Sút, un ónimderin shyǵaratyn kásiporyndar tusyna toqtaǵan kelýshiler baǵasyn ǵana suraıdy. Kórme sóresinen oryn alǵan sapaly irimshiktiń de, nan ónimderiniń de báseke baıraǵyn kóterip, «báıgemdi shappaı ber» dep turǵany málim. Jurt shanyshqyǵa shanyshqan irimshiktiń túrlerinen, kesedegi qymyzdan, shubattan jáne mamyr aıynyń balynan qasyqtap dám tatyp kórip, «keremet!» degen ısharasyn bas barmaqpen bildirip jatyr. Degenmen, bıylǵy kórme-baıqaýda ınnovasııalyq ónimder sarapshylardyń da, qostanaılyqtardyń da nazaryn aýdardy. «Germes-4» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń túıirshiktelgen mal jemin shyǵaryp jatqanyna bir jyldyń ǵana júzi boldy. Osy qysqa ýaqyt ishinde olardyń ónimin Túrkııa, Reseı, tipti Aýǵanstan alyp úlgerdi. Qospa jem Qostanaı óńirinde ósetin dándi daqyldardyń kebeginen, dáninen jasalady.
– Qazaqstannyń ońtústik óńirlerine de jiberip jatyrmyz, ózimizdiń óńir de alady. Malǵa juǵymdylyǵymen qatar, tasymaly da ońaı, anaý aıtqandaı tógilip, shashylmaıdy, – deıdi kásiporyn basshysy Dmıtrıı Ishıvanov. Kásiporyn 20 adamǵa jumys ornyn berdi.
Denısov aýdanyndaǵy «Iskra» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Qudaıbergen Bısenbaev túsi kúlgin kartop egýdi bastady. Oblystaǵy belgili ǵalym-seleksıoner Andreı Ýdovıskıımen birigip shyǵarylǵan suryptyń azyqtyǵymen qatar emdik qasıeti kóp. Qazir qant dıabetimen aýyratyndar jıi kezdesedi. Ásirese osy qaýipti syrqattan zardap shegetin balalardyń qatary da kóbeıip barady. Mine, osyndaı naýqastar úshin krahmaly az osy kúlgin kartop dastarhannan úzbeıtin taǵam kórinedi.
– Bul kartoptyń quramyndaǵy antıoksıdant qyzanaqtan da asyp túsedi. Al onyń qaterli isikke qarsy kúresetin qasıeti bar, – deıdi Qudaıbergen Bısenbaev. Taran aýdanynan kelgen Almat Nurmahanov 13 bas túıe ósirip, shubat satýdy bastady. Onyń júninen kórpe, kórpeshe tigip, taılaqtyń júninen beldeme, shulyq toqyp satady. Eń bastysy, qysy qatty ári uzaq óńirge túıeni jersindirip keledi.
Kórmeni aralaǵan oblys ákimi Arhımed Muhambetov bıyl tórtinshi ret ótken kórme-baıqaýdaǵy ónimniń ár alýandyǵyn aıtty.
– Bıyl oblys ákimdiginiń «Atameken» kásipkerler palatasynyń oblystyq fılıalymen birlesip ótkizgen «Qazaqstannyń úzdik taýarlary» kórme-baıqaýyna 31 kásiporyn qatysyp otyr. Kásipkerler úshin kórme-baıqaýǵa qatysýdyń paıdasy kóp. Bul kásipkerdi izdeniske jeteleıdi, kóp nárseni kóredi, salystyrady, aldaǵy jaqsy isterge umtyldyrady. Oblystaǵy «Baıan sulý» kondıter fabrıkasy, «DEP» sút zaýyty sekildi basqa da áıgili kásiporyndar osyndaı baıqaýlarǵa qatysý arqyly óz ónimderiniń moıyndalýyna qol jetkizdi. Olar talaı ret jeńimpaz atandy. Mine, qazir olardyń sapaly ónimine suranys óte úlken, eksporttyq áleýeti de joǵary, – dedi Arhımed Begejanuly.
Oblys boıynsha búginde kásipkerlerdiń sany 50 myńnan asady. Olar bıylǵy birinshi toqsanda 353 mıllıard teńgeniń ónimin shyǵarǵan. Bul ótken jyldyń osy ýaqytymen salystyrǵanda 25 prosentke kóp.
Kórme-baıqaýda úzdikter úsh atalym boıynsha iriktelip, 9 kásiporyn tańdaldy. «О́ndiristik mańyzy bar úzdik taýarlar» atalymy boıynsha osy «Germes-4» JShS, mashına qurastyratyn «Saryarqa Avtoprom» zaýyty, medısınaǵa qajetti tazalaý hımııalyq ónimin shyǵaratyn «MedıDez» kásiporny úzdikter dep tanyldy. «Halyq tutynatyn úzdik taýarlar» atalymy boıynsha «Dombaeva» jeke kásiporyny, «Sodalıt» zergerlik kompanııasy, «Triera KZ» kásiporyny júldeli oryndardy bólisti. Al «Úzdik azyq-túlik taýarlary» atalymynda «PIK fırmasy» JShS, «Qaragýlına» JK jáne «Akva arasan» JShS jaqsylar qatarynan kórindi.
Jeńimpazdar «Qazaqstannyń úzdik taýarlary» respýblıkalyq baıqaýynda baǵyn synaıtyn bolady.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
QOSTANAI
