Densaýlyqqa qatysty aqyl-keńesterine jalpaq jurt qudaıdaı senetindeı Komarovskıı degen kim ekenin bilýge tyrysqanbyz. О́z isin tereń biletin kásibı maman, pedıatr, ýkraınalyq joǵary kategorııaly dáriger eken. Emdeımin dep eldi aldap, alaıaqtyqpen aqsha taýyp júrgenderge úsh qaınasa sorpasy qosylmaıtyn bilikti maman kórinedi. Balalar aýrýhanasynda talaı jyl eńbek etken, túrli qyzmet satysynan ótken, birneshe ǵylymı eńbektiń avtory. «Klınık» dep atalatyn jeke balalar klınıkasy da bar. Onshaqty jyl buryn ashylǵan «Doktor Komarovskııdiń mektebi» degen medısınalyq baǵyttaǵy telebaǵdarlama júrgizýshisiniń kórermender arasynda keńinen tanylǵany sonshalyq, baǵdarlama birneshe jyldyń ishinde Ýkraınanyń ǵana emes, Reseı, Belarýs, Moldova telearnalaryn jaýlapty. Ol az deseńiz, Kanada, Germanııa, Izraıl syndy elderdegi orys tildi arnalardan kórsetiledi. «Doktor Komarovskııden surańyz», «Mıkstýra-shoý» degen de baǵdarlamalary bar.
Komarovskııdiń bala densaýlyǵyna, tárbıesine qatysty aıtqandary qanatty sózge aınalyp, halyq arasynda keńinen taralyp ketipti. «Baqytty bala – densaýlyǵy jaqsy bala, onyń jaqsy oqýy men skrıpka tarta alýy ekinshi kezekte», «Bala úshin sheteldegi kýrorttan – aýylda jalańaıaq júgirip, kúnge kúıgen artyq» degen syndy sózderi de qolaıymyzǵa jaǵa ketkenin jasyrmaımyz.
Ýkraınalyq pedıatrdy ne úshin sonsha áspettep otyr dersiz. Jaqynda jýrnalıstik jumysymyzdyń barysymen bir top áriptesimizdiń qatarynda Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanovtyń qabyldaýynda bolǵan edik. E.Birtanov osy kezdesýde mınıstrlik tarapynan qolǵa alǵan jumystardyń birazyn ortaǵa sala kelip, qoǵamda salamatty ómir saltyna úıretýge kúsh salynyp jatqanyna kóbirek toqtaldy. Qazirgi tańda medısına salasyna bólinetin qarajattyń 14 paıyzy profılaktıkalyq jumystarǵa jumsalady eken. Salamatty ómir saltynyń qyr-syryn qoǵamǵa egjeı-tegjeıli túsindirip otyrý halyqtyń densaýlyǵyn jaqsartýǵa yqpal etetin birden-bir jol ekeni áldeqashan dáleldengen. О́kinishke qaraı, bizdiń elimizde neshe túrli shoý-baǵdarlamalar kóp bolǵanymen, medısınalyq baǵyttaǵy baǵdarlamalardyń az ekeni, halyq jappaı qulaq asatyn medısına mamany ári medıatulǵa joq ekeni de osy jıynda ortaǵa salyndy.
Shynynda da, respýblıkalyq telearnalarda «Densaýlyq», «Birinshi baılyq», «Ult saýlyǵy» syndy baǵdarlamalar bolǵanymen, olardyń tanymaldyq deńgeıi asa joǵary emes ekeni ras. «Qazaqstan» arnasyndaǵy «Shıpager» baǵdarlamasy til ushyna oralyp tur. Alaıda, efırge aptasyna bir-aq márte shyǵatyn 20 mınýttyq baǵdarlama azdyq etetini túsinikti. Al kórermen jazbaı tanıtyn, aıtqan aqyl-keńesin turaqty túrde tyńdaıtyn kásibı medısına mamany ári telejuldyz atanǵan adam Qazaqstanda bolǵan emes.
Tanymdyq baǵdarlamalardyń arasynda densaýlyq saqtaý týraly 10-15 mınýt aıtylyp, birer sıýjet kórsetiletini bolmasa, kórermender asyǵa kútip, úzdiksiz habarlasyp jatatyn baǵdarlama esimizge túspedi. Qazirgideı dári-dármektiń baǵasy aspandap, emdelý quny qymbattap bara jatqan kezeńde bizdiń halyq «densaýlyqtyń – birinshi baılyq» ekenin jaqsy túsinip otyr. Másele olardyń qyzyqty ári paıdaly aqparattarǵa degen suranysyn jetkilikti deńgeıde óteı almaı otyrǵanymyzben baılanysty.
Endi basqa elderdiń mysalyna kóz júgirtip kóreıik. Máselen, Reseıde medısınalyq baǵyttaǵy telebaǵdarlamalardy aıtpaǵanda, «Zdorove», «Pervyı medısınskıı kanal» syndy jeke telearnalar bar. Ol az bolǵandaı ótken jyly «Doktor» degen jańa arnanyń tusaýy taǵy kesilipti. Atalǵan arnalarda tanymal medısına mamandary densaýlyq saqtaýǵa qatysty túrli salalardy qamtıtyn baǵdarlamalardy júrgizedi. «Medıkter» efırde naýqastardy emdeýdiń joldaryn kórneki mysaldar arqyly kórsetip, kerek bolsa jeńil-jelpi operasııa da jasaıdy. Kórermenderdiń olardyń aıtqandaryna shúbásiz senetini sol.
Isi qazaqqa tanymal medısına mamandary bizdiń elde de az emes. Olar týraly aıtqanda Taǵamtaný akademııasynyń prezıdenti, akademık Tóregeldi Sharmanovtyń esimi til ushyna birinshi bolyp oralady. Aqsaqal jasy toqsandy alqymdasa da salıqaly suhbattarymen, shymyr tulǵasymen-aq salamatty ómir súrýdiń jarqyn úlgisindeı kórineri haq. Áıgili akademık, elimizde balalar hırýrgııasynyń irgetasyn qalaǵan tulǵa, halyq altyn qoldy adam dep ardaqtaıtyn Kamal Ormantaev ta osy qatarda. Endigi kezekte bilikti dárigerlerdiń arasynan halyqqa tanymal medıa-tulǵalar qalyptasyp, densaýlyq saqtaýdyń qyr-syry týraly telebaǵdarlamalardy kóbeıtý kerek syńaıly. Dáriger men pasıenttiń arasynda tartymdy dıalog ornatýda, salamatty ómir saltyn nasıhattaýda televızııanyń rólin sol arqyly kúsheıtýge bolar edi.
Arnur ASQAR,
«Egemen Qazaqstan»
