– О́ńiraralyq yntymaqtastyqty damytýǵa erekshe kóńil bólip otyrǵandaryńyzdy joǵary baǵalaımyz. Shyǵys Qazaqstan dástúrli túrde elderimiz arasyndaǵy mańyzdy baılanystyrýshy kópir qyzmetin atqaryp keledi. Osyǵan oraı yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan birqatar bastama usynamyz. Eń aldymen, biregeı tabıǵaty bar Marqakól men Qanas kólderin ózara baılanystyratyn transshekaralyq týrıstik ótkel ashý máselesin pysyqtaýdyń áleýeti zor baǵyt dep sanaımyz. Bul jobany iske asyrý jańa halyqaralyq týrıstik marshrýt qalyptastyrýǵa, shekara mańyndaǵy aýmaqtardyń týrıstik tartymdylyǵyn arttyrýǵa múmkindik beredi, – dedi N.Saqtaǵanov.
Sonymen qatar iskerlik, gýmanıtarlyq baılanystardy damytýdaǵy mańyzdy qadamdardyń biri «О́skemen – Úrimji – О́skemen» baǵytynda tikeleı áýe reısiniń ashylýy bolmaq.
Chen Sıaoszıan óz sózinde eki el arasyndaǵy qarym-qatynastyń jyl ótken saıyn qarqyndy damyp kele jatqanyn, ortaq jobalardy birlese iske asyrýǵa múddeli ekendikterin jetkizdi. 2025 jyldyń qorytyndysynda Shyǵys Qazaqstan oblysy men Qytaı Halyq Respýblıkasy arasyndaǵy syrtqy saýda aınalymy 1,2 mlrd dollarǵa jetken. Bul kórsetkish aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 20%-ǵa joǵary. Qytaı óńirdiń jalpy syrtqy saýda aınalymyndaǵy eń iri seriktesterdiń biri.
О́tken jyly oblystyń Qytaıǵa eksport kólemi 963,3 mln dollar bolyp, 20%-ǵa ósti. Import kólemi 251,1 mln dollarǵa jetip, 13%-ǵa artty. Nátıjesinde, óńirdiń saýda balansy oń kórsetkishke ıe bolyp, 710 mln dollardan asyp otyr. Qytaıǵa eksporttalatyn ónimderdiń basym bóligin metall, metaldan jasalǵan buıymdar quraıdy. Onyń úlesi jalpy eksporttyń 78%-yna teń.
Resmı issapar baǵdarlamasyna saı, Nurymbet Saqtaǵanov Shyńjań Uıǵyr avtonomııalyq aýdany Tarbaǵataı okrýgi partııa komıtetiniń hatshysy Chjı Sıanveımen kezdesti. Kezdesýde taraptar túrli baǵyttaǵy ekijaqty yntymaqtastyqty odan ári damytý jaıyn talqylady.
– Jyly qabyldap, qonaqjaılylyq tanytyp jatqandaryńyzǵa rızashylyǵymdy bildiremin. Qazaqstan men Qytaı tatý kórshi, senimdi seriktes ári jan-jaqty strategııalyq odaqtas memleketter. Eki el basshylary arasyndaǵy ózara senim men dostyq qarym-qatynastyń arqasynda memleketterimizdiń yntymaqtastyǵy barlyq baǵytta qarqyndy damyp keledi. Shyǵys Qazaqstan oblysy úshin Qytaı Halyq Respýblıkasy mańyzdy seriktesterdiń biri sanalady. Ásirese Shyńjań Uıǵyr avtonomııalyq aýdanynyń shekaralas óńirlerimen qalyptasqan tyǵyz baılanystardyń mańyzy zor, – dedi N.Saqtaǵanov.
Aımaq basshysy Shyǵys Qazaqstannyń áleýetin tanystyryp ótti. О́ńir tabıǵı resýrstarǵa baı. Eldegi sý qorynyń 40%-dan astamy osynda shoǵyrlanǵan. Sondyqtan jańa sý elektr stansalaryn salýǵa múmkindik mol. Máselen, oblystaǵy tıtan-magnıı kombınaty álemdegi eń iri kásiporyndardyń biri. Onyń ónimderi «Boıng», «Eırbas» sekildi jetekshi halyqaralyq kompanııalarǵa jetkiziledi. Qazaqstandyq tıtannyń álemdik naryqtaǵy úlesi shamamen
16%-dy quraıdy. О́ńirdiń týrıstik áleýeti de joǵary. Tumsa tabıǵaty men tarıhı-mádenı murasy týrızmniń barlyq derlik baǵytyn damytýǵa múmkindik beredi.
Chjı Sıanveı ınvestısııalyq, mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardy nyǵaıtýǵa qyzyǵýshylyq bildirdi. Kezdesý sońynda taraptar bir-birine estelik syılyqtar tabys etti.
Capar barysynda oblys delegasııasy «Úlken Altaı – 2026» halyqaralyq óńiraralyq yntymaqtastyq konferensııasyna qatysty. Delegasııa quramynda basqarma basshylary, aýdan ákimderi, máslıhat depýtattary, túrli kásiporyn basshylary, jeke kásipkerler boldy. Altaı qalasynda ótken jıynǵa sondaı-aq Reseı, Mońǵolııa, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Túrikmenstannyń ókilderi keldi.
Is-shara shymyldyǵyn ashqan Shyńjań Uıǵyr avtonomııalyq aýdany partııa komıtetiniń hatshysy Chen Sıaoszıan delegasııa múshelerine alǵys bildirip, ózara qarym-qatynasty damyta túsýge nıetti ekendikterin, túrli baǵyttaǵy jobalardy iske asyrýǵa ázirlikterin jetkizdi. Jıynda ShQO ákimi baıandama jasap, óńirdiń ınvestısııalyq áleýeti men atqarylyp jatqan jumystardy tanystyrdy.
– Altaı Qazaqstan, Qytaı, Reseı, Mońǵolııa halyqtaryn biriktiredi. Búginde ol tabıǵı baı murasy aýqymdy ınvestısııalyq, ınfraqurylymdyq jobalarmen úılesim tapqan jańa múmkindikter mekenine aınalyp keledi. Shyǵys Qazaqstan úshin 2026–2027 jyldary «Bizdiń ortaq úıimiz – Altaı» halyqaralyq úılestirý keńesine tóraǵalyq etý úlken mártebe. Bul jaýapty mindetti ózara is-qımyldy jandandyrýǵa, seriktestik baılanystardy nyǵaıtýǵa berilgen múmkindik retinde qarastyramyz, – dedi N.Saqtaǵanov.
Shyǵys Qazaqstan ókilderi Qytaı, Reseı, Mońǵolııa, Ortalyq Azııa elderin baılanystyratyn mańyzdy kólik-logıstıkalyq toraptardyń biri retindegi áleýetin odan ári kúsheıtýge nıetti ekendikterin jetkizdi. Osy maqsatqa qol jetkizý jolynda óńirde zamanaýı kólik ınfraqurylymy júıeli túrde damyp keledi. 2024 jyly Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen Buqtyrma sýqoımasy arqyly ótetin Ortalyq Azııadaǵy eń iri kópir paıdalanýǵa berildi. Keıingi úsh jylda 1,5 myń shaqyrymnan astam avtokólik joly jóndelip, qaıta jańǵyrtyldy. Sonymen qatar shekara mańyndaǵy Katonqaraǵaı, Zaısan aýdandarynda eki áýejaıdyń qurylysy bastaldy.
– Jobalardyń nátıjesi qazirdiń ózinde aıqyn sezilip otyr. Negizgi kólik dálizderi arqyly júk tasymaldaý ýaqyty bir táýlikke jýyq qysqardy. Qytaı Halyq Respýblıkasymen shekaradaǵy «Maıqapshaǵaı» avtokólik ótkizý beketin qaıta jańǵyrtý jumystary júrgizilip jatyr. Aldaǵy ýaqytta Reseı Federasııasymen shekaradaǵy «Ýba» ótkizý pýnktin jańǵyrtý, Shemonaıha aýdanyndaǵy Úlbi ózeni arqyly ótetin kópirdi jóndeý josparlanǵan. Biz jylyna 1 mıllıonǵa deıin týrıst qabyldaýǵa daıynbyz. Marqakól men Katonqaraǵaıdan bólek, Rıdder qalasynyń mańy men Buqtyrma sýqoımasynyń jaǵalaýy da óńirdiń biregeı týrıstik baǵyttarynyń qatarynda. Qytaı, Reseı, Mońǵolııa ınvestorlaryn oblys aýmaǵynda zamanaýı týrıstik ınfraqurylym qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan jobalardy birlese iske asyrýǵa shaqyramyz, – dedi oblys ákimi.
Oblys ákimi Nurymbet Saqtaǵanov basqa da birneshe iskerlik kezdesý ótkizdi. Mońǵolııa Premer-mınıstriniń orynbasary Nıamtaıshıryn Nomtoıbaıarmen júzdesip, «О́skemen – Baıan О́lgeı» baǵytynda áýe reısiniń iske qosylýynyń mańyzyn atap ótti. Bul bastama qos tarapta jańa múmkindikterge jol ashpaq.
Shyńjań Uıǵyr avtonomııalyq aýdanyndaǵy Altaı okrýgi Halyq Úkimetiniń basshysy Kárimbek Muhtarmen kezdesýde oblys ákimi Shyǵys Qazaqstannyń áleýetin jan-jaqty tanystyrdy. Búginde Úlbi metallýrgııalyq zaýyty berıllıı óndirisi bar álemdegi úsh kásiporynnyń qataryna kiredi. Bul TMD elderindegi tantal ónimderin shyǵaratyn jalǵyz kásiporyn, atom elektr stansalary qoldanatyn ýran otynyn óndiretin biregeı óndiris orny. Sondaı-aq óńir ósimdik maıy, bal, maral pantysy óndirisi jóninde de kóshbasshy.
Kárimbek Muhtar ózara dostyqqa óte joǵary mán beretinderin aıtyp, Qytaı men Qazaqstan arasyndaǵy vızasyz rejimniń arqasynda seriktestiktiń kúsheıe túskenin jetkizdi.
Budan soń oblys ákimi Jinlu Environmental Technology Co, LTD, Fuyun County Civil Explosive Materials Sales syndy qytaılyq kompanııalar ókilderimen B2B formatynda kelissóz júrgizdi. Onda balyq sharýashylyǵy ónimderin eksporttaý, О́skemende qoqys suryptaý, kólik qurastyrý zaýyttaryn salý baǵytynda birlese jumys isteý múmkindikteri talqylandy.
Shyǵys Qazaqstan oblysy –
QHR, Shyńjań Uıǵyr avtonomııalyq aýdany
