Baspanamen qamtý – negizgi basymdyqtardyń biri

Almatyda uıymdastyrylǵan bul shara Elbasy Nursultan Na­zarbaevtyń bes áleýmettik bastamasynyń biri – «Árbir otba­syna baspana alýdyń jańa múm­kindikterin berý» mindetin oryndaý sheńberinde «Qazaqstandaǵy tur­ǵyn úı saıasatynyń máse­leleri» taqyrybyna arnaldy. 

ÁESI osy sektordyń bas­ty sarapshylary men qyzmet­ker­lerine: damý ınstıtýttaryna, ekinshi deńgeıli bankterge, qu­rylys kompanııalaryna, so­nymen qatar rıeltorlyq agent­tikterge jáne jyljymaıtyn múlik naryǵynyń basqa sýbek­tilerine pikir almasý úshin óziniń alańyn usyndy. 

Qoljetimdi baspanamen qamtamasyz etý – memlekettiń áleýmettik saıasatynyń basty mindetteriniń biri. Degenmen, memleket turǵyn úı qurylysyna qarjy berip, áleýmettik máse­lelerdi ǵana sheshpeıdi, ol eko­no­mıkanyń qurylys, qurylys materıaldaryn óndirý, solarmen shektes óńdeý, kólik, bank sektorlary sııaqty salalardy yntalandyrady. 

Jıynda ÁESI baǵdar­la­ma­synyń basshysy Sergeı Dom­nın Elbasynyń 2018 jylǵy Jol­daýynda halyqty turǵyn úımen qamtamasyz etý kórsetkishterin BUU-nyń standarttarynyń (2030 jylǵa deıin bir adamǵa 30 sharshy metr) deńgeıine jetkizý maqsaty qoıylǵanyn aıtty. Onyń aıtýy boıynsha, sońǵy 10 jylda turǵyn úımen qamtamasyz etý 30%-ǵa ósti, al kelesi 12 jyl ishinde ony 40%-ǵa artty­rý josparlanǵan (shamamen jy­lyna 3,3%). Bul jerde ósip kele jatqan demografııalyq dına­mıka esepke alynǵan: 2007-2017 jyldar aralyǵynda halyq sany 1,5% artty. Al tur­ǵyn úı qurylysyna bólingen ınvestısııalar orta eseppen jy­lyna 8,7%-ǵa ulǵaıǵan, sony­men birge qurylysy aıaqtalǵan tur­ǵyn úıdi tapsyrý 5,5%-ǵa ósken. 

– Bul maqsatqa tez arada qol jetkizý úshin ınvestısııa­lar dınamıkasyn arttyrý qajet bolady, biraq olar qazir de óte joǵary deńgeıde. Qazaq­stan­dyq­tardyń turǵyn úı jaǵdaı­laryn jaqsartý mindeti túrli qu­raldardy qoldaný arqyly oryndalýda. «7 – 20 – 25» mehanızmi engi­zilgennen keıin elimizde eki je­ńil­dikti ıpotekalyq mólsher­leme bolady, olar – «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha 10% jáne jańa mehanızm boıynsha 7%. Bul turǵyn úı qurylys jınaqtar júıesin, qurylys kom­pa­nııalaryndaǵy boryshkerler­ge mólsherlemelerin qarajat­tan­dyrý, turǵyn úı ınfraqury­ly­myna memlekettik ınvestısııa­lar, jaldamaly jáne kommer­sııalyq turǵyn úı baǵdar­lamalaryn, úlestik qurylysty demeý sharalaryn qamtıdy, – dedi S. Domnın.

Osyǵan baılanysty sarapshylar atalǵan quraldardyń árqaısysy qanshalyqty tıimdi jumys isteıdi jáne olardyń keshendi áseri qandaı, qazirgi jaǵdaıda bólek quraldardy qoldaný oryndy ma (mysaly, ıpotekalyq qaryzdardyń sekıý­rıtızasııasy), memlekettik baǵdarlamalardyń mehanızmderi jáne turǵyn úı salasyndaǵy mem­lekettik saıasat qalaı ózge­rýi kerek degen máselelerdi tal­qylady. 

Turǵyn úı baǵdarlamalaryn túzetý bastaldy. Jaqynda «Nurly jer» baǵdarlamasy bo­ıynsha Úkimet qaýlysynyń jo­basy jarııalandy, onda baǵdar­lamanyń bıýdjetin 24 mlrd teń­gege arttyrý josparlanǵan, biraq baǵyttardyń tiziminen úlestik qurylysty demeý alynyp tas­talǵan. Degenmen, «7 – 20 – 25» mehanızmi ózge baǵdarlamalardan qanshalyqty erekshe bolatyny, jańa ıpotekalyq kredıtteýdiń egjeı-tegjeıi jáne sharttary qandaı bolatyny belgisiz.

Dál osy máseleler ÁESI uıym­dastyrǵan sarapshylyq kez­desýdegi belsendi talqy­laý­dyń taqyrybyna aınaldy.

Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»

ALMATY