Tipti elektrondy aqparat quraldarynyń ózi bir-birimen básekeles deýge bolady. Osy oraıda elimizdegi jas býyndy oqytýda jáne olarǵa tálim-tárbıe berýde mańyzdy ról atqaratyn pedagogıkalyq basylymdarǵa nazar aýdaryp júremin.
О́ıtkeni ómirimniń shırek ǵasyryn Qazaqstandaǵy pedagogıkalyq jýrnalıstıkany jandandyrýǵa jumsaǵan jan retinde bul salanyń men úshin qyzyǵy da, shyjyǵy da mol. Meni jýrnalıstik kásiptiń qyr-syryna baýlyǵan sol kezdegi «Sosıalıstik Qazaqstan», búgingi «Egemen Qazaqstan» gazeti ómirlik ýnıversıtetim bolsa, odan keıingi mektebim «Qazaqstan áıelderi» jýrnaly edi.
Sóıtip sol kezde «Qazaqstan mektebi» jýrnalyna úlken daıyndyqpen keldim. Sol jyldary «Qazaqstan mektebimen» qatar «Qazaq tili men ádebıeti» jýrnalynyń qaıta jaryq kóre bastaýy zor tabysqa sanalatyn. О́ıtkeni 1958-1959 jyldary shyǵyp, qaıtadan jabylyp qalǵan, surqııa kezeńniń repressııasyna ushyraǵan basylymdy qaıta dúnıege ákelý úshin mınıstrliktiń aldyna dúrkin-dúrkin másele qoıýǵa týra keldi. Nátıjesinde, 1990 jyly jýrnal qaıta jaryq kóre bastady.
1989 jyly qazaq tilin qorǵaý maqsatynda alǵashqy quryltaı ótken edi. Quryltaıda meni Almaty qalalyq qazaq tili qoǵamynyń uıymdastyrý komıtetiniń tóraıymy etip saılady. Bul aıtýǵa ońaı bolǵanymen, kúsh-jigerdi kerek etetin, júgirisi men jıylysy, júrek aýyrtatyn jaılary jetkilikti jumys boldy. Dese de sol jyldyń jeltoqsan aıynda Qazaq tili qoǵamyn qurýǵa qol jetkizdik. Osy qoǵamnyń úsh jyldaı ystyǵyna kúıip, sýyǵyna tońdym. Qazaq tili úshin kúres − ómirlik qyzmetim.
Keńestik kezeńde «Qazaqstan mektebi» jýrnalynyń jalǵyz qosymshasy «Bastaýysh mektep» jýrnaly ǵana boldy. Sondyqtan qazaq tiliniń aıasyn keńeıte túsý úshin oqyrmanǵa qajetti, zárý degen basylymdar ashýdy qolǵa aldyq. Bul oıymyzdy eń birinshi besik, otbasy tárbıesinen bastaýdy jón kórip, «Otbasy jáne balabaqsha» qosymshasyn ashýǵa umtyldyq. 1991 jyly bul da ashyldy. Osydan keıin 1992 jyly «Informatıka-fızıka-matematıka» («IFM»), 1993 jyly «Qazaq tarıhy», 1996 jyly «Bıologııa, geografııa, hımııa» qosymsha jýrnaldary dúnıege keldi. Bulardyń bári qosymsha degen aty bolmasa, jeke-jeke úlken basylymdar retinde jaryq kórdi. Sondyqtan 1996 jyldan bastap «Qazaq tarıhynan» basqasyn jeke shańyraq etip, óz aldyna ońashalaı bastadyq. 2003 jyly «Qazaq tarıhy» da jeke bólinip shyqty.
Qazir bir ózi 10 baspa tabaqtyq irgeli jýrnalǵa aınaldy. Osy jýrnaldardy ashý arqyly úsh túrli jetistikke qolymyz jetti. Birinshiden, qazaq tilindegi ǵylymı basylymdar qataryn kóbeıtip, ana tilimizdiń órisi keńeıdi. Ekinshiden, pedagog-jýrnalısterdiń jańa legi daıarlana bastady. Úshinshiden, jeke redaksııalarǵa aınalǵan jýrnaldar jańa jumys oryndaryn qurýǵa múmkindik berdi. Budan bólek bas redaktorlar toby jasaqtaldy. Elimizdiń joǵary oqý oryndarynda pedagog-jýrnalıster daıarlanbaıtynyn eskersek, bul ulttyq pedagogıka salasy úshin de, baspasózge de óte tıimdi bolǵanyn baıqaýǵa bolady.
Qazirgi qoǵam kúrdeli damý ústinde. Eldi demokratııalandyrý, shynaıy quqyqtyq memleket qurý − basty maqsat. Shúkir dep aıtý kerek, Qazaqstannyń qazirgi ishki jáne syrtqy saıası-ekonomıkalyq jaǵdaıy TMD elderiniń kóbinen ozyq. El ishi tynysh. Bolashaqtan úmitimiz zor. Sondyqtan baspasóz salasynyń ardageri retinde otandyq pedagogıkalyq jýrnaldardy memleket tarapynan qoldaýdyń ózektiligin qaıtalap aıtar edim. Iаǵnı memlekettik tapsyrys aıasyn keńeıtip, redaksııa mamandarynyń tájirıbesin jetildirýge qol ushyn sozsa deısiz.
Búginde elimizde jeke pedagogıkalyq jýrnaldardyń úlesi kóbeıdi. Shamamen 200-den astam pedagogıkalyq basylym oqyrmanǵa jol tartyp otyr. Árıne barlyǵynyń sapasy kóńilden shyǵa bermeıdi. Biraq naryqtyq qoǵam sapaly basylymdy ózi ekshep, iriktep shyǵaratyny aıqyn. Dese de mundaı basylymdardyń mazmunyna qadaǵalaý joq ekeni belgili. Bul Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń janynan atalǵan jýrnaldardyń mazmunyna monıtorıng jasaıtyn arnaıy quzyretti bekitýdi talap etedi. О́ıtkeni bilim men tárbıe taqyryby – óte názik másele. Onda ulttyń tárbıesi, keleshegi bar. Sondyqtan muny Aqparat jáne kommýnıkasııa mınıstrligimen birlese qarastyrǵan abzal.
Jas býynnyń bilim-biligi men tálim-tárbıesine álemdik úzdik úlgilerden tańdalyp alynǵan «100 jańa oqýlyq» jobasynyń qolǵa alynýy, jańa bilim baǵdarlamasynyń engizilýi, zııatkerlik mektepter tájirıbesiniń respýblıkaǵa taratylýy qýantady. Osy ispetti ulttyq pedagogıkanyń ádistemelik-tájirıbelik alańy retinde pedagogıkalyq basylymdarǵa da qoldaý óte-móte qajet der edim.
Saırash ÁBIShQYZY,
Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, bilim berý isiniń úzdigi
