Bilim men densaýlyq, adamı qundylyq, qoǵamdyq máselele, ult pen urpaqtyń keleshegine qatysty bolǵan keleli qujattan árkim óziniń sanasynda sabylysqan san túrli saýaldyń jaýabyn tapqandaı boldy. Tikeleı efır aıaqtaǵan soń ýnıversıtet ǵalymdary jáne tálimger jastaryn áńgimege tartyp, paıymdy pikirleri men oramdy oılaryn bilgen edik.
Qaırat SAQ, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka jáne saıasattaný fakýltetiniń dekany, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty, dosent:
Bıylǵy joldaýdyń jyldaǵy dástúrden bólek bir ereksheligi, ıaǵnı 3 aı buryn usynylýy, bul degenimiz tapsyrmalardy oryndaýǵa bıýdjet osy bastan qaralyp, kelesi jańa jyldan bastap iske kirisýge mol múmkindik beredi degen sóz. Joldaýdyń negizgi baǵyty – halyqtyń turmystyq, áleýmettik jaǵdaıyn kóterý boldy. Onyń ishine jumyspen qamtý, jalaqynyń ósýi, bilim, densaýlyq syndy mańyzdy salalardyń bári kiredi. Joldaýdaǵy mindettelgen máselelerdiń basty baǵyttaryna kelsek, aldymen Elbasynyń azamattardyń ómir qaýipsizdigin qamtamasyz etýdi basty nazarda ustaýdy talap etýi. Iаǵnı halyqtyń qamyn oılap, jaǵdaıyn jasaýǵa baǵyttalǵan Prezıdenttiń ákimdikter men quzyrly organ basshylaryna bergen naqty tapsyrmalary kópshiliktiń kókeıinen shyqty.
О́zim qyzmet etetin joǵary bilim salasy týraly aıtsam, Joldaýda aıtylǵandaı mamannyń sanyna emes, sapasyna mán berý jáne búgingi naryqtyń suranysyna qaraı mamandar daıarlaýǵa basa mán berilmek. Sonymen qatar, joǵary bilimge qatysty Elbasy aıtqan taǵy bir syn, ol – JOO básekelestikke tótep berýi men túlekterdiń ýnıversıtetti bitirgen jumyspen qamtamasyz etilýi. Bul turǵyda bizdiń Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde arnaıy baǵdarlama bar jáne jyl saıyn túlekterimizdiń jumysqa turý jaǵdaıyna monıtorıng jasap otyramyz. Atap aıtsaq biz jýrnalıstıkanyń 1 kýrs stýdentterin bolashaqta BAQ salasynyń qaı baǵyty boıynsha jumys istegisi keletinin anyqtap, sonyń negizinde BAQ quraldarymen baılanys jasap tıisti mamandardy usynyp otyrmyz. Búgingi Joldaýdaǵy ustazdardyń mártebesin kóterý baǵytyndaǵy tapsyrmalar bizdi erekshe qýantty.
Talal AVVAD, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-ne Damask ýnıversıtetinen shaqyrtylǵan top-menedjer, PhD doktor:
Men Qazaqstannyń joǵary bilim salasynda, onyń ishinde top-menedjer qyzmeti boıynsha 2 jyldan beri jumys isteımin. Aıtpaǵym álemniń úzdik ýnıversıtetteriniń mańdaıaldy top-menedjerleri men oqytýshy, professorlaryn bir jerge jınaqtap olardyń ozyq tájirıbelerin qoldaný bul álemdik qoldanysta bar tıimdi ádis. Men jumys isteıtin Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde alys-jaqyn shetelden kelgen túrli mamandar bar. Bul jerde biz Qazaqstan jastaryna bilim berip qana qoımaı ózara tájirıbe almasamyz. Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaev búgin joǵary bilimge qatysty ózimizdiń mamandardy daıarlaý baǵytyn aıtty. Men óz tájirıbemnen aıtar bolsam Qazaqstanda ǵalymdar jetkilikti, tek Elbasy atap ótkendeı ǵylymǵa qoldaý men kóńil bólý jaǵyn naqtylaý kerek. Osy turǵyda Prezıdent Bilim jáne ǵylym mınıstrine naqty tapsyrma berdi. Odan bólek Qazaqstanda Nazarbaev ýnıversıetinen bólek taǵy bir bedeldi JOO qurý ıdeıasy erekshe unady, sebebi Prezıdenttiń ózi aıtqandaı ýnıversıtetter básekege qabiletti bolýy tıis. Bul kúnde bilim sapasy suranysqa saı bolmasa ol ýnıversıtettiń bolashaǵy joq. Oǵan dálelder de az emes.
Baýbek SOMJÚREK, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-niń halyqaralyq baılanystar jáne ınnovasııa jónindegi prorektory:
Elbasynyń árbir joldaýy eldegi ártúrli salalar boıynsha kúrdeli problemalardy sheshý men bar jaǵdaıdy odan ári damytýǵa baǵyttalady. О́zim úshin túrtip alǵan jáne kóńilime qonǵan tusy ol – áleýmettiń ál-aýqatty kóterýge basymdyq berilýi. Iаǵnı 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap bıýdjet qyzmetkerleriniń jalaqysy 1,5 esege artady. Biz bárimiz bilemiz kóp shetelderde ustazdar, oqytýshylar, polısııa qyzmetkerleri men dárigerler joǵary deńgeıde jalaqy alady jáne olarǵa jaqsy jaǵdaı jasalǵan. Mine, bizdiń kózdegen maqsatymyz osy. Ásirese muǵalimder men oqytýshylardyń qoǵamdaǵy mártebesin kóterý asa mańyzdy. Bul meniń oıymsha, kezek kúttirmeıtin reforma. Odan bólek ǵylym basa nazarǵa alynyp qarajat kóleminiń artatyny jáne jańa ǵylymı ortalyqtarý ashylatyny qýantyp otyr. Sol sııaqty pedagogtardyń statýsyna qatysty jańa zań jobasynyń ázirlenetini erekshe qýantty.
Baýyrjan TOLYSBAEV, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-niń menedjment kafedrasynyń meńgerýshisi, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor:
Bıylǵy joldaýdyń basty ereksheligi – elimizdiń ishki saıasaty men turaqtylyqqa kóp mán berilýi. Onyń ishinde eknonııka boıynsha ishki naryqty ulǵaıtý otandyq ónimniń aıasyn keńeıtý men ol ónimniń qarapaıym halyqtyń qaltasyna saı kelýin erekshe atap ótti. Otandyq ónimderdi qoldaý men qoldaný. Sheteldik taýarlardyń aǵymyn azaıyp, tıisinshe bizdiń ónimderdi shetelge eksporttaýǵa basymdyq berilmek. Bul bizdiń ónimdi sheteldikter paıdalanady degen sóz. Mysaly, Prezıdent osy SQO-daǵy Zenchenko sút ónimderi zaýytyn jaqsy úlgige keltirdi, onda sút óniminiń barlyq túri bar jáne halyqaralyq standartqa sáıkes keledi. Sony nege odan ári ilgeriletpeske. Taǵy bir erekshe unaǵan tusy Elbasynyń taýarlardyń sapasy boıynsha biryńǵaı komıtet qurý, bizde taýar sapasyn qatysty jaýap beretin quzyrly uıymdar bar, degenmen ony bir ortalyqtandyrýy qajet.
Kenjebek SERJANULY, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń 4 kýrs stýdenti, jas qalamger:
Jyl saıyn Elbasymyzdyń kezekti Qazaqstan Halqyna ár Joldaýynda jastarǵa kóp kóńil bólip kele jatqandyǵyna rızashylyǵymyz sheksiz. Elbasymyz jastarǵa erekshe kóńil bólip, óziniń basty nazarynda ustap keledi. Qazirgi tańda bilim men ǵylymǵa, mádenıet men ádebıetke, tehnıka syndy salalardyń barlyǵyna da múmkindikter men jaǵdaılar jasalynyp keledi.
Osy oraıda, Elbasymyz kezekti Joldaýda óńirlik deńgeıdegi buqaralyq sport pen dene shynyqtyrýdyń qoljetimdiligin arttyrýdy jáne keminde 100 fıtnes-ortalyqtar salý kerektigin, sondaı-aq, sporttyq ǵımarattardy, ásirese mektepterde, dene shynyqtyrý úshin aýlalardy, saıabaqtardy, alańdardy jabdyqtaýdy tıimdi paıdalaný qajettigin atap ótti. Qazirdiń ózinde ár aımaqtarda fıtnes - ortalyqtardyń sany ósip keledi, Elbasymyz osyndaı ortalyqtardyń meıilinshe qatary tolyǵý kerektigin atap aıtqan bolatyn. Salaýatty ómir saltyn qalyptastyrý ıakı deni saý urpaq ósirý ult aldyndaǵy abyroıly mindet.
Ulyqbek ERMEKBAEV, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-niń jýrnalıstıka jáne saıasattaný fakýltetiniń stýdenti:
Stýdent bolǵandyqtan joldaýdaǵy men úshin mańyzdy tusy ol Elbasynyń Ǵylym jáne bilim mınıstrligine jáne JOO básekege qabiletti bolýdy kúsheıtý kerektigin nyqtaǵany.
Prezıdent eger 4-5 jyl ýaqyt ótkizip oqyǵanymen bitirgen soń naryq talabyna saı kelmese, básekege tótep bere almasa ondaı mamannyń ne keregi bar dedi. Bul bizge de oı saldy. Demek men óz mamandyǵym boıynsha suranysqa ıel bolmasam jumyssyz qalam jáne elge paıdam joq. Osyny túıdim. Odan bólek JOO-nyń bitirgen túlekteriniń jumyspen qamtylýyn qadaǵalaýdy tapsyrdy, bul da mańyzdy. Sebebi, ýnıversıtetti bitirip alyp jumyssyz júrgen jastar qanshama. Olardyń kóbisi óz mamandyǵymen jumys istemeıdi. Iаǵnı qaı sala mamany bolsań da básekege qabiletti bol, bul jerde beriletin bilim sapasy da úlken ról atqarady. Jáne bir ózime túrtip alǵanym, jasandy ıntellekt, blokcheın, bıotehnologııa men bıomedısınany damytý óte mańyzdy. Sebebi bul qazirgi trend, al damyǵan elderdiń qatarynda bolamyz desek trendten qalmaýymyz kerek.
Daıyndaǵan, Ularbek NURǴALYMULY,
«Egemen Qazaqstan»
