalǵan. Belgilengen ýaqyt­ta ol ǵımarat ishin aınala ushyp, kezek aıaqtalǵannan keıin de jumy­synda qalyp qoıǵan qyzmetkerdiń dál janyna baryp toqtaıdy eken. Jaı ǵana toqtap tur­maı, qyzmetker úıine ábden ketkenge deıin  Auld Lang Syne dep atalatyn shotlandııalyq ándi qosyp qoıatyn óneri taǵy bar. Bul ánniń tań­dap alynýy da teginnen-tegin emes kórinedi. Sóıtse Japonııanyń saýda oryndarynda osy mýzykanyń estilýi dúkenniń jabylaıyn dep jatqanyn bildiredi eken.

Eger jańaǵy apparattyń ózińizge tup-týra ushyp keletinin oılap alańdap otyratyn bolsańyz, sizge jaıbaraqat otyryp jumys isteý qıynǵa túsedi deıdi osy drondy jasap shyǵarǵan kompanııanyń dırektory. Sóz retinde mundaı drondy paıdalanýdyń aıyna shamamen alǵanda 4,5 myń dollarǵa túsetinin de aıta ketken jón.

Mundaı qurylǵynyń dál osy elde paıda bolýynyń ózi de kezdeısoqtyq emes. Japonııa jumysqa berilgen adam­­darynyń sany jaǵynan aldyń­ǵy qatarda turǵan elderdiń biri. Japon­dardyń paıymdaýynsha, shekten tys jumysbastylyq elde oryn alyp jatatyn sýısıdtiń negizgi sebep­teriniń de biri bolyp tabylady eken. Sondyqtan da el bıligi ústimiz­degi jyldyń qańtar aıynan bastap mer­zim­nen tys jumys isteýge qarsy kú­res naýqanyn bastaýǵa májbúr bolǵan.

Taǵy bir aıta keterlik jaıt, bul elde shamadan artyq jumys isteýden bolyp jatatyn ólim-jitimdi bildiretin karosı degen erekshe termın de paıda bolypty. Resmı málimetterge qara­ǵanda, jyl saıyn kem degende 200 japon osy karosıden ajal qusha­dy eken. Bul kórsetkishtiń ózin el kásip­odaqtary tym tómendetilgen kór­set­kish, is júzindegi jaǵdaı budan álde­qaıda kóp dep esepteıtin kórinedi.

Japonııadaǵy jaǵdaı osyn­daı bol­ǵanda, bizdegi jaǵdaı qandaı? Abyroı bolǵanda, bizdiń aǵaıyn­darǵa jumys­bas­tylyqtan keler qaýip joq. Eger jumys kúnderi ymyrt úıirilgenge deıin keńsede otyratyndar men senbi-jeksenbi kúnderi jumysqa shyǵatyn keıbir jerlesterimizge kelsek, obaly ne kerek, olar qandaı da bir isti tyndyryp tastaý úshin emes, ánsheıin, joǵarydaǵy basshylar úıinde shalqaıyp jatyp aldy dep aıtpasyn degen saqtyqpen ǵana keńsege baryp tóbe kórsetedi. 

Osyndaı jaǵdaıdy estip-bilgen­nen keıin áı, osy bizdiń sheneýnik­ter úshin de japondardikindeı bir dron artyqtyq etpeıdi-aý degen oı da qylań beredi eken. Biraq ol Kúnshyǵys elin­degi sııaqty keńse qyzmetkerlerin úı­lerine qýatyn emes, kerisinshe, jumys ústeli basynda qalǵyp-shulǵyp otyr­ǵan sheneýnikterimizdiń qasyna jaqyn­dap baryp, «qoı uıqyny, jumys iste!» dep aıqaı salatyn dron bolýy kerek sııaqty...