Koreı Halyq Demokratııalyq Respýblıkasynyń basshysy Kım Chen Yn Soltústik Koreıa ıadrolyq synaqtardy, ballıstıkalyq raketalar ushyrýdy toqtatatynyn, memlekettiń soltústigindegi ıadrolyq palıgonnyń jabylatynyn málimdedi. Kım Chen Ynnyń aıtýynsha, Phenıan ıadrolyq qarý jasaý maqsatyna tolyq jetkendikten, synaq júrgizýge qajettilik joq. Biraq Soltústik Koreıa ózinde bar ıadrolyq qarýdy saqtap qalady.
О́z sózinde Kım Chen Yn ıadrolyq synaqty ekonomıkalyq ósimge jáne Koreıa túbegindegi beıbit qarym-qatynasqa qol jetkizý úshin toqtatqanyn aıtty. Koreıanyń ortalyq telegraf agenttiginiń habarlaýynsha, mundaı sheshim ótken juma kúni Koreıanyń Eńbek partııasy ortalyq komıtetiniń otyrysynda qabyldanyp, 21 sáýirden bastap kúshine endi. Qaýlyda Soltústik Koreıaǵa qaýip tónbegen jaǵdaıda memleket ıadrolyq qarýdy qoldanbaıtyny, eshqandaı jaǵdaıda ıadrolyq tehnologııany basqa memleketterge jibermeıtini aıtylǵan.
Soltústik Koreıanyń bul sheshimi álem elderin tańǵaldyryp, bul qyzý talqylanyp jatqan taqyrypqa aınaldy. Al naýryz aıynda Phenıannyń kelissózder týraly usynysyn qabyl alǵan Donald Tramp Týıtter paraqshasynda: «Bul - Soltústik Koreıa úshin, búkil álem úshin óte jaqsy jańalyq. Bul - óte úlken progress. Bizdiń sammıtti asyǵa kútetin bolamyn», dep jazdy. Aıta ketý kerek, Donald Trampqa deıin AQSh-tyń eshbir prezıdenti Soltústik Koreıa basshylyǵymen kezdespegen. Al Tramp pen Kım Chen Ynnyń kezdesýi mamyrdyń basynda ótedi dep josparlanyp otyr.
Soltústik Koreıa sheshimi týraly Japonııanyń premer-mınıstri Sındzo Abe de jaqsy pikirde ekenin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, bul jaǵdaı ıadrolyq qarýdy, ballıstıkalyq raketalardy tolyǵymen joıýǵa jetkizýi úshin bar kúshti salyp, baqylaý júrgizý kerek. Al Eýroodaq KHDR-dyń sheshimin quptaıtynyn, biraq Phenıanmen arada «Soltústik Koreıaǵa sanksııalar arqyly qysym kórsetip, ashyq kommýnıkasııa kanalyn saqtaıtyn» saıasatty ustanatynyn bildirdi.
Soltústik Koreıa sońǵy onjyldyqtarda adam quqyqtarynyń buzylýy, ıadrolyq qarý men ony tasymaldaý boıynsha halyqaralyq zańdardyń buzylýyna baılanysty álem elderinen oqshaý ómir súrip jatqan bolatyn. VVS basylymynyń málimetine sensek, osy kúnge deıin KHDR 6 ret ıadrolyq synaq ótkizip, AQSh aýmaǵyna jetetin zymyrandy da synaqtan ótkizgen edi. Degenmen, osy jyldyń basynan Phenıan dıalogqa daıyn ekenin kórsetti. Aldymen AQSh, keıin óziniń eń basty jaýy sanaǵan Ońtústik Koreıamen kelissózder júrgize bastady. Tipti, Phenchhandaǵy Olımpıadanyń ashylýynda Ońtústik Koreıa men KHDR quramalary Koreı túbegi tańbalanǵan bir týdyń astynda shyqqan edi. Bul Olımpıada oıyndary dıplomattarǵa kelissóz júrgizý úshin jaqsy múmkindik boldy. Sebebi odan keıin Soltústik Koreıaǵa Shyǵystan, Qytaıdan, tipti AQSh-tan birneshe delegasııa bardy. Kım Chen Yn da ońtústikkoreıalyq mýzykanttardyń konsertin tamashalady. Ońtústik Koreıa prezıdentimen kezdesip, kelissózder ótkizýge daıyn ekenin aıtty. Tipti, jyl saıyn ótkiziletin AQSh-Ońtústik Koreıa áskerı oqý-jattyǵý qımylyna da tym baısaldy pikir bildirdi.
Ońtústikkoreıalyq Renhap agenttiginiń habarlaýynsha, KHDR-dyń raketa-ıadrolyq synaqty toqtatatý jónindegi bastamasyn Seýl de oń qabyldady. «Bul Ońtústik pen Soltústik arasyndaǵy, KHDR men AQSh arasyndaǵy sammıtterdi sátti ótkizýge jaqsy múmkindik beredi», dedi Ońtústik Koreıa prezıdenti Mýn Chje In.
20 sáýir kúni Ońtústik Koreıa men Soltústik Koreıa prezıdentteri telefon arqyly sóılesip, 27 sáýirge josparlanǵan koreıaaralyq sammıt jumysyn talqylady. Sarapshylardyń aıtýynsha, jańa strategııalyq kýrs 27 sáýirde ótetin koreıaaralyq sammıt qarsańynda daıyndalǵan. Sammıt eki eldiń shekarasynda ornalasqan «Beıbitshilik úıinde» ótedi dep josparlanyp otyr. Bul kezdesý týraly 10 sáýirde belgili bolǵan edi. Sońǵy ret Ońtústik Koreıa men KHDR basshylary No Mý Hen men Kım Chen Ir 2007 jyly Phenıandaǵy ekinshi koreıaaralyq sammıtte kezdesken bolatyn. Al birinshi sammıt 2000 jyly ótken. «Sáýir sammıti Koreıa túbegin denýklearızasııalaýdyń uly jolyn bastap, túbekte beıbitshilik ornatyp, koreıaaralyq baılanystyń damýyna jaqsy áser etetin bolady», deıdi KNDR-de bolǵan Ońtústik Koreıa delegasııasy.
Ońtústik Koreıa prezıdenti baspasóz qyzmetiniń aıtýynsha, Koreıa sammıti ınternet arqyly tikeleı efırden kórsetiletin bolady. «Úkimet tarıhı sammıtke arnalǵan arnaıy veb-saıtty iske qosty. Bul sammıt burynǵylarǵa qaraǵanda «eń ashyq» kezdesý bolady. Tikeleı efırdi www.koreasummit.kr portaly arqyly kórýge bolady», dedi Ońtústik Koreıa ókilderi.
Jalpy, sarapshylar Soltústik Koreıanyń halyqaralyq qaýymdastyqqa oralýyn jaqsy baǵalap otyr. Olar Kım myrzanyń arandatýshylyq sózderi azaıatynyn aıtty. Sonymen qatar olardyń aıtýynsha, Soltústik Koreıanyń kórshileri Ońtústik Koreıa men Japonııa úshin de jańa naryq ashylýy múmkin. Al qarapaıym soltústikkoreıa halqyna bul jańalyq erekshe áser etse kerek. Sebebi Kımnyń saıası rejimi saldarynan olar álemnen oqshaý ómir súrip qana qoımaı, tipti, Ońtústik Koreıadaǵy týystarymen kezdesý múmkindiginen de aıyrylǵan bolatyn. Sondaı-aq álemdik ekonomıkanyń múmkindikterin de paıdalana almaıtyn edi. Endi osy aptada ótetin Kım Chen Yn men Mýn Chje In kezdesýi osy problemalardy sheshýge oń áser etýi múmkin.
Gúlnur QÝANYShBEKQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
