Lomachenkonyń jeńisti joly

Vasılıı Lomachenko 1988 jyly Ýkraınanyń Odessa oblysyna qarasty Belgorod-Dnestrovskıı qalasynda dú­nıe­ge kelgen. Ákesi – Ana­to­lıı Lomachenko boks klýby­nyń jattyqtyrýshysy, anasy – Tatıana Lomachenko kásibı ak­robat, sport sheberi. Sport­shylar otbasynda dúnıege kelgen bala da sporttan alysqa uza­maı­tyny belgili. Sol se­bep­­ti kishi Lomachenko boks álippe­sin úırenýdi ákesiniń qa­tań qadaǵalaýymen bastady. Áýel­de Anatolıı Lomachenko uly­nyń ká­sibı boksshy bolǵanyn qa­la­ma­ǵan, tek naǵyz er-azamat tár­bıe­leýdi kózdegen.

Kishi Lomachenko 10 jasyna deıin tek rıngke shy­ǵyp qoımaı, eskek esý, fýtbol jáne sambo sportymen shu­ǵyl­­danǵan. Keıinnen ony ákesi boks úıirmesinen shyǵaryp, bıge beredi. Ol bı úıirmesine bar­ǵysy kelmeıtinin, bıdi jany qa­la­maıtynyn ákesine qansha aıt­qanymen, onysynan túk shyq­pady. Ákesi oǵan «Eger bı­ge barmaıtyn bolsań, boks úıir­mesine múl­de qatyspaısyń» dep qor­qytqan. Vasılıı óziniń súıik­ti sportynan aıyrylyp qalmas úshin, ákesiniń degenine kónip 3 jyl boıy bıge qatysady.

Anatolıı Lomachenko balasyn ne úshin bıge bergenin bylaı túsindiredi. «Men ulymnyń boksqa ıkemi bar ekenin, bola­shaq­ta úlken dodalarda top jara­tynyna kózim jetip turdy. Biraq ol úshin aıaqta jumys isteý­di meńgerý kerek ekenin túsin­dim. Sol úshin men ony bıge ber­dim», deıdi ákesi. Rasymen, Loma­chen­ko bıdiń arqasynda rıngte aıaqpen erkin qımyldap, sharshy alańda bılep júrgendeı jyl­dam ári epti áreket jasaıdy. Qarsylastarynyń kóbi Loma­chen­konyń qımylyn boljaı almaı, jeńilip jatatyn.

Ulynyń aıaqpen qımyl­da­ý­yn­da másele joq ekenin, endi qaı­ta bokspen shuǵyldanýǵa bola­tynyn eskergen ákesi Vası­lııdi 13 jasynda qaıta boks za­lyna ákeledi. Tynbaı izdenis ús­tinde júrgen ákesi kún saıyn jańa jattyǵý oılap, ulyn erekshe ádistermen daıyndaı bastaıdy. Bir kúni jazyq dalada, ekinshi kúni teńiz jaǵasynda júgirtedi. Al úshinshi kúni sýdyń ishinde jat­tyǵý jasatqyzady. Ony­sy­men qoımaı, mańyzdy jarys aldynda balasyna teńiz ishinde tol­qynǵa qarsy 9 shaqyrym jú­zýdi tap­syrady. Ol jattyǵý kezinde balasyna eshqashan janashyrlyq tanytqan emes. Lomachenko áke­sine «Áke, sharshadym, az ǵana de­m­alaıyqshy» degende, ákesi ulyna kúlip qarap, «Balam, biz de­malyssyz jattyǵamyz» dep daı­yndyǵyn ári qaraı jal­ǵas­tyra beredi.

Ákesi aıtady: «Jer sharynda bizden de basqa adamdar ómir súrip jatqanyn túsinýimiz kerek. Sol adamdardyń ishinde biz sııaqty Olımpıada, álem chempıo-
ny bolý úshin tynbaı eńbek etip jatqan bir adam bolýy múmkin. Tipti olar jattyǵý kezinde biz­den eki ese kóp mashyqtanyp ja­týy da yqtımal. Mysaly, sen bú­gin ózińdi aıap 10 jattyǵý oryn­dasań, ol 12 jattyǵý is­teı­­di. Erteń sen 12 jattyǵý iste­seń, ol 15 ret mashyqtanýy ǵa­jap emes. Mi­ne, sen jarysqa bar­maı-aq, ol adam­nan jeńilip ja­tyr­syń. So­n­-
dyqtan aldyńa bıik maq­sat qoı­ǵan ekensiń, ol jolda esh­teńe­den aıanbaý jáne ózińdi aıamaýyń kerek», deıdi.

Al Lomachenkonyń ózi ákesi­niń kúnde jańa jattyǵý oılap tabatyny sonshalyqty, keı­de jattyǵýdy neden bas­tarym­dy bilmeı qala­myn deıdi. «Me­niń bokspen shu­ǵyl­­danyp júr­ge­nime 20 jyldan assa da, jal­ǵyz qalǵanda áli kúnge deıin jat­ty­ǵýdy neden bastarym­dy bil­meı­min. Bylaı qarasańyz, men Olımpıada, álem chempıonymyn. Biraq jattyǵýǵa kelgende ákem bolmasa men eshkim emes ekenmin. Ákemmen júrsem jattyǵýǵa da, jekpe-jekke de alańdamaımyn», deıdi chempıon.

Ákesi balasynyń rıngte ózin erkin sezinip, aıaqta shapshań qımyldaı alatynyna kózi jetip, ulyna jeńistiń bári tek tynym­syz eńbektiń, jattyǵýdyń arqasynda keletinin osylaısha uqtyrdy. Endi Lomachenkoǵa osy ekeý­in biriktiretin, degenine jetý úshin bilim kerek dep oılaıdy. Sóıt­ti de, balasymen árbir jaman sóz aıtqany úshin ataqty ja­zý­shylardyń, aqyndardyń shy­ǵar­masyn oqyp, óleńderin jat­taýǵa kelisti.

Vasılıı aıtady: «Ýkraına sport­shylarynyń tarıhynda sabaq­ty tańǵy beske deıin oqyǵan men shyǵar. Keshki jattyǵýdan sharshap kelip, sabaq oryndaýǵa erinetinmin. Ákem «Sabaǵyńdy oryndadyń ba?» dep surasa «ıá» dep jaýap beretinmin. Al shyn máninde men kitaptyń be­tin de ashpaǵan edim. Sabaq oqy­ma­ǵa­nymdy bilgen ákem tańǵa deıin maǵan sabaq oqytatyn».

«Adam kim bolǵanyna qara­mas­tan, oǵan eń aldymen bilim kerek. Eger sportshy sabaǵyn durys oqı almasa, odan táýir sportshy shyǵa qoıýy ekitalaı. Kez kelgen sport túri adamnan joǵary bilimdi talap etedi. Eger sen shynymen bilimsiz bolsań, onda saǵan úlken sportta oryn joq. Oryn bolǵanymen, sen tek sport sheberi degen ataqqa deıin jetýiń múmkin. Al ári qaraıǵy je­tistikke tek bilimiń arqyly jetes­iń», deıdi Lomachenkonyń úlkeni.

Tipti Anatolıı Lomachenko ulyn sabaq oqymaǵan úshin el ishi­lik jáne halyqaralyq jarys­tar­ǵa qatystyrmaıtyn. Vası­lıı­men qatar balalar jeńiske jetip, chempıon atanyp jatqanda chempıon bala úıinde sabaq oqyp otyratyn. Keıin Vasılııdiń ózi jarysqa qatysa almaı qalǵan kezderi ózine qosymsha kúsh syılap, jeńiske degen jigerin arttyra túskenin aıtady. Sóıtip ol 2004 jyly Ýkraınanyń jastar quramasyna qabyldanyp, sol jyly Eýropa chempıony jáne úzdik boksshy atandy. Al 2007 jyly 19 jasynda birinshi ret eresekter arasyndaǵy álem chempıo­natyna qatysyp, Olımpıadaǵa joldama alǵanymen, fınalda jeńilip qaldy. Bul Lomachen­ko­nyń áýesqoı bokstaǵy jal­ǵyz jeńilisi bolatyn. Onyń túısi­gin­de ekinshi nemese úshinshi oryn alý degen múldem bolmaıtyn. Aradan bir jyl ótkende ol Olımpıada chempıony atandy. Onda ol bir jyl buryn álem chempıonatynda jeńilgen reseı­lik Albert Selımovpen alǵash­qy aınalymda jolyǵyp, esh qıyndyqsyz jeńiske jetti. Beıjiń Olımpıadasynan keıin Vasılıı Lomachenko Ýkraınaǵa juldyz bolyp oraldy, al Bel­go­­rod-Dnestrovsk tek tarıhı qala ǵana emes, sonymen qatar ataq­ty boksshyny tárbıelegen qala re­tinde tanymal boldy. Sebe­bi Beıjińde ol tehnıkasy eń myq­ty boksshy marapattalatyn «Vel Barker» kýbogynyń ıegeri atan­ǵan-dy.

Aradan tórt jyl ótkende Va­sı­lıı Lomachenko Londonda ótken Olımpıadaǵa qatysyp, ekin­­shi ret Olımpıada chempıony bol­dy. Buǵan deıin ol 2009 jáne 2011 jyly Mılan men Bakýde ót­ken álem chempıonatyn­da jeńim­paz bolyp, Ýkraına bok­sy
tarı­hynda álem chempıona­ty men Olımpıadany jeńgen tuń­ǵysh boksshy retinde qaldy.

Mine, osyndaı úlken jattyǵý men eńbektiń, tártip pen bilimniń arqasynda Vasılıı Lomachenko tek Ýkraınanyń emes álemniń eń ataqty boksshysyna aınaldy. Son­daı-aq boksty endi bastaǵan sport­shylardyń kýmırine aı­nal­dy. Onyń búginge deıin jú­rip ótken jeńis joly jas sport­shy­larǵa qosymsha kúsh, qosymsha serpin beretini anyq.

Álı BITО́RE,

«Egemen Qazaqstan»