Jumyspen qamtýdy ońtaılandyrý qajet

Tıimdi sharalar qaralǵan qujat

Atalǵan zań jobasy týraly Eńbek jáne halyqty áleýmettik qor­ǵaý mınıstri Mádına Ábil­qasymova baıandama jasady. Vedomstvo bas­shy­synyń aıtýynsha, zań jobasy Mem­leket basshysynyń halyqty jumys­pen qamtý ortalyqtaryn refor­malaý, elektrondy eńbek bır­ja­synyń biryńǵaı onlaın-ala­ńyn qurý jáne ony tolyqqandy en­dirý jónindegi tapsyrmalaryn oryndaý maqsatynda ázirlengen. Soǵan sáıkes, 3 zańǵa jáne 8 kodekske ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý kózdelgen. 

«Zań jobasynda jumyspen qamtý orta­lyqtaryn reformalaý jáne bos jumys oryndary men búkil eldi meken boıynsha bir­yń­­ǵaı onlaın alań qurý usyny­la­dy. Osy maqsatta eńbek naryǵy­nyń bir­yńǵaı aqparattyq bazasyn qu­raı­tyn «Eńbek bırjasy» mem­le­ket­tik ınternet resýrsyn qurý jos­par­lanyp otyr. Bul tuǵyrnama halyqty jumysqa ornalastyrýǵa kómektesedi. Iаǵnı, ol jumys izdeý­shiler men jumys berýshiler týra­ly aqparatty tolyqtaı qamtıtyn onlaın alańǵa aınalady», dedi M.Ábilqasymova. 

Mınıstrdiń sózine qaraǵanda, elektrondy eńbek bırjasy arqy­ly jumys berýshiler men jumys­syz júrgender arasynda ózara qa­rym-qatynas ornamaq. Sonyń nátı­jesinde bos oryndar týraly aq­parat jalpyǵa qoljetimdi bola túspek. 

Buǵan qosa, zań jobasy jumys­pen qamtýdyń jeke agenttik­terine aza­mattardy jumysqa ornalas­ty­rý­ǵa múmkindik beredi. Osy ba­ǵyt­ta «halyqty jumyspen qamtý sa­­lasyndaǵy qyzmetterdiń aýtsor­sın­gi» uǵymy engizildi. Bastapqy kezeńde osyndaı aýtsorsıng ju­mys­syzdarǵa kásiptik baǵdar berý men jumysqa ornalastyrý qyzmetterin usynady. Mınıstrdiń paıymdaýynsha, osyndaı qadamnyń arqasynda alpys myńdaı adamdy jumyspen qamtýǵa múmkindik bar. 

Zań jobasynda halyqty ju­mys­­pen qamtýǵa járdemdesýdiń qural­daryn jetildirý baǵytyna da mańyz berilmek. Zań qabyldan­ǵannan keıin, jumyspen qamtý orta­lyǵy men «elektrondy úkimet» veb-portaly arqyly ǵana emes, «Aza­­ma­ttarǵa arnalǵan úkimet» mem­­­lek­ettik korporasııasy da ju­mys iz­deý­shilerge óz qyzmetin usynady. 

Jumysqa ornalasý rásimin tezdetý úshin úsh kún merzim belgi­lenedi. Osy ýaqyt aralyǵynda aza­mat­tar uıaly baılanys arqyly nemese bas­qa da jolmen halyqty jumyspen qam­­tý ortalyǵy usyn­ǵan jumysqa ke­li­­setini nemese kelispeıtini týraly málimet berýi tıis. Al stýdentter men joǵary synyp oqýshylary jaz­ǵy demalys kezinde ǵana emes, Eń­bek ko­dek­si oqýdan tys ýa­qyt­ta jumys isteýge múmkindik alady. 

Sondaı-aq halyqtyń kóshi-qony salasyndaǵy fýnksııalardyń ara-jigin ajyratý men oralman már­te­besine qatysty ózgerister usy­ny­lady. Máselen, oralman mártebesin úsh aıdan aspaıtyn merzimge uzar­týǵa múmkindik jasalady. Oǵan qosa, osy merzim aıaqtalǵan soń ony qaıta uzar­týǵa alty aı ishinde ótinim bere alady.

Yntymaqtastyqtyń aıasy keńeıedi

Budan bólek, Qazaqstan men Belarýs úkimetteriniń arasyndaǵy 1997 jylǵy 11 sáýirdegi Tabys pen múlikke qosarlanǵan salyq salý­dy boldyrmaý jáne salyq tóleý­den jaltarýǵa jol bermeý týra­ly Qazaqstan men Belarýs arasyn­daǵy kelisimge ózgerister men to­lyqtyrýlar engizý týraly hattama ratıfıkasııalandy. 

2016 jylǵy 16 naýryzda Mınski­­de qol qoıylǵan Hattama salyq tó­leýden jaltarýǵa jol bermeý jáne qosarlanǵan salyq salý­dy bol­dyrmaý maqsatynda salyq salý má­seleleri boıynsha aq­parat almasý arqyly eki eldiń salyqtyq qurylymdarynyń yntymaq­tasty­ǵyn keńeıtýdi kózdeıdi.
Qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes kelisimde qoldanylatyn salyq­tar­­dyń ataýlary naqtylandy. «Turaq­ty mekeme» degen termın barlaý júrgizýdiń birinshi kúninen bastap tabıǵı resýrstardy barlaýdan túsetin tabystarǵa salyq salýǵa múmkindik beretin mátinde jazyldy. Odan basqa, elimizdiń ekonomıkalyq múddelerin qorǵaý maqsatynda aksııalardy, qatysý úlesterin ótkizý kezinde jekelegen tabystarǵa paıyzdar, roıaltı, qun ósimi bóliginde sa­lyq salý máselelerin qaıta qaraýǵa baılanysty ózgerister engizildi.

Bul zań jobasy jóninde baıandama jasaǵan Qarjy mınıstri Baqyt Sultanovtyń sózine súıensek, qujat Qazaqstan men Belarýs arasyn­da tájirıbe almasýdy kúsheıtip, ózara yntymaqtastyqty damyta túsýge múmkindik jasaıdy. 

«Zań jobasyna aqparat almasýdy keńeıtý joly men salyq qyz­metteri arasyndaǵy yntymaqtas­tyqty nyǵaıtý týraly ózgeris­ter men tolyqtyrýlar engiziledi. Sondaı-aq rezıdenttikti rastaıtyn qujattardyń qoltańbasy men mórin zańdastyrý jónindegi talaptardy joıý arqyly eki memlekettik rezıdentter úshin kelisimniń qoldaný tártibin jeńildetý qarastyrylady», dedi vedomstvo basshysy.

Mınıstrdiń aıtýynsha, zań jobasy negizinde Belarýstaǵy qazaq­standyq professorlar men ǵylymı oqytýshylardy eki jyl salyqtan bosatý tájirıbesin engizý, atalǵan elde bilim alyp jatqan stýdentterge jumys istegen kezde jeńildikter berý múmkindigi qarastyrylady.  Sonymen qatar stýdentterge oqyp jatqan elde granttar, stıpendııalar jáne jaldanyp isteıtin jumysta syıaqylar alǵanda sol eldegi rezıdentterine beriletin jeńildikter men shegerimderdi qoldanýǵa quqyq berý arqyly qolaıly jaǵdaı jasaý josparda bar. 

Bir kúndik eńbekaqysyn aýdarady

Kún tártibindegi máseleler qaralyp bolǵannan keıin depýtattyq usynysqa kezek berildi. Alǵash bolyp sóz alǵan senator Dúısenǵazy Mýsın Shyǵys Qazaqstan oblysynda turǵyndardyń sý tasqynynan zardap shegip jatqanyna áriptesteriniń nazaryn aýdara kelip, aımaq halqy bir kisideı jumylyp tilsiz jaýǵa qarsy belsene kúresip jatqanyn atap ótti. 

D.Mýsınniń aıtýynsha, óńirde toń qabaty tereńge ketýine jáne ózenderde sý deńgeıiniń shamadan tys kóterilýine baılanysty Aıagóz, О́skemen, Rıdder, Shemonaıha, Semeı qalalary jáne 12 aýdan sý tasqynyna ushyrady. Osyǵan baılanysty birqatar aýdandarda tótenshe jaǵdaı jarııalandy. 

Halyq qalaýlysy jergilikti atqarýshy organ búkil tehnıka men adam kúshin jumyldyryp, tabıǵı apatqa baılanysty tıisti sharalar qabyldap jatqanyn, alaıda ondaǵy jaǵdaı qosymsha qarjylaı qoldaýdy qajet etetinin jetkizdi. Osyǵan baılanysty tabıǵı apatqa tap bolǵan Shyǵys Qazaqstan ob­ly­syndaǵy aǵaıyndy qarjylaı qoldaý maqsatynda áriptesterin bir kúndik eńbekaqylaryn aýdarýǵa shaqyrdy. Senatorlar D.Mýsınniń usynysyn biraýyzdan qoldady. 

Otyrys barysynda senator­lardyń depýtattyq saýaldary jarııa etildi. Naqtylaı aıtqanda, depýtat Rysqalı Ábdikerov «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasy aıasynda mamandar tizimin kóbeıtý jáne qarjylandyrýdy ulǵaıtý jóninde, Talǵat Musabaev ǵarysh salasynda qalyptasqan ózekti máseleler týraly, Ábdáli Nuralıev Jambyl oblysyndaǵy Talas ózenindegi sý tazalaý qurylystary tóńireginde, Álı Bektaev ulttyq telekommýnıkasııa operatory «Qazaqtelekom» aksıonerlik qoǵamy Kcell kompa­nııasynyń aksııalaryn satyp alýyna qatysty saýal joldady.

Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»