Aqtaý qalasynda ótken «N.Nazarbaevtyń jahandyq qaýipsizdikke qosqan úlesi, Kaspıı mańy elderiniń áleýmettik-ekonomıkalyq jáne ekologııalyq aspektileri» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııaǵa qatysýshylar Kaspıı teńizi aımaǵynyń ózekti máselelerin talqylady.
Halyqaralyq uıymdardyń qyzmetkerleri, sheteldik jáne qazaqstandyq ǵalymdar, Kaspıı mańy elderiniń ókilderi, Pákistan jáne Makedonııa Respýblıkasynyń Tótenshe jáne ókiletti elshileri, Túrkııa, Túrikmenstan, Iran Islam Respýblıkalarynyń bas konsýldary – barlyǵy jeti eldiń azamattary qatysqan konferensııada halyqaralyq qaýipsizdiktiń aspektilerin jáne Kaspıı mańy elderindegi máselelerdi talqylap, álemdik ǵalymdardyń ǵylymı uıymdarda júrgizgen ǵylymı-zertteýleriniń tájirıbesi men nátıjelerin atap ótti. Qazirgi tańda Kaspıı teńiziniń túbin jáne tereńdigin delımıtasııalaý, teńiz deńgeıiniń irgeles ýchaskelerin bólý, qaýipsizdik salasyndaǵy yntymaqtastyq, tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jáne joıý, Kaspıı teńiziniń bıologııalyq resýrstaryn saqtaý jáne utymdy paıdalaný, gıdrometeorologııa salasyndaǵy máseleler sheshildi.
– Kaspıı – transshekaralyq sý obektisi. Sondyqtan Kaspıı mańy memleketteriniń birlesken kúsh-jigerinsiz teńizdi qorǵaý múmkin emes ekenin bilesizder. Kaspıı teńizindegi kómirsýtegi shıkizatynyń aýqymdy kólemin óndirý josparlanýda. Demek, teńiz aımaǵyn qorǵaý odan da ózekti bolmaq. Halyqaralyq uıym ókilderiniń jáne Kaspıı mańy memleketteriniń ár kezdesýi memlekettik organdardyń, sharýashylyq sýbektileriniń, mamandardyń jáne jurtshylyqtyń nazaryn Kaspıı teńiziniń ekologııalyq máselelerine aýdarýǵa jáne olardy jan-jaqty sheshýdiń joldaryn aıqyndaýǵa múmkindik beredi, – dedi konferensııanyń ashylýynda Mańǵystaý oblysynyń ákimi Eraly Toǵjanov.
Mamandar Mańǵystaý – jylyna 600 mıllıard dollarlyq júk tasymaldanatyn Qytaı men Eýropa arasyndaǵy mańyzdy kólik dálizderiniń qıylysynda ornalasqan ortalyq alań dese, Túrkııanyń bas konsýly Korhan Kýnger Soltústik dáliz qurylysy aıaqtalǵannan keıin Qytaıdan Eýropaǵa Transkaspıı dálizi arqyly júk jetkizý merziminiń 4 ese qysqaratynyn aıtty. Al Iran Islam Respýblıkasy bas konsýlynyń mindetin atqarýshy Mohammad Hosseıngolı Nýrı:
– Qazaqstan Prezıdentiniń ozyq saıasaty Qazaqstan men Iran arasyndaǵy yntymaqtastyqty arttyryp keledi. О́tken jyldyń ózinde Kaspıı aımaǵyndaǵy qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly, tranzıt, keme arqyly júk tasymaldaý jáne balyq sharýashylyǵy boıynsha kelisimderge qol qoıyldy. Eki eldiń áskerı-teńiz floty Aqtaý men Bandar anzalı porttaryna sapar shegýi teńiz qaýipsizdigi salasyndaǵy jáne Kaspıı teńizinde beıbitshilik pen turaqtylyqty qamtamasyz etýge jol ashty, – dedi.
Konferensııada tek baıandamalarmen shektelmeı, nátıjeli iske qol jetkizýdi murat etken qatysýshylar Aqtaý qalasynan «Qazaqstan teńiz ýnıversıtetin» ashýdy usyndy jáne ólkedegi irgeli oqý ornynyń janynan 1500 oryndyq jataqhana salý josparlandy.
– Bizdiń Prezıdentimiz barlyq jerde ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrýdy tapsyrdy. Bul eldiń damýyna asa qajet. Jastarǵa kampýstar, jataqhanalar salynýy kerek. Prezıdenttiń baǵdarlamasy osy baǵytty kózdeıdi, – dedi Ortalyq Azııa ýnıversıtetiniń rektory Jumataı Álıev. Atalǵan bastama Elbasynyń bes áleýmettik bastamasy aıasynda ınvestorlardyń qoldaýymen júzege asady dep kútilýde.
Konferensııa sońynda dıplomattar men ǵalymdar, konferensııa qonaqtary Halyqaralyq Jer-Ana kúniniń qurmetine shyrsha otyrǵyzdy.
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
Mańǵystaý oblysy
