KО́RMENIŃ MAQSATY – QATYNASTARDY TEREŃDETÝ

Elordadaǵy Qazirgi zamanǵy óner murajaıynda Germanııanyń Qazaqstandaǵy jyly aıasynda GFR elshiligi jáne atalǵan murajaıdyń uıymdastyrýymen “Qazirgi za­man­ǵy Germanııa” atty fotosýret kórmesi ashyldy. О́tken 2009 jyl Qazaqstannyń  Germanııadaǵy jyly dep jarııa­lanyp, jyl aıasynda eki eldiń túrli salalaryndaǵy yntymaqtastyǵyn tereńdetýge baǵyttalǵan aýqymdy sharalar oıdaǵydaı júzege asy­ryl­ǵan bolatyn. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev: “Qazaqstan Respýblıkasy men Germanııa Fede­ratıvtik Respýblıkasy arasyndaǵy qarym-qatynas bizdiń elimizdiń táýelsizdik alǵan sátinen bastap dostyq pen senimdilik sıpatta bo­lyp keledi. Saıasat, ekonomıka, má­denıet salalaryndaǵy qarqyndy qarym-qatynastarǵa joǵary dáre­je­degi belsendi kezdesýler yqpa­lyn tıgizýde. 2009 jyly Germanııa tarapynan qoldaýdyń nátıjesinde Qazaqstannyń Germanııadaǵy jyly tabysty ótkizildi”, – dep atap kór­setken edi. Osy jyldyń 3 aqpanynda Asta­nada Germanııanyń Qazaq­stan­daǵy jyly saltanatty túrde ashyl­dy. Eki eldiń yntymaqtastyǵy ýa­qyt ótken saıyn qarqyndy damyp keledi. Al kópshilik qaýym kórme­den Germanııanyń ishki jáne syrtqy saıasatynan, ekonomıkasy men ǵylymı-zertteýlerinen, máde­nıeti men tynys-tirshiliginen fo­to­sýretter men derektemeler ar­qyly habardar bolady. Kórmeniń negizgi maqsaty – Qazaqstan men Germanııa arasyndaǵy mádenı yntymaqtastyqty damytýǵa yqpal etý. О́ıtkeni, Germanııa dástúrli qundylyqtary mol, ınnovasııalyq tehnologııalary damyǵan el bolyp tabylady. Kórmeni, sondaı-aq tanymal nemis fotografy Torsten Elgerdiń erekshe kompozısııalyq fotosýretteri tolyqtyryp tur. Kórme 25 aqpanǵa deıin jumys isteıdi. Budan soń kórme elimizdiń ózge de kóptegen qalalarynda  uıymdastyrylady. “Egemen-aqparat”. AÝDAN JASTARYNYŃ FORÝMY Qandyaǵash qalasyndaǵy máde­nıet úıinde Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń “Jańa onjyldyq –jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkińdikteri” atty Qazaqstan halqyna Jol­daýynan týyndaıtyn talaptarǵa sáıkes jastar arasyndaǵy ózekti máselelerdiń sheshimin tabý joldaryna jáne “Dıplommen – aýylǵa” jobasyn júzege asyrýǵa arnalǵan Muǵaljar aýdany jas­tarynyń forýmy boldy. Ony “Nur Otan” HDP Muǵal­jar aýdandyq fılıaly men  aýdan­dyq ishki saıasat bólimi uıym­dastyrdy. Forýmda aýdan ákimi Serik Shańǵutov sóz alyp, Elbasymyzdyń jastar máselesin udaıy nazarda ustap kele jat­qa­nyna, olardy qoldap otyrǵanyna toqtaldy. Byltyr aýdan mektep­terine ornalastyrylǵan  63 jas mamannyń 46-sy aýyldyq jerlerge barypty. Forýmǵa qatysýshylar aýdan jastaryna úndeý qabyldady. Satybaldy SÁÝIRBAI, Aqtóbe oblysy. QORYTYNDY  KО́ŃILGE QONYMDY Statıstıka agenttigi elimizdiń qańtar aıyndaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń qorytyndylaryn jarııa etti. Agenttik taratqan málimetterge qaraǵanda, ótken jyldyń qańtar-jeltoqsan aılaryndaǵy derekter boıynsha ishki jalpy ónimniń kólemi 15887,8 mlrd. teńgeni qurady. Munda IJО́ qurylymynda taýar óndirýdiń úlesi 43,8 paıyzǵa, al qyzmet kórsetý 54,8 paıyzǵa artty. Qazir Ortalyq Azııa óńirine keletin shetel ınvestısııasy kóle­mi­niń 80 paıyzy Qazaqstanǵa tıe­sili ekeni belgili. Bul elimizdiń saıa­sı turaqtylyǵy men daǵdarys jaǵ­daıynda tıimdi ekonomıkalyq saıa­sat júrgize alǵan Úkimettiń halyq­aralyq sahnada ózge elderdiń senim údesinen shyǵa bilgendigin kórse­te­di. Keshe Statıstıka agenttigi ótken aıda respýblıkaǵa tartylǵan ın­ves­tısııanyń kóleminiń taǵy da birneshe márte óskenin habarlady. Agenttik tóraǵasy Álıhan Smaıy­lov­tyń aıtýynsha, qańtar aıynda negizgi kapıtalǵa salynǵan ınves­tı­sııanyń kólemi 175,9 mlrd. teń­geni qurady. Sonymen birge, ol tu­ty­ný baǵalarynyń ındeksi qańtar aıynda ótken jyldyń osy kezeńi­men salystyrǵanda 107,3 paıyzdy kórsetkenin, al azyq-túlik taýar­larynyń baǵasy – 3,9, azyq-túlik emes taýarlardyń – 9,4 paıyzǵa, aqyly qyzmet kórsetý 10,1 paıyzǵa artqanyn málimdedi. Endi halyqtyń jan basyna shaqqandaǵy ortasha tabystaryna kelsek, agenttiktiń málimetterine qaraǵanda, ol 39 806 teńgeni qurady. Al halyqtyń ortasha aılyǵy 13,6 paıyzǵa artyp, 82 779 teńge boldy. О́tken aıda elimizde jumyssyzdar 542,9 myń adamǵa jetti. Jumyspen qamtý organdarynda jumyssyzdar retinde tirkelgender sany qańtar aıynyń sońynda 63,4 myń adamdy qurady nemese ekonomıkalyq bel­sendi halyq sanynyń 0,7 paıyzyn kórsetti. Atalmysh agenttiktiń Qa­zaqstannyń syrtqy saýda aına­ly­myna qatysty taratqan málimetteri jumyssyzdyq deńgeıine qaraǵanda, kóńil kónshiterlik deýge bolady. Máselen, Álıhan Smaıylovtyń aıtýynsha, ótken jyly syrtqy saý­da aınalymy 7160,4 mln. AQSh dollaryn, onyń ishinde eksport – 43195,7 mln. dollar, al ımport 28408,7 mln. dollardy quraǵan. Bu­dan basqa salalarǵa kelsek, ótken aıda ónerkásip óndirisiniń kólemi byltyrǵy jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 10,3 paıyzǵa artyp, 884,6 mlrd. teńgege jetken. Munda ken óndirý ónerkásibinde jáne karerlerdi qazýda óndiristiń – 5 paıyzǵa, óńdeý ónerkásibinde – 24,5 paıyzǵa, elektrmen jab­dyq­taý, gaz, bý berý jáne aýa baptaýda 4,6 paıyzǵa óskenin atap ótkenimiz jón. Aýyl sharýashylyǵy jalpy óniminiń kólemi 45,1 mlrd. teńgege ósti. Agenttiktiń málimetterine qara­ǵanda, qazir respýblıkada 299 008 zańdy tulǵalar tirkelip otyr. Sonyń ishinde 283 505 uıymnyń 50 adamnan artyq qyzmetkerleri bar. Jalpy, elimizde tirkelgen zańdy tul­ǵalardyń 188 924-y jumys isteýde. Onyń 174 401-i shaǵyn kásip­oryndar. Dastan KENJALIN. BÁSEKENIŃ BASY JAZDA BASTALADY Astanada Qarjy mınıstrligi Salyq komıteti men “Atameken” odaǵy” UEP-tiń uıymdastyrýymen memlekettik organdar men ulttyq kompanııalar jetekshileriniń elimizdiń Keden odaǵyna kirýine baılanysty salyq salý jáne keden ákimshiligi máselelerine arnalǵan kezdesýi ótti. Kezdesýde kedendik baqylaý men ony resimdeýdi ońtaılandyrý, syrtqy ekonomıkalyq qyzmetti damytý, tranzıttik tasymal tarı­fin qalyptastyrýdyń naqty tetik­teri, keden salyǵy, Qazaqstannyń Odaqqa kirýine baılanysty saly­natyn janama salyqtar, onyń ishin­de qosylǵan qun salyǵy men aksızder máselesi jóninde áńgime qozǵaldy. Sonymen birge, onda ótken jyly qabyldanǵan Salyq ko­deksiniń nátıjeleri týraly máse­le qaraldy. Jıynda osy máseleler boı­yn­sha Salyq komıteti mamandary men kásipkerler tarapynan birqatar má­limetter berildi. Onda bıylǵy jyl­dyń 1 shildesinen bastap, en­gizil­etin janama salyqtar alý keden organdarynan salyq mekemeleriniń quzyryna ótetini habarlandy. Sonymen birge, úsh eldiń arasynda taýarlardy jetkizý úshin kedendik rásimderdiń jeńildetiletini, syrtqy ekonomıkalyq qyzmetti damytý úshin taraptardyń ózara kelisimder túzip, barlyq máseleni sheshýge qolaıly jaǵdaıdyń jasalatyny atap kórsetildi. Kezdesýde otandyq taýar óndi­rý­shilerdiń sheteldik kásipkerler­men básekege túsý máselesi de keńi­nen qaraldy. Munda elimizdiń astyq óndirýshileri qandaı jaǵdaı bolsa da kórshiles elderge óz ónim­derin ótkize alatyndaryn aıtsa, “Qaz Alko” sııaqty alkogoldi ishimdikter daıyndaıtyn kompa­nııa­lardyń ókilderi kerisinshe, eger reseılikter Qazaqstan rynogyna kiretin bolsa, onda otandyq taýar­larǵa degen suranys­tyń kemıtinin jasyrmady. Olar­dyń aıtýynsha, munyń sebebi taýar­dyń sapasynda emes, shetel­dik ónimniń kóp jarna­malana­tynyna baılanysty. – Qazir elimizde halyqtyń 60 paıyzy Reseıdiń spýtnıktik tele­ar­nalaryn tamashalaıdy. Al onda jarnamanyń kóp bóligi ishimdik­terge arnalǵany belgili, al bizdiń elimizde ondaı jarnamalar berýge zań júzinde tyıym salynǵan. Son­dyqtan 1 shildeden bastap Reseı kompanııalary barlyq kedendik resimdeýdiń jeńil túrinen ótip, Qazaqstandaǵydaı 1 lıtr spırtke 100 teńge tólep, óz taýarlaryn sa­tatyn bolsa, onda dúken sórele­rindegi ishimdik ataýlynyń bári tek soltústik kórshimizdiń sapasyz taýar­laryna tola ma degen qaýpimiz bar. Biz reseılikter sııaqty alko­goldi ishimdikterdi nasıhattap jat­qan joqpyz, bizdiń maqsatymyz tek jergilikti halyqqa jumys taýyp berip, jumysshylarǵa jalaqy berý, otandyq ónimniń az mólsherde satylsa da sapalysyn ǵana saý­da­laý, – deıdi “QazAlko” qaýym­dastyǵynyń prezıdenti Ámirjan Qalıev. Dastan KENJALIN.