Investor qarjysyn salý úshin jumys júrgizýge qolaıly, qaıtarymy bolatyn jer izdeıdi. Osy oraıda topyraǵy qunarly, jeriniń asty da, ústi de baı Qostanaı óńiri talaı ınvestordyń senimine endi. Elbasy Nursultan Nazarbaev ótken jyly tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıynda ındýstrııalyq jáne tehnologııalyq modeldi anyqtap, ekonomıkalyq sapaly damýǵa bastaıtyn Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýyn jarııalaǵanda Qazaqstannyń ınvestısııa tartýdaǵy kóshbasshylyǵyn saqtaýdy tapsyrǵan bolatyn.
– Sondyqtan óńirdiń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn kúsheıtý, ınvestorlarmen ashyq dıalog jasaý, ınvestısııa tartý maqsatynda ınfraqurylymdy jetildire túsý Qostanaı oblysyndaǵy jumystardyń basym baǵytyna aınaldy, – dedi oblys ákimi Arhımed Muhambetov forým qonaqtaryna.
О́ńir basshysynyń sózin sabaqtaı tússek, oblysta aldymen barlyq bos alańdardy, jer ýchaskelerin, paıdaly qazba baılyqtaryn, jasalǵan ınfraqurylymdardy kórsetetin ınteraktıvti ınvestısııalyq karta jasaldy. О́tken jyly alǵashqy ınvestısııalyq forýmda quny 200 mıllıard teńgeni quraıtyn 26 memorandýmǵa qol qoıylǵan bolatyn. Sonyń nátıjesinde bıyl jyl basynda ınvestısııanyń kelýi 9,3 paıyzǵa ósti. Syrtqy ınvestısııanyń kólemi 2 eseden asady. Jalpy, oblysta ınvestısııa salynǵan 40 joba júzege asyrylyp jatyr, onyń 13-i syrtqy ınvestısııanyń qatysýymen múmkin boldy. Oblys ákimi sonyń ishinde 3 jobany aıryqsha atap ótti.
– Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Asqar Mamın qyrkúıek aıynda Qytaıǵa saparynda bizdiń oblysta júzege asyrylatyn 3 ınvestısııalyq jobaǵa qol qoıǵan bolatyn. Endi qytaılyq áriptestermen (HKC Corporation Ltd) birlesip, Qostanaıda teledıdar men kompıýter shyǵaramyz. Bul jobanyń quny 186 mlrd teńgeni quraıdy. YTO markaly traktor jáne «LOVOL» markaly aýylsharýashylyq tehnıkalaryn qurastyratyn óndiris (YTO Grup Corporation) qurylysy bastalatyn ýaqyt ta alys emes. Sonymen qatar Hangteng automobile Co. Ltd. kompanııasy jeńil avtomobılder shyǵarýǵa 150 mıllıon dollar ınvestısııa salýǵa daıyn. Qostanaıda qurastyrylatyn Hangteng avtomobıli tek eksportqa jiberiletin bolady. Jyl aıaǵyna deıin China National Machinery Import & Export Corporation (SMS) kompanııasy 1,2 mlrd dollar qarajatpen Allıýr kompanııasynyń tobyna kirip, 2023 jylǵa qaraı jylyna 66 myńǵa deıin avtomobıl shyǵarady. Al aýyl sharýashylyǵynda maıly jáne dándi daqyldardy jetkize óńdep, azyqtyń birneshe túrin óndiretin «BioGrain» kompanııasynyń ónimi óńirdiń eksporttyq áleýetin kúsheıte túsedi, – dedi A.Muhambetov.
Oblys ákimi forýmǵa kelgen ınvestorlardy birlesip jumys isteýge shaqyrdy. Bul úshin Qostanaı qalasynda Indýstrııalyq aımaqtyń ınfraqurylymy salynyp, oǵan qazir barlyǵynyń quny 235,8 mlrd teńge bolatyn 11 ınvestısııalyq joba ornalasty. Osyndaı tásilmen bıýdjetten shyqqan 1 teńgeniń ornyna 37,4 teńge ınvestısııalyq qarjy túsip otyr. Investjobalardy júzege asyrý maqsatynda Indýstrııalyq aımaqqa aldaǵy ýaqytta Arnaıy ekonomıkalyq aımaq mártebesin berý úshin jumystar júrip jatyr. Oblys ákimi taıaý ýaqytta respýblıkalyq deńgeıde sheshim shyǵyp qalatynynan da habardar etti.
Forýmda aýyl sharýashylyǵyn damytý jóninde áńgime boldy. Qazaqtyń dalasy aýyl sharýashylyǵynyń qaı salasyn damytýǵa da qolaıly. Aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri Arman Evnıev salanyń eksporttyq jáne ınvestısııalyq qýaty týraly aıta kelip, jınalǵandarǵa ınvestısııalyq tartymdylyq úshin agroónerkásip keshenin damytýdaǵy jańa mindetter týraly aqparat berdi. Ústimizdegi jyly aýyl sharýashylyǵy ónimin eksporttaý ótken jylǵy osy merzimmen salystyrǵanda 3,4 paıyzǵa artyp, 1,6 mlrd AQSh dollary bolǵan. Sońǵy bes jylda osy salaǵa 4,4 mlrd AQSh dollary kóleminde ınvestısııa tartylsa, sonyń 80 paıyzy jeke sektordyń enshisine tıedi. Jyl basynan bergi 8 aıda aýyl sharýashylyǵyna 500 mln dollar ınvestısııa tartylǵan. Alaıda, salanyń qýaty budan da joǵaryǵa jetedi.
Elbasy Joldaýynda aýyl sharýashylyǵy ónimi men óńdelgen ónimdi eksportqa shyǵarý kólemin 2,5 ese arttyrý kerektigin tapsyrǵany belgili.
– Osyǵan oraı aýyl sharýashylyǵyn damytý da salany ınvestorlar úshin barynsha tartymdy etýimiz kerek. Aldymen nesıeniń paıyzdyq ústemesiniń, lızıngimen aýylsharýashylyq tehnıkasy men maldy satyp alý qarajatynyń ornyn toltyrý, ınvestısııalyq sýbsıdııalar, agrarlyq saqtandyrýlar úshin beriletin bıýdjet qarajatynyń kólemi ósiriletin bolady. Sonymen qatar bıýdjet qarajatyn tıimdi paıdalaný úshin álemdik tájirıbeni paıdalana otyryp, egin sharýashylyǵynda agrarlyq qolhat qarjylyq ınstıtýtyn engizemiz. Sosyn aýyl sharýashylyǵynyń barlyq salasy úshin jańa baǵdarlamalar daıyndalyp jatyr, – dedi Arman Qaıratuly.
Forýmǵa qatysqan «Kazakh Invest» ulttyq kompanııasy» AQ tóraǵasy Saparbek Tuıaqbaev Qazaqstan álemdik ekonomıka turǵysynan qaraǵanda, burynǵydaı teńizge shyǵa almaıtyn kishkentaı el emes, Qytaı men Eýroodaq arasyndaǵy ınvestısııalyq tartymdy elge aınalǵanyn aıtty. Sonymen qatar sheteldik ınvestorlarǵa demeý bolatyn kóptegen sharalardyń júzege asyp jatqanynan habardar etti.
Investısııalar jáne damý mınıstrligi Indýstrııalyq damý jáne ónerkásip qaýipsizdigi komıtetiniń tóraǵasy Almas Batanov aldymen elimizdegi óńdeý kásiporyndary shyǵarǵan taýarlardyń eksporttyq qýaty da, geografııasy da keńeıe túskenin aıtty, taýarlar qazir 120 elge shyǵarylady. Sıfrly jáne basqa da ozyq tehnologııalardyń engizilýine baılanysty kásiporyndarda ónimdilik arta túsken.
«Kostanay Invest-2018» forýmynda jalpy somasy 251 mlrd teńgeni quraıtyn 19 memorandýmǵa qol qoıyldy. Forým sessııalarynda «Aýyl sharýashylyǵynda sheteldik jáne otandyq ınvestorlar úshin óńirdiń jańa múmkindikteri: sıfrlandyrý, bastapqy jobalar», «О́ńirdiń negizgi salalaryn damytýdaǵy ınvestısııalyq qýaty: bastapqy jobalar, ındýstrııa 4.0, óńirdiń ındýstrııalyq damýy», «Monoqalalardy damytýda ınvestısııa tartý: damýdyń ózekti máseleleri, sarapshylyq pikirler, monoqalalardy damytýdaǵy tabysty mysaldar» atty taqyryptardy talqylaý, pikir almasý jáne «Shaǵyn jáne orta bızneske arnalǵan jańa múmkindikter» sheberlik synyby ótti.
Forým qonaqtary júzege asyp jatqan ınvestısııalyq jobalarmen tanysyp, Indýstrııalyq aımaqty aralap, aýyl sharýashylyǵy men avtokólik kórmesin tamashalady.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
