Jazıra Japparqul: «Kút meni, Tokıo. Men sa­ǵan tek altyn úshin ba­ra­myn»

Qyz bala úshin turmysqa shyǵyp, ana atanýdan asqan baqyt joq. Búkilálemdik dodada altyn medaldyń tabaldyryǵynda tu­ryp súringen qaısar qyz aýyr atle­tıkada áli de alynbaǵan ne­sibesi baryn uǵyndy-aý. О́zin kókke kótergen halqy úshin taǵy da táýekeldiń qaıyǵyna eskek salmaq bolǵan.

Áttegen-aı. Altyn qolynda tur edi. Rıoda. Alyp muhıt áldılegen, qara marjan Pele dop tepken, fýtbol sıqyrymen álemdi arbaǵan memlekette Jazıra altyn medalǵa synyq súıem qalǵanda súringenin oıla­ǵanda, ózin qaıdam, ózimizdiń ishimiz órtenip kete jazdaıdy. Bári de kóz aldymyzda...

Alekseı Nı keshe bir altyn men bir kúmis alamyz degende osynysy ras bolsa áýlıe emes, áýlıeden bylaı da emes dep jazǵanbyz. Bas bapker bizdi qatty tańǵaldyrdy. Aıtqany aıdaı keldi. Altyndy da aldy, kúmisti de aldy. Bizdiń ul men qyzdyń basqasyn bylaı qoıǵanda qytaılyq qarsylastarynyń aldy álemniń 3 dúrkin chempıony, olımpııa oıyndarynyń jeńimpazdary. Álemniń rekordtaryn qalaýynsha ózgertip júrgen saıypqyrandar. Soǵan qarsy bir dúrkin álem chempıony jáne eki dúrkin kúmis júldegerge qarsy turmaqshy. Qolynda osyndaı qarý bolsa eshqandaı bapker asylyq sóz aıtpas edi. Áýelde osy baılamdy estigennen keıin bir kún buryn biz de oılandyq. Bir kún buryn qaǵazǵa mynadaı oılar jazdyq.

Sársenbini qazaqtar sátti kún dep yrymdaıdy. Biz Jazıra Japparqul men Nıjat Rahı­mov­tyń keıingi jyldardaǵy je­tistikterin olardyń basty qarsylastarymen salystyryp, Nı aıtqan jumbaq eseptiń sheshýin izdep kórdik. 

Aldymen Jazıra.Toıǵan qozydaı tompıyp júretin qy­zymyz eki dúrkin álem chem­pı­onatynyń kúmis júldegeri. Rıo de Janeırodaǵy olımpııa oıyndaryna Jazıranyń jolyn Astanadaǵy álem chempıonatynda orap ketken koreı qyzy Re Yn Hı qatyspaıdy. Hıýstonda ótken álem chempıonatynda ol reseılik Olga Apanaseva ekeýi dopıng daýyna ilikken. 

Ekeýi de osal emes. Biraq, Ol­ga olımpıadaǵa kelgisi kelse de qatysa almas edi. «Barǵyz ­ba­syń barǵyzbas» degendeı, dopıng shyrǵalańy Reseı qura­ma­syn Rıodaǵy iri dodadan múlde alyp tastaǵan. Biraq, bul ekeýi Jazıranyń «Abylaı aspas sary beli» emes edi. Olımpııa oıyndarynyń jeńimpazy qy­taı­lyq Sıan Iаnmen álem chempıonatynda eki dúrkin altynnan olja salǵan qyz. Ol Hıýstanda ótken álem chempıonatynda qos saıys qorytyndysy boıynsha 263 kılo kóterip Jazıradan baqandaı jeti kıloǵa alǵa ketti. Bizdiń qyz baǵyndyrǵan meje – 256 kılo. Biraq, bul jerde bir eskeretin jaǵdaı, Jazıra chempıonatqa qol jaraqatymen barǵan. Osynyń barlyǵyn esepke alatyn bolsaq, bizdiń tompaq qyzymyzdyń qolynda altyn medal turǵandaı kórinedi. Áıteýir, alla jar bolyp, qydyráleıkúmsalam shylaýynda bolsyn dep tiledik. 

Qysqasha taratqanda, osylaı joramal jasaǵanbyz. Aldymen qyzdardyń saıysy bastaldy. Kanadalyq Madeaý julqa kó­terýdi 98 kılomen bastady. Bary osy eken. Al, belarýs qy­zy úsh kezeginde de 103 kıloǵa tap­syrys berip, bireýin de ala almaı armanda ketti. Ol úshin olımpııa oıyndary osy jerden bitti. Bizdiń bapkerler tartys tórt sportshynyń arasynda ótedi degen. Solardy baǵyp otyrmyz, basqasy qyzyq bolmaı qaldy. Jazıra men Sıan Iаnmennen bólek mysyrlyq Sara Ahmed pen kolýmbııalyq Solıs qaı medal meniki dep jalańdap otyr. Sıan Iаnmen julqa kóterýde 120 kılo men serpe kóterýde 145 kılo tapsyrys beripti. Bizdiń Jazıra 110 kılo men 140 kılony mejelegen. Sara Ahmed 110 men 139 kılonyń arasynda tur. 

Sonymen atletter men bap­ker­lerdiń esebi bastalyp ketti. Qytaılyqtar bizdiń qyzdy baǵýda. Armıan qyzy 107 kılo, kolýmbııalyq Solıs 110 kılomen toqtady. Osy salmaqty ekinshi kezeginde baǵyndyrǵan Sara Ahmad endi shyǵatyn ekeýin kútip «Qosobada» jatyr. Jazıra shyqty. 110 kılony qınalmaı aldy. Sara 112 kılony kóterip ketti. Aldynda 120 kıloǵa tapsyrys berip jelkesi kúdireıip otyrǵan Sıan 113 kılony erkin kóterdi. Álem rekordshysy bárin aldyna salyp, áliptiń artyn baǵýda. Jazıra ekeýi ǵana qaldy. Alekseı Nı shar tasyn ári-beri oınatyp, Sıannan basqasyn beri sýyryp alǵan. Jazıra 115 kılony bir tolǵap tóbesinde oınatqanda kúmis medaldyń qaltamyzda ekenin uqtyq. Sıan taǵy bir kıloǵa artyq tapsyrys berdi. Kóterdi. Bizdiń qyzdyń 117 kıloǵa shamasy jetińkiremeı qaldy. Negizi, jetip turǵan. Keıin Nı barmaǵyn shaınaǵandaı bolǵan. Kúmis medal bizdiń qyzdyń býynyna túsip ketipti. Sońǵy kezeginde Sıan 118 kılony kóterip jatyp moınyna túsirip aldy. Naǵyz ıtjandy eken. Tez ózine keldi. 

Serpe kóterý. Julqa kóte­rý­­den 1 kılo artta qaldyq. Qor­qynyshty emes sııaqty. О́ıtkeni Alekseı Nı Jazıranyń jattyǵýda 150 kılony erkin alatyndyǵyn aıtqan. Mine, bapkerdiń esebi qaıda jatyr. Ahmed Sara men Solıs 140 kılodan asa almady. Jazıra shyqty. Erkin. Kóńildi. Kem degende kú­mis qolynda ekendigin biledi. Qyrsyq shalǵanda 140 kılo zil­temirdi yrqynan shyǵaryp al­dy. Júregimiz zyrq etken. Ar­mandap otyrǵan alty­ny­myz­dyń aýyly alystap bara jat­qa­nyn osy kezde uqtyq. Endi bári kesh. Keýdesinen jany shyǵyp ketpese álem rekordshysy endi ese bermeıdi. Solaı boldy. Jazıra 140 kılony ekinshi kezekte alǵanda Sıan 142 kılo kóterdi. Jazıra sońǵy kezeginde 144 kılo kótergende, ol kóp qı­nalmastan 145-ti kóterdi. Sıan – olımpııa oıyndarynyń je­ńim­pazy. Endi ol janyn qına­ǵan joq. 147 kıloǵa tapsyrys bergenimen keýdege aparyp tastap jiberdi. 

Qos saıys qorytyndysy boıynsha Sıan Iаnmen 261 kılo, Jazıra 259 kılo, Egıpet qyzy Sara Ahmed 256 kılo jınap, úsh mártebeli oryndy pyshaq ústinen bólip aldy. Bas bapkerdi qaıdam, Jazıraǵa altyn almady dep ókpeleı almadyq. Bir jarym mıllıardqa jýyq hal­qy bar halyqtan iriktelip kelgen Sıan qandaı, on mıllıon qazaq­tan sýyrylyp shyqqan biz­­diń qyz qandaı. oılap kór­se­ńiz sapaly ult ekenbiz ǵoı degen maqtanysh keýdeńdi ker­neıdi. Áıtpese myna kúmis biz úshin altynnan esh kemdigi joq. Jazıra Japparqul kúmis meda­limen barlyq sport túrleri boıynsha birinshi ret olımpııa oıyndarynyń júldesin alǵan tuńǵysh qazaq qyzy retinde tarıhqa altyn árippen jazyldy. Tarıh osylaı jazylady.

Alda – Tokıo olımpıadasy. Reseıge salynǵan sanksııanyń zardaby bizdiń sportshylarǵa da tıdi. Dopıng daýy talaı sań­laqtarymyzdy baýdaı túsirdi.

Tokıoǵa eki ǵana aýyr atlet­tiń baratyndyǵy jóninde sheshim shyǵaryldy. Olar kimder?

Minberdegi jekpe-jekte esh­kimge jeńilip kórmegen Ilıa Ilın úlken sportqa qaı­ta oralmaq. Qandaı synǵa tús­se de túsin, túrin bermeıtin, qor­ǵasyndaı myǵym Zýlfııa Chın­shan­lo da ázir tur. Olımpııa oıyn­darynyń jeńimpazy Nıjat Rahımov ta jolyn esh­kim­­ge keskizbeıdi. Solardyń qa­ta­rynda qarqaradaı bolyp Jazıra qyz da tur.

Rıoda jeńiske jetkende Úkimet bergen qarjysyn aýyr dertpen kúresip júrgen jı­eni Álııany emdeýge jum­sa­ǵan Jazıra Japparqul adam­ger­shilik turǵysynan alǵanda adamzattyń asyly ǵoı. Alla armanyna jetkizgeı dep tilep júrmiz.

Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan»

QYZYLORDA