Ǵalymdar egistik jaǵdaıy týraly ártúrli aqparattardy alý jáne jınaqtaý múmkindiginiń týyndaýy aqyrynda olardy jedel óńdeı alatyn tehnologııalardyń kóptep shyǵarylýyna alyp keledi degen pikirler bildirýde.
Máselen, egiske kútim jasaýmen qatar, ónim jınaýǵa kómektese alatyn robottar da shyǵaryla bastady. Solardyń biri – AGROBOT kompanııasy ázirlegen ıspanııalyq SW6010 roboty ózine ornatylǵan kamera arqyly pisken jemisterdi aıqyndap, olardy kesip alýǵa qabiletti eken. Al Aýstralııanyń Sıdneı ýnıversıtetiniń ǵalymdary ázirlegen robot ósimdikter arasynan aramshópterdi ajyrata alady.
Londonda jerdiń tapshylyǵyna baılanysty jer astynan ónim ósiretin fermalar paıda bolýda. Osydan biraz jyl buryn paıda bolǵan osyndaı bir ferma qojaıynnyń restoranyn kókónis túrlerimen qamtamasyz etýge arnalypty. Munda 20-dan astam kókónis túrleri ósiriledi eken. Jer astyndaǵy fermada kúnniń ornyna dıodty shamdar paıdalanylýda.
Nıderlandtaǵy Maastrıht ýnıversıtetiniń ǵalymdary maldan alynǵan tkander kómegimen zerthanada et ósirýge 2013 jyldan bastap kirisken bolatyn. Olar ózderiniń qoldan jasap shyǵarǵan etterinen ázirlengen alǵashqy gambýrgerdi jurtshylyqqa kórsetip te úlgerdi. Ázirge mundaı ettiń 1 kılogramnyń quny 2,5 mıllıon dollar turatyn kórinedi. Sebebi ony jasap shyǵarýǵa biraz shyǵyn jumsalǵan. Alaıda tehnologııa tolyq ázirlenip, ol óndiristik negizge kóshirilgen kezde mundaı et baǵasyn 65 dollarǵa deıin tómendetýge bolady eken. Al ony qoldaný jappaı etek alǵan kezde baǵa budan da tómen túse bermek.
Nelikten búkil álemde aýyl sharýashylyǵyn sıfrlandyrý jedel qarqyn alýda? Sebebi sıfrly tehnologııalardyń salany damytýdy jańa sapaly deńgeıge kóshirip, osynyń yqpalymen aýyl sharýashylyǵynyń adamzatqa beretin paıdasy artyp, jumsalatyn shyǵyndar burynǵyǵa qaraǵanda kóp qysqarmaq. Sóıtip qazirgi kúni álemniń ár shalǵaıynda eń konservatıvti sanalatyn aýyl sharýashylyǵy men onyń agroónerkásiptik kesheni qarqyndy ózgeristerdi bastan keshirýde.
Aýyl sharýashylyǵyn sıfrlandyrýǵa Elbasynyń Úkimetke bergen tapsyrmasymen bizdiń elimizdiń sharýashylyqtary da belsene den qoıýda.
Otandyq ǵalymdardyń boljamy boıynsha, qazirgi zamandyq sıfrly tehnologııalardy engizgen jaǵdaıda Qazaqstanda astyq daqyldarynyń shyǵymdylyǵyn eń az degende 2 ese, saladaǵy eńbek ónimdiligin – 2,5 ese, al mal sanyn 2 esege jýyq ósirýge bolady eken. Sońǵy 50 jyldan beri eginshilik salasyna qanshama jańa tehnologııalar kelip jatqanymen bizdegi astyq shyǵymdylyǵynyń óspeı kele jatqandyǵyn eske alsaq, joǵaryda keltirgen sandarymyzdyń tym úlken ósim kórsetkishteri ekendigin baıqaımyz. Biraq bul fantastıka emes. Álemniń damyǵan elderi baıaǵyda-aq qol jetkizip úlgergen kórsetkishter. Máselen, Qazaqstannan jer kólemi 66 ese kishi Gollandııanyń agrosektory mine, osyndaı jetistikterdiń arqasynda jylyna 100 mıllıard dollarǵa jýyq ónimdi eksportqa shyǵaryp otyr. Munyń ózi bir esepten bizdegi aýyl sharýashylyǵy salasynyń damyǵan elderden kóp artta qalǵandyǵyn kórsetse, ekinshi jaqtan alǵanda qandaı úlken áleýetke ıe ekendigimizdi de kórsetedi. Osy áleýetti ashýǵa endi bizge sıfrly tehnologııalar kómektese alady.
Elimizde atalǵan másele jóninde naqty atqarylyp jatqan jumystar da joq emes.Máselen, Soltústik Qazaqstan oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bastyǵy Qaırat Omarov qazirgi kúni bul oblysta egistikterdiń elektrondy kartasyn jasaý isi qyzý qolǵa alynǵandyǵyn, qazirdiń ózinde búkil egis alqaptarynyń teń jartysynan astamy sıfrly formatqa túsirilgendigin aıtady. Munyń aqyry egistikterge, sonymen qatar aýyl sharýashylyǵynda qoldanylatyn tehnıkalarǵa spýtnıktik monıtorıng júrgizýge alyp kelmek. Bul jaǵdaı jerge mıneraldy jáne hımııalyq tyńaıtqyshtardy dáldikpen sińirýge múmkindik beredi. Onyń ústine qaı jerge tyńaıtqyshtardyń sińirilip, qaı jerge sińirilmegendigi anyqtalady. Egin shyǵymdylyǵyna baqylaý kúsheıedi. Qosyp jazýdyń joly kesilip, sýbsıdııalar naqty paıdalanylady.
Demek, qazirgi zamandyq sıfrly tehnologııalar nemese elimizdiń aýyl sharýashylyǵyn sıfrly formatqa kóshirý degenimiz Allanyń baıtaq dalaly Qazaqstanǵa berip otyrǵan úlken múmkindigi. Bul tehnologııalardy engizýden basqa bizde aýyl sharýashylyǵyn damytýdyń basqadaı joly da joq. Jýyqta bir reseılik sarapshy óz eliniń agrarlyq sektoryndaǵy ahýaldyń óte aýyr ekendigin jaza kele, bizge salany jedeldetip sıfrlandyrý qajet, eger bulaı bolmasa, biz onyń ajalyn ǵana kóre alamyz dedi. О́te qatty aıtylǵan sóz, biraq munda shyńǵyrǵan shyndyqtyń bar ekendigin de eshkim joqqa shyǵarmas.
