«Albıseleste» 1978 jylǵy álem chempıonatynda top jarǵan bolatyn. О́z elinde ótken tórt jyldyqtyń dodasynda Marıo Kempes bastaǵan dúldúlder shashasyna shań juqtyrmaı, márege qara úzip keldi.
Argentına fýtboly týraly sóz bola qalǵanda Dıego Maradonany eske almaý múmkin emes. «Albıselesteniń» jaryq juldyzy 1986 jyly Meksıkada ótken fýtbol toıynda bar ónerin kórsetti. Ásirese, shırek fınaldaǵy Argentına-Anglııa kezdesýin kónekóz jankúıerler jaqsy bilýi tıis. Daýǵa toly sol matchta Dıego Armando dýbl jasap, komandasyn jeńiske súıregen bolatyn.
Sol oıynda soǵylǵan eki goldyń birin Maradonna qaqpaǵa qolmen baǵyttap jibergeni esimizde. Kezdesýden keıin
aǵylshyndardyń «ata jaýyna» aınalǵan fýtbolshy goldy «Qudaıdyń qolymen» soqqanyn málimdedi. Keıinnen Dıego Armando jartylaı fınalda da eki márte mergendigimen tanylyp, quramasyn aqtyq márege deıin jetkizdi. Fınalda Maradonna gol salǵan joq. Alaıda Argentına fınalda azýly Germanııany tize búktirip, ekinshi márte álem chempıony atandy.
Tórt jyldan keıin latynamerıkalyqtar taǵy da fınalǵa shyqty. Bul joly Maradona bastaǵan jigitter aqtyq synda súrindi. Rýdı Feller, Iýrgen Klınsmann bastaǵan nemister fınalda ústem shyqqan edi. Italııadaǵy sol dodadan keıin uzaq ýaqyt boıy Argentınanyń álem birinshiliginde joly bolǵan joq. Úsh ret shırek fınalda súrinse, bir márte 1/8 fınaldan óte alǵan joq. Al 2002 jylǵy birinshilikte toptyq kezeńde súreńsiz oıyn kórsetip, pleı-offtan qur alaqan qalǵan-dy. Uzaq ýaqyt jeńistiń dámin sezbegen eldiń fýtbol-kókten úmit kútetini anyq. Bıyl «Qudaıdyń qoly» járdemdesip qalar, bálkim?!
Argentınanyń uzaq ýaqyt sátsiz óner kórsetkenin joǵaryda aıttyq. Tipti, birneshe «Altyn doptyń» ıegeri Lıonel Messı quramynda bolsa da, «albıseleste» 2006 jáne 2010 jylǵy álem chempıonattarynda ońbaı súrindi. Degenmen, tórt jyl buryn Brazılııada ótken álem birinshiliginde Messı bastaǵan jigitter kúmis júldeni mise tutty. Argentına quramasy týrnırdiń basty favorıti sanalsa da, súıretilip júrip fınalǵa áreń shyqqan bolatyn. Aqtyq matchta Messıdiń álem chempıony atansam degen armanyn nemister kúl-talqan etti.
Jalpy, Leonyń klýb sapynda baǵyndyrmaǵan belesi joq. Chempıondar lıgasyn da utty, el birinshiliginde de jeńiske jetti. «Altyn dop» pen «altyn býtsydan» taý turǵyzyp, «Barselonanyń» tarıhyna esimin altyn árippen jazdy. Áıtse de, Messıdiń ulttyq qurama sapynda joly bolǵan emes. Al ulttyq qurama sapynda jeńiske jetpegen oıynshynyń fýtbol Olımpine esimi jazylýy neǵaıbyl.
2014 jylǵy álem birinshiliginen bólek, Argentına birqatar fınalda súringen edi. «Albıseleste» 2015 jáne 2016 jyldary Amerıka kýbogy dodasynda eki ret Chılıge ese jiberip, Latyn Amerıkasynyń chempıony ataǵyna qol jetkize almady. Qatarynan úsh fınalda jeńilý Leoǵa qatty áser etip, ulttyq quramadan ketetinin málimdegen. Argentınanyń 2018 jylǵy álem chempıonatynyń irikteý týrnırindegi súreńsiz oıynynan keıin búkil el bolyp Leony pikirin ózgertýge úgittedi. Tipti el prezıdenti Maýsrısıo Makrı de ulttyq quramamen qosh aıtyspaýǵa shaqyrdy. Aqyry Messı qurama jeıdesin qaıta kıdi.
Búginde Messıdiń jasy 31-de. Bul – shabýylshy úshin az jas emes. Kóp fýtbolshylar osy jasta úlken sportpen qoshtasyp jatady. Kelesi álem chempıonatynda Leo 35-ke tolady. Ol kezde qazirgi deńgeıde oınaý-oınamaýy neǵaıbyl. Endeshe, bıylǵy týrnır Messı úshin chempıon atanýdyń sońǵy múmkindigi bolatyny aıtpasa da túsinikti.
Toptyq kezeńde Argentınaǵa Islandııa, Horvatııa jáne Nıgerııa quramalary qarsylas atanady. «Albıseleste» ońaı topqa tústi deýge kelmes. Qart qurlyqtyń áleýetti komandalary Islandııa men Horvatııa da pleı-offqa shyǵýdan úmitti. Osydan eki jyl buryn Eýropa birinshiliginde Islandııanyń aıdy aspanǵa bir-aq shyǵarǵany esimizde. Modrıch pen Rakıtıch syndy jartylaı qorǵaýshylary bar Horvatııa kez kelgenmen ıyq tirestirip óner kórsetýge daıyn. Nıgerııa da ońaı shaǵylatyn jańǵaq emes.
Argentına quramasynyń tizimi:
• qaqpashylar: Naýel Gýsman («Tıgres»), Vıllı Kabalero («Chelsı»), Franko Armanı («Rıver Pleıt»);
• qorǵaýshylar: Markos Roho («Manchester Iýnaıted»), Federıko Fasıo («Roma»), Nıkolas Otamendı («Manchester Sıtı»), Markos Akýnıa («Sportıng»), Edýardo Salvıo («Benfıka»), Nıkolas Talıafıko («Aıaks»), Gabrıel Merkado («Sevılıa»), Krıstıan Ansaldı («Torıno»);
• jartylaı qorǵaýshylar: Maksımılıano Mesa («Independente»), Haver Maskerano («Hebeı Chaına Forchýn»), Enso Peres («Rıver Pleıt»), Djovanı Lo Chelso, Anhel Dı Marııa (ekeýi de – PSJ), Lýkas Bıglııa («Mılan»), Ever Banega («Sevılıa»), Krıstıan Pavon («Boka Hýnıors»);
• shabýylshylar: Gonsalo Igýaın, Paýlo Dıbala (ekeýi de – «Iýventýs»), Lıonel Messı («Barselona»), Serhıo Agýero («Manchester Sıtı»).
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»
