Devıd Morıs Smıt, «Nıý-Iork Taıms». Gısborn uldar mektebiniń oqýshylarynyń basym bóligi maorı taıpasynan taraǵan. Olar soǵys bıi – «haka» oryndap jatyr.
Devıd MAÝRIS SMIT, «Nıý-Iork Taıms»
Jańa Zelandııa halqy bes mıllıonǵa jeter-jetpes. Jer kólemi regbı damyǵan basqa elderden áldeqaıda kishi. Osyǵan qaramastan, olardyń sporttaǵy basymdyǵy ázir aıaqtala qoıýy ekitalaı. Eldiń regbıdegi ústemdigin jetkilikti túsiný úshin oıynnyń shyqqan tegine nazar aýdarý kerek.
Jańa Zelandııada jańa býyn ókilderi «qara jeıde» (ulttyq qurama jeıdesi – A.A.) kııýdi armandap ósedi. Soltústik araldyń shyǵys jaǵalaýynda jatqan Gısborn qalasy – armanshyl jastarǵa toly meken. Qalada orta bilimmen birge regbıdi qatar úıretetin «Gısborn balalar joǵary mektebi» bar. «Gısborn balalary» eldegi mektepishilik eń joǵary týrnır – National First XV Championship-ti tórt márte jeńip alǵan, sondaı-aq ulttyq quramanyń birneshe múshesi osy oqý ornynyń túlegi.
Mekteptegi oqýshylardyń kóbi Maorı taıpasynan taraǵan. Bilim ordasynyń ákimshiligi áleýetti jigitter men kúshti regbı oıynshy tárbıelep shyǵýdy halyqtyń shyǵý tegimen baılanystyrady.
«Kóptegen sport komandalary toptyq mádenıet qalyptastyrýǵa talpynady. Al bizdiń komanda kúndelikti tirshilikte kezdesetin, ómirsheń dástúrge negizdelgen», deıdi Raıan Tapsell. Ol – «Gısborn balalarynda» maorı ǵylymdary fakýlteti dekany jáne First XV úlkender komandasyndaǵy qorǵaýshylardyń bapkeri. «Oıynshylar ata-babalarynyń dástúrine súıenedi. Olar osynyń negizin qalap ketti», deıdi ol.
Komanda maorı mádenıetiniń dástúrli erejelerine negizdelip jasalǵan kawa dep atalatyn nusqaýlyqty saqtaýy tıis. Eger ony buzsa, komandaǵa keri áserin tıgizedi.
Mektepte arnaıy regbı sabaǵy bar. Oqýshylar fılm kórip, oıyn strategııasyn talqylap, jattyǵý men ázirliktiń negizderin, salmaq kóterý jáne ıogamen aınalysýdy úırenedi. Oqý ornyndaǵy 11 kabınet Jańa Zelandııa quramasynyń burynǵy oıynshysy Djona Lomýge arnalǵan. Ol alańǵa №11 jeıde kıip shyǵatyn jáne All Blacks-tyń úzdikteriniń biri edi.
«First XV – bizdiń mekteptiń júregi», dep First XV tobynyń bas bapkeri Mark Djefferson aǵynan jaryldy. Ol – «Gısborn balalarynyń» túlegi. M.Djefferson áli kúnge deıin Jańa Zelandııa tarıhynda eń úzdik mektep komandasy sanalatyn 1994 jylǵy toptyń kapıtany boldy. Olar ózderi qatysqan ulttyq jáne halyqaralyq básekeniń bárinde jeńiske jetti.
Gısbornnyń qazirgi First XV tobyndaǵy birneshe oıynshy ulttyq komanda bapkerleriniń nazaryn aýdardy. Tańdap alynǵan jigitter Super Rugby franshızasynyń Jańa Zelandııadaǵy jergilikti bes qosynynyń birinde jattyǵady. Bul – joǵary deńgeıli kásibı regbı uıymynyń klýbtyq týrnıri. Super Rugby-diń Argentınada, Aýstralııada, Japonııada jáne Ońtústik Afrıkada komandalary bar.
Mundaı teńdessiz júıe talanttardy shyńdap, báriniń ortaq armany – Jańa Zelandııanyń atyn shyǵaratyn, bolashaq All Blacks komandasyn daıarlaýǵa múmkindik beredi.
«Jańa Zelandııadaǵy áýesqoılyqtan kásibılikke deıingi búkil júıe ulttyq quramany jasaqtaýǵa arnalǵan», deıdi mekteptiń regbı boıynsha dırektory Tom Kerns.
Júıeniń aıasynda erekshe tyıym bar. Ulttyq quramaǵa iligý úshin oıynshy Jańa Zelandııanyń komandalarynda óner kórsetýi tıis. Tipti, Fransııa men Anglııa sekildi sheteldik lıgalar mol qarjy usynyp, shaqyrtý alsa da, oıynshylar onda barýǵa qulyqty emes. Sondyqtan ulttyq quramaǵa ilinýden úmittengendikten aqshany qurbandyqqa shalady.
Regbıden 2019 jylǵy álem chempıonatynda Jańa Zelandııanyń basymdyǵy jalǵasa bermek. «Regbıge qatysty sheshim qabyldasaq, álemniń qalǵan bóligi bizge eredi», deıdi Kerns.
Osylaısha, dástúrge súıengen el tańdaýly komanda jasaqtap, eshkimge des bermeı keledi.
© 2018 The New York Times News Service
Maqalany aýdarǵan Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»
