Qazir «dron» atalatyn mundaı qurylǵylardyń múmkindigin arttyrý boıynsha túrli startaptar keńinen júzege asyrylýda. Sonyń biri teletúsirilim salasynda tez tarap úlgerdi. Bul – ásirese, shaǵyn ǵana toptan turatyn túsirý tobynyń sapaly beınejazbalar jasaýyna úlken septigin tıgizdi. Iаǵnı, burynǵydaı tikushaqqa operatordyń otyrýyn qajet etpeıdi, kamera arqalap bıik taýdyń nemese záýlim ǵımarattardyń tóbesine shyǵyp ta áýre bolmaısyz. Bar bolǵany qajetti bıiktikke kamera ilingen drondy ushyryp jiberseńiz jetkilikti. Qolyńyzdaǵy pýltpen basqarý arqyly qalaǵan kórinisińizdi túsirip beredi. Osy tehnologııanyń nátıjesinde, sońǵy jyldary qus qanaty talatyn záý kókte zyryldaǵan drondar kóbeıdi. Biraq bul drondardy durys basqara bilmese nemese tehnıkalyq jaǵynan syr bergen sátinde ushaqqa, qustarǵa soǵylý qaýpi bar. Buǵan uqsas oqıǵalar álemniń ár túkpirinde bolyp ta jatyr.
Sondyqtan Dúnıejúzilik ekonomıkalyq forýmnyń jetekshisi Klaýs Shvab óziniń «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa» atty kitabynda dronnyń qorshaǵan ortany taný jáne soǵan saı áreket etý (soqtyǵýdan saqtaný úshin baǵytyn ózgertý) múmkindikterin damytý úlken ózgeristerge alyp keletinin jazdy. Osy arqyly ony kúrdeli tapsyrmalardy, atap aıtqanda, joǵary kerneýli elektr jelilerin tekserýge nemese áskerı is-qımyl aýmaǵyna medısınalyq jabdyqtardy jetkizýge paıdalanýǵa bolatynyn aıtady. Qazir elimizde drondy óristegi maldy kórýge paıdalanyp otyrǵan sharýashylyq ıeleri biren-saran bolsa da bar. Álbette, otandyq ǵalymdardyń aıtýynsha, drondy aýyl sharýashylyǵynda paıdalaný múmkindikteri orasan. Tek mal sharýashylyǵynda emes, jerdi tyńaıtý men sýarýǵa baǵyttalǵan tıimdi málimetterge qanyǵý úshin de atalǵan apparattyń paıdasy zor.
Jalpy, tórt rotorly drondy jasaý úlgisi alǵashqy tikushaq qurylysyn qalyptaý kezinde-aq bastalǵan. Tuńǵysh kvadrokopterdiń birin 1922 jyly orys-amerıkalyq konstrýktor Georgıı Botezat synaqtan ótkizgeni tarıhtan málim. Biraq apparattyń birqatar kemshilikterin túzeýdiń joly bola qoımaǵan soń HH ǵasyrdyń ortasynda bul sala múldem toqtady. Al HHI ǵasyrda qaıta jandanǵan kvadrokopterler, ásirese áýesqoılar úshin taptyrmaıtyn modeldeý quraldarynyń birine aınalyp otyr.
Osydan birneshe kún buryn qytaılyq DJI kompanııasy kóldeneńinen ushýǵa arnalǵan qalaqshasy men qanaty bar, sondaı-aq tiginen ushyp-qonýǵa arnalǵan tórt rotory bar gıbrıdti dron jasap shyǵardy. Negizi, azamattyq drondardyń kóbi jerge parallel ornalasqan qalaqshalary bar mýltıkopterler bolǵandyqtan, tek tiginen ushyp, qonady. Bul drondardyń avtonomdy jumys ýaqyty men ushý aýmaǵy óte az. Sondyqtan joǵary jyldamdyqpen alysqa usha alatyn ushaq túrindegi ushqyshsyz apparattar jasaldy. Biraq ony iske qosý úshin ushý-qoný jolaǵy qajet. Gıbrıdti drondar osy eki qurylǵydaǵy artyqshylyqtardy boıyna jınaýymen erekshelenedi. Iаǵnı 2,3 metrlik qanaty men 6,5 kılo salmaǵy bar jańa dron saǵatyna 75 shaqyrym jyldamdyqpen usha alady. Jáne bir rettik qýatymen 20 shaqyrymdyq aýmaqty qamtıtyn 4 saǵattyq ushý josparyn júzege asyrý qabiletine ıe.
Bul drondardyń jańa dáýiri týyp kele jatqanyn kórsetedi.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
