Áljan Jarmuhamedov qazaqtan shyqqan tuńǵysh Olımpıada chempıony. Bul ataqqa qandasymyz 1972 jyly Mıýnhende qol jetkizdi. 1976 jyly Monreal Olımpıadasynda kúmis aldy. Eki ret álem chempıonatynda júldeger atansa, Eýropa birinshiliginde úsh márte top jardy. Belarýs eliniń túlegi Ivan Edeshko da joǵaryda atalǵan jarystarda jeńis tuǵyryna kóterildi. Sonymen qatar ol 1974 jyly álem chempıony atanǵan bolatyn.
«Áıgili 3 sekýnd» degen ataýmen tarıhta qalǵan AQSh pen KSRO quramalary arasyndaǵy match kúni búginge deıin jankúıerlerdiń jadynda. Bul – Mıýnhen Olımpıadasynyń fınaly edi. Jan alysyp, jan berisken aıqasta tarazy basy sońǵy sátke deıin teńselip turdy. Al básekeniń aıaqtalýyna 3 sekýnd qalǵanda KSRO quramasy amerıkalyqtardan bir upaı utylyp jatady. Sońǵy sátte Ivan Edeshkonyń alańnyń ana shetinen myna shetine deıin laqtyrǵan dobyn Aleksandr Belov qaǵyp alady. Ol qos qorǵaýshynyń ortasynan sańlaý taýyp, nysanany dál kózdeıdi. Dop shyǵyrshyqqa túskende sırena estiledi. Esep – 51:50! Sóıtip AQSh quramasy tuńǵysh ret óz tuǵyrynan taıady. Bas júlde KSRO basketbolshylaryna tabys etildi. Altyn alǵan jigitterdiń arasynda bizdiń qandasymyz Áljan Jarmuhamedov te bar edi.
Qazaqtyń Sport jáne týrızm akademııasynda ótken jıyn barysynda Mıýnhen Olımpıadasynyń fınaly jáne basqa da qyzyqty oqıǵalar jaıynda áńgime boldy. Osy kezdesýdiń ótýine uıytqy bolǵan atalmysh bilim ordasynyń prezıdenti Qaırat Zakırıanov qazaqtan shyqqan tuńǵysh Olımpıada chempıonynyń osy kúnge deıin Reseıde turyp jatqanyna qynjylys bildirdi.
– Áljan Jarmuhamedov Qazaqstanǵa oralýǵa osyǵan deıin de birneshe ret talpynys jasady. Sol kezderi basshylar «turmys jaǵdaıyn jasaımyz, laıyqty qyzmet beremiz» degen kórinedi. Biraq jeme-jemge kelgende sol ýádelerdiń eshbiri oryndalǵan joq. О́zim de birneshe ret laýazymdy tulǵalarǵa joǵarydaǵydaı usynyspen shyqtym. Hat ta joldadym, betpe-bet te kezdestim. Alaıda asyl azamattyń taǵdyry úshin alańdap otyrǵan eshkimdi kórmedim. Bile-bilsek, dál Jarmuhamedovteı maıtalman maman bizdiń memlekette joq. Eger ol elge qaıta oralsa, Qazaqstan basketbolynyń deńgeıi búgingiden áldeqaıda joǵary bolatyn edi, – deıdi Q.Zakırıanov.
Joǵaryda aıtylǵan sózdi dańqty basketbolshynyń ózi de rastady. «Alǵashynda 1968 jáne 1987 jyldary Almatyda turaqtaýǵa áreket jasadym. Biraq bul jaqta laıyqty jumys tabylmady. Turmystyq jaǵdaıym da ońalmady. Amaldyń joqtyǵynan keri qaıttym. Sodan keıin de Qazaqstanǵa oralyp, halqymnyń arasynda bolsam degen úkili úmitim úzilgen joq. Osy kúnge deıin atajurtymdy ańsaýmen kelemin. Eger elime kerek ekenimdi sezdiretin jan bolsa, olardyń bul usynysyn qýana-qýana qabyldar edim», dep Áljan aǵamyz aǵynan jaryldy.
Ǵalym SÚLEIMEN,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
