Aıdarbek Ybyraev aqsaqaldyń uly Aıbatyr men kelini Mádınanyń úsh perzentiniń ortanshysy Eldos ózi qatarly balalarmen «Dostyq» kanalynyń №7 shlıýzi tusyndaǵy jaǵalaýda oınap júrip, sý jaǵasynda ósip turǵan bir aǵashqa órmelep shyqpaq bolady. Degenmen maıysqaq jas tal balalardyń salmaǵyn kótere almaı synyp ketedi. Synǵan aǵashpen birge sýǵa qulaǵan balalardyń arasynda Eldos sýdyń aǵysy qatty tusyna tússe, qalǵandary sý jaǵasyna qulap, jaǵalaýǵa qaıta shyǵyp úlgeredi. Al Eldos ekpindi aǵyspen sýdyń tereńdeý tusynan bir-aq shyǵady. Kanaldyń tereńdigi – 6 metr, eni 40 metrge jýyq. Eldostyń sýǵa batyp-shyǵyp aǵyp bara jatqanyn kanaldyń arǵy jaǵalaýynda óz sharýasymen júrgen bir azamat baıqaǵan bolatyn. Endigi jerde oqıǵanyń qalaı órbigeni jaıynda Eldosty ajaldan arashalap qalǵan osy Marat Orazovtyń óz aýzynan estisek.
– Kún edáýir sýyq edi. Qyzylorda oblysyna jaýǵan qardyń yzǵary sezilip turdy. О́z sharýammen «Dostyq» kanalynyń jaǵalaýynda júrgenimde kanaldyń arǵy betinen shýyldaǵan kishkentaı balalardyń daýysyn estidim. Qarasam, bir bala sý betinde qalqyp barady. Kanaldyń sýy kóbeıgen kezi bolsa kerek, aǵysy qatty. Jan-jaǵymda kim bar eken degen oımen qarasam anadaıda bir jas jigit júr eken. Dereý oǵan jetip baryp: «Sýda bala aǵyp barady, qutqaryp alaıyq. Sen maǵan qaraǵanda jassyń ǵoı, tez júzesiń» degenimde ol júze almaıtynyn aıtty. Ne de bolsa óz kóligime minip, kanaldyń ekinshi jaǵyna óttim. Degenmen jaǵalaýǵa kólik óte almaıtyndaı etip tosqaýyl qoıylǵandyqtan balanyń aǵyp bara jatqan jerine deıin kóligimmen jete almadym. Elý-alpys metrdeı qalǵanda kóligimdi tastap, ózim júgirip barsam bala sýdan kórinbeıdi. Úlgere almadym-aý dep turǵanymda ortasyna taman basy biliner-bilinbesteı aǵyp barady eken. Jalma-jan syrt kıimim men aıaq kıimimdi sheship sýǵa súńgidim. Sý tastaı sýyq. Bala sýǵa qoıylǵan beketterge 5-6 metr jaqyndap qalǵan. Sol bekettiń uıyǵy jutyp ketpeı jatyp qutqaryp qalsam dep barynsha jyldamdatyp júzip jettim ǵoı. Balany kıiminen tartyp kótersem kózi ashyq, beti kógerip ketken, denesi muzdap qatyp qalypty. Oń qolymmen balanyń basyn joǵary qarata kóterip, sol qolymmen júzip aǵysqa qaraı umtyldym. Sýyq sýdan aıaǵym jansyzdana bastady. Endi tizemnen de jan ketse meniń de ajalymnyń jetken jeri osy bolar degen úreı boıymdy bıledi. Jaǵalaýǵa 2 metrdeı qalǵanda qatty qaljyradym. Balany qutqaramyn dep ózim de ólim men ómirdiń arasynda jantalasqan boıda jaǵalaýǵa jetip, qolymdaǵy balany jaǵaǵa laqtyrdym. Sharshap qalǵan qolymnyń áli jetpegen bolýy kerek bala qaıta sýǵa tústi. Qaıtadan ustap alyp, ne de bolsa jaǵada ósip turǵan qamysqa jarmasqanymda julynyp ketti. Taǵy da qamysty qarmap ustap, zorǵa degende jaǵaǵa da shyqtym-aý. Balada qımyl joq, denesi siresip tynys almaı jatyr. Biz jaǵaǵa shyqqan soń álgi men kómekke shaqyrǵan jigit qasynda taǵy bir serigi bar ekeýi kelip, balaǵa jasandy dem bermek boldy. Men «Balaǵa tımeńder. Aldymen meni súıep turǵyzyńdar» dedim. Bul ýaqytta meniń de bir tizemnen jan kete bastaǵan edi. Olar meni qoltyǵymnan súıep, turǵyzdy. Balany aldyma alyp, basyn sýǵa qaratyp, qarysyp, siresip qalǵan jaǵyna suq saýsaǵymdy tyǵyp jaǵyn ashtym da eki ókpesin qysyp edim, baǵanaly beri murnynan aǵyp jatqan las sý aýzynan shyqty. Qaıta-qaıta ókpesinen qysyp, boıyndaǵy sýdan jeńildegen soń balanyń saýsaqtary qımyldaı bastady.
Jalpy, bul Marat aǵanyń alǵash jasaǵan erligi emes bolyp shyqty. Nebári 7-8 jastaǵy kezinde Qarataý qalasyndaǵy Tamdy ózenine abaısyzda túsip ketken 3 jastaǵy balany qutqaryp qalǵanyn da aıtyp berdi.
Alǵashqy oqıǵaǵa qaıta oralsaq, oılamaǵan jerden baýyr eti balasynan aıyrylyp qala jazdaǵan Ybyraevtar otbasy estigen, kórgenderine sene almaı shoshynǵanynan qutqarýshynyń kim ekenin de surastyrmaǵan edi. Der kezinde qutqarylyp, densaýlyǵy beri qaraǵanda ǵana Eldostyń aman qalýyna sebepker jandy izdestire bastaıdy. Osylaısha beıbit kúnde erlik jasaǵan, balalaryn qutqaryp, ómir syılaǵan Marat Orazovty da tapty. Bar ynta-yqylasymen alǵystaryn bildirip, syı-sııapat jasamaq ta bolady. Biraq er minezdi Marat aǵaǵa olardyń bergen syılyǵynan góri adamnyń ómiri mańyzdy edi. Sol úshin de shyn peıilimen usynylǵan syılyqtan bas tartqan bolatyn.
Sonymen, Marat aǵa dep otyrǵanymyz kim? Marat Rahatuly Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl ulttyq bıýrosynyń OQO boıynsha departamentiniń Maqtaaral aımaǵy aýdanaralyq basqarmasynyń asa mańyzdy ister jónindegi ofıseri bolyp shyqty. Maqtaaralǵa kelgenine bir jyl bolypty. Týyp-ósken jeri –Jambyl oblysy. Búginde otbasymen birge Jetisaı qalasynda turyp jatqan jaıy bar.
Elmıra INIаTQYZY
Ońtústik Qazaqstan oblysy
Sýrette: Marat Orazov Eldos Aıbatyrulymen birge
