Saýalnama nátıjesi Batys Qazaqstan oblysy elimiz boıynsha shaǵyn jáne orta kásiporyndarǵa (ShOK) ýaqytynda, zań buzbaı memlekettik qyzmettik kórsetý úlesi boıynsha – 1-orynda; memlekettik qoldaý alǵan jobalardyń sany (granttar, kepildemeler, nesıeler, sýbsıdııalar, ınfraqurylym shyǵyndary) 1000 ShOK-ke shaqqanda – 2-orynda; ShOK-ta jumyspen qamtylýdyń ósý qarqyny boıynsha – 2 oryn; bıznesti damytýǵa arnalǵan mamandandyrylǵan alańdar (tehnoparkter, bıznes-ınkýbatorlar, ınvestorlar men kásipkerlerge qyzmet kórsetý ortalyqtary) boıynsha – 2 oryn; kásipkerlik qyzmetke qol suǵýdan qorǵaý máselelerinde 2-orynda turǵandyǵyn kórsetken.
О́ńirdi órge súıregen qos «ógiz»
Batys Qazaqstan oblysy ónerkásibi negizgi eki saladan: shıkizat óndirý jáne óńdeý salasynan turady. Ras, ken ónerkásibiniń úlesi 88,8%-dy qurap otyr.
2017 jyly oblystaǵy ónerkásip uıymdary 1,9 trln teńgeniń ónimin óndirgen eken. Bul 2016 jylmen salystyrǵanda 5,5 paıyzǵa joǵary. Al óńdeýshi kásiporyndardyń eksport kólemi 2017 jyldyń qorytyndysynda 182,2 mln AQSh dollaryna jetken. Iаǵnı 2016 jylmen salystyrǵanda óńdeý salasynda da 20,8% joǵarylaý bar. Memlekettik qoldaýdyń nátıjesinde óńdeýshi kásiporyndarda jumys isteıtin adam sany 2017 jyldyń 9 aıynda 18,5 myń bolǵan, bul 2016 jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda 22,7%-ǵa kóp.
Saraptap qarasaq, óńdeý ónerkásibiniń negizin taǵam óndirisi (28,8%), mashına jasaý salasy (21,0%) jáne munaı óńdeý (18,4%) qurapty. Tek mashına jasaý salasy kásiporyndary byltyr 33,3 mlrd teńgeniń ónimin shyǵarǵan.
– Al munaı óńdeý salasyndaǵy ósim negizinen «Kondensat» AQ bazasynda benzın shyǵarý esebinen qamtamasyz etildi, – deıdi oblystyq kásipkerlik jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq
damý basqarmasynyń basshysy Arman Jalmaǵambetov. Munda 2017 jyldyń sáýir aıynda ashyq munaı ónimderin barynsha mol alýǵa múmkindik beretin vakýýmdy munaı aıdaý seksııasy iske qosylǵan bolatyn. Buǵan qosa munaı óńdeý zaýytynyń qýatyn jylyna 600-den 850 myń tonnaǵa deıin ulǵaıtýǵa jol ashatyn joba jumystary aıaqtaldy. Búginde munda dızel otynyn gıdrotazalaý seksııasy qurylysy júrýde. Tutas alǵanda, kásiporyn joǵarydaǵy jobalardy júzege asyrý úshin 51 mlrd teńge (155 mln dollar) kóleminde ınvestısııa salmaq.
Metallýrgııa salasynda 14,7 mlrd teńgeniń ónimi óndirildi, ol 2016 jylǵa qaraǵanda 12,3%-ǵa kóp. О́sim «KazTrýbprom» JShS bazasynda sorǵy-kompressorlyq qubyrlar óndirisin ulǵaıtý jáne «Oral quıý-mehanıkalyq zaýyty» О́K bazasynda shoıyn quıý kólemin arttyrý arqyly qamtamasyz etilgen.
Oblysta óńdeýshi kásiporyndar óndiristi jańǵyrtý boıynsha barlyq qajetti sharany qolǵa alýda. Mysaly, «Alageum Electric» kompanııalar toby quramyna kiretin «Oral transformator zaýyty» 2016 jyly túrik ınvestorlarymen birlesip, «URAL ELECTRIC» JShS-in qurǵan edi. Munda shveısarııalyq «AVV» kompanııasynyń tehnologııasy boıynsha elektr-tehnıkalyq jabdyqtar ornatyldy. 2017 jyldyń alǵashqy toqsanynda zaýyt jalpy quny 500 mln teńge bolatyn elektr qalqandaryn óndirdi.
«Zenıttehservıs» JShS keleshekte ystyqtaı myryshtaý sehyn ashyp, onda uzyndyǵy 10 metrden asatyn buıymdardy myryshtaý jumysyn uıymdastyrmaq.
«NII «Gıdroprıbor» AQ sýasty ólsheýlerin júrgizetin ǵylymı-zertteý kemelerin qurastyrý, sýasty televızııalyq keshenderin (sý astyndaǵy qubyrlardy tekserý úshin) jobalaý múmkindigin qarastyrýda.
2018 jyly – 10 joba
Indýstrııalandyrý kartasy aıasynda II besjyldyqta Batys Qazaqstan oblysynda jalpy quny 84,4 mlrd teńgeni quraıtyn 29 ınvestısııalyq joba júzege asyrylýda. Bul nysandarda 1340 turaqty jumys orny qurylǵan. 2015-2016 jyldary jalpy quny 73,1 mlrd teńgege 12 ınvestısııalyq joba iske qosylyp, 1800 jumys orny ashylǵan edi. 2017 jyly somasy 8 mlrd teńgege 10 joba iske qosyldy, 782 adam jumys tapty.
– 2018 jyly 10 jobany iske asyrý josparlanǵan. Qazirgi tańda jalpy quny 3,3 mlrd teńge bolatyn 6 joba Indýstrııalandyrý kartasyna engizilgen. Shamamen jańadan 200 jumys orny ashylady, – deıdi oblystyq kásipkerlik jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý basqarmasynyń basshysy A.Jalmaǵambetov.
Taratyp aıtar bolsaq, «Kýbleı» JShS mal sharýashylyǵy qaldyqtaryn óńdeý sehy qurylysyn júrgizýde. «Agran» JShS-niń sendvıch-panelder shyǵaratyn zaýyt qurylysy da buıyrsa bıyl ashylady. «Topan» JShS júrgizip jatqan hımııalyq óndiris bazasynyń qurylysy, «134» JShS-niń kirpish zaýyty qurylysy, «Global Procurement» JShS-niń beton aralastyrý sehy, «Hasanov» JK-niń kondıterlik ónimder shyǵaratyn jańartylǵan sehy aldaǵy kúnderi iske qosylyp, óńir ekonomıkasynyń damýyna úles qosady.
Aýyl kásipkerleri belsendi
О́tken jyldyń qorytyndysynda oblysta 48 myńnan asa shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektisi tirkelgen eken. «Olardyń 37 myńy qazirgi tańda jumys istep tur. Shaǵyn kásipkerlik salasynda shamamen 111 myńǵa jýyq adam eńbek etedi. 2017 jyly ShKS kásiporyndary 52,3 mlrd teńge salyq tóledi» deıdi A.Jalmaǵambetov.
Memleket basshysy «shaǵyn kásipkerlik salasyndaǵy kásiporyndarynyń IJО́ aınalymyndaǵy úlesi 2050 jylǵa deıin 50%-ǵa jetýi tıis» degen tapsyrma qoıǵan edi. 2016 jyldyń qorytyndysynda bul kórsetkish oblysta 41,9%-ǵa jetipti. Iаǵnı Batys Qazaqstan oblysy respýblıka boıynsha kósh basynda tur.
Elimizde kásipkerlikti damytýǵa, qoldaýǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlama jetedi. «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy qolǵa alynǵaly beri óńirde jalpy quny 99,1 mlrd teńgeni quraıtyn 831 joba memlekettik qoldaýǵa ıe bolǵan. Jalpy quny 2,7 mlrd teńge bolatyn 57 joba jetispeı turǵan ınfraqurylymmen qamtamasyz etilgen. Bul óz kezeginde 28,2 myń jumys ornyn saqtaýǵa jáne jańadan 5 myńnan asa jumys ornyn ashýǵa múmkindik bergen.
– Sońǵy eki jylda aýyl kásipkerleriniń baǵdarlamaǵa qyzyǵýshylyǵy aıryqsha artty. Aýyldyq jerlerden jalpy quny 36 mlrd teńgeni quraıtyn 328 joba maquldandy. Kásipkerlerge memleket qoldaýy da jyl saıyn artyp keledi. 2016 jyly baǵdarlamaǵa qatysýshylar ózderine berilgen sýbsıdııanyń 1 teńgesinen 6 teńge salyq tólegen bolsa, 2017 jyly ol kórsetkish 3,6 teńge boldy – deıdi A.Jalmaǵambetov.
«Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy sheńberinde «Ýralskaıa torgovo-promyshlennaıa kompanııa» JShS qorǵanysh qabaty bar plastık qubyr óndirýge qajetti qosymsha qural-jabdyqtar satyp aldy. «Oral Kabel» JShS elektr kabelin óndirýge qajetti qural-jabdyqtarǵa qol jetkizdi. Al «Steklo-Servıs»JShS shynyny ónerkásiptik óńdeý boıynsha óndiristik keshendi ulǵaıtý jáne qaıta jańǵyrtýdyń ekinshi kezeńin bastady. Osynyń bári memleket qoldaýymen jasalyp jatyr.
2015-2017 jyldary óńirde 45 kásipker jalpy somasy 76 mln teńgeni quraıtyn ınnovasııalyq granttarǵa ıe bolǵan. 2017 jyly 19 kásipker 47 mln teńge grant aldy. Osynyń ishinde 13 joba aýylda júzege asady.
2017-2021 jyldarǵa arnalǵan nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytý baǵdarlamasy aıasynda bıyl Aqjaıyq óńirine 300,3 mln teńge bólinbek. Nesıeler ekinshi deńgeıli bankterden 6 paıyzben beriledi.
– Bizdiń basqarma – 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasyn, «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyn jáne 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytý baǵdarlamasyn júzege asyratyn ýákiletti organ. Sondyqtan qolynan is keletin jandarǵa memleket kómegin kórsetýge ázirmiz, – deıdi Arman Jalmaǵambetov.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
Batys Qazaqstan oblysy
