Salany sıfrlandyrý – qyzmet kórsetý sapasyn arttyrý kepili

DDU derekteri boıynsha, álem dárigerleriniń 15 paıyzy óz tájirıbesinde jasandy ı­n­tellektini paıdalanady. Al jasandy ıntellekt tájirıbesimen álemniń aldyńǵy qatarly 15-ten asa memleketi jumys isteıdi. Osy turǵydan alǵanda qazaqstan­dyq mamandar úshin de zamanaýı jetistikterdi molynan ıgeretin kezeń týdy. Sebebi otandyq medısınada qaterli isik sııaqty qaýip­ti aýrýlardy erte anyqtaýda kóp­tegen qıyndyq kezdesýde. Oǵan dálel retinde Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty málimetteri boıynsha qaterli isikpen esepte turǵan 180 myńǵa jýyq naýqastyń jaǵdaıyn aıtsaq ta jetkilikti. Al elimizde qaterli dertten jylyna 15 myń adam kóz jumady. Sondyqtan medısına salasyn sıfrlandyrýǵa kóshirýdiń qaterli isikti erte anyq­taý men dıagnostıkalaýdaǵy mańyzy zor. Osy rette Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men IBM kompanııasy áriptestik jónindegi memo­randýmǵa qol qoıyp, aǵym­daǵy jyly Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ıns­tıtýtynda Watson for oncology jasandy ıntellekti jobasyn iske asyrǵandyǵyn aıta ketý qajet. Mamandardyń aıtýynsha, jasandy ıntellekt qaterli isikti erte kezeńde anyqtaý men emdeýde dáriger úshin taptyrmas kómekshi bola alady. Ári mıllıondaǵan derekterdi taldap, saraptaýǵa múmkindigi zor. Jasandy ıntellekt robottyń kómegi arqyly búginde elimizde 70 myńnan astam qaterli isik anyqtalǵan naýqastardyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa múmkindik týyp otyr. 

Densaýlyq saqtaý mınıstrli­gi­niń derekteri boıynsha, 2019 jyl­ǵa deıin elimizdegi barlyq den­saý­lyq saqtaý mekemeleri qaǵazsyz medı­sına rejimine ótedi. Búginde emha­nalarǵa bekitilgen 1 951 338 azamat mobıldi qosymsha arqy­ly dáriger keńesine júgingen. Eli­miz­de sıfr­ly saýattylyqty art­tyrýǵa baılanysty 546 tirek qury­lyp, 10,2 mln elektrondy den­saý­lyq kar­tasy toltyrylǵan. Al medı­sı­na­lyq mekemeler tolyq aq­pa­rattyq júıelermen qamta­masyz etilgen. 

Almaty qalasy boıynsha Res­pýb­lıkalyq elektrondy den­saý­lyq saqtaýdy damytý orta­lyǵy dırektorynyń orynbasary Erbol Darhambaevtyń aıtýynsha, sıfrly júıe búginde Almaty qalasyndaǵy aýrýhanalar men emhanalarda da belsendi túrde engizile bastady. Qala tur­ǵyndary JSN arqyly elektron­dy qyzmet túrlerine e-gov.kz nemese telegram messendjeri ar­qyly tirkeledi. Bul baǵytta DamuMed mobıldi qosymshasy kómekke keledi. Iаǵnı smartfon arqyly emhanadan ózine qatysty aqparat alyp, dáriger keńesine qashyqtyqtan júginý múmkindigi qarastyrylǵan. Sonymen qatar dáriger keńesine júgingen kez kelgen azamattyń densaýlyǵy jaıyn­daǵy aqparattar da elektron­dy jú­ıege engizilgen. Atalǵan mo­bıl­­di qo­sym­shanyń qyzmet aıa­sy al­daǵy ýaqytta taǵy da tolyqtyrylady. 

Búginde ońtústik astanadaǵy medısınalyq memlekettik mekeme­lerdiń 74-i tolyqtaı aqparattyq jú­ıemen qamtamasyz etildi. Jańa teh­nologııalyq múmkindikterdi ıge­rýge baılanysty dárigerler to­lyq biliktilikten ótti deýge negiz bar. Sebebi elimizdiń medısına sal­a­syna dendep engen sıfrlandyrý nátıjesine oraı dárigerdi úıge shaqyrý, dáriger keńesine jaz­ylý, jedel járdem qyzmetine jú­giný, t.b. salalardy aqparattyq júıe­lersiz elestetý múmkin emes ári bul júıe sala mamandarynan jo­ǵary biliktilikti talap etedi. Son­daı-aq zerthanalyq sarap­tama­­­lar­dy jetildirýge baılanysty PACS (sıfrly rentgen) júıe­­sin engizý jumystary jolǵa qoıylýda. 

Qazirgi kezde elimizdiń bar­lyq óńirinde jurtshylyqty aqparat­tandyrý máselesi jolǵa qoıylyp keledi. Osy oraıda skrınıng júıeleriniń tıimdiligin atap ótý qajet. Iаǵnı, skrınıng ótý úshin habarlama jiberý de aqparattyq júıelerge júktelgen. 

Almaty qalasynda 15 qyr­kúıek­ten 15 qarashaǵa deıin qala em­hanalaryna erkin tirkelý júr­gizilýde. Sondaı-aq JSN arqyly jańa týǵan sábılerdi de elektrondy tirkeý múmkindikteri qaras­tyrylǵan. Eń bastysy, elimizde júrgizilip jatqan sıfrlandyrý sharalary kez kelgen azamattan zaman kóshinen qalmaı, óz den­saý­ly­ǵyna qyraǵy bolýdy talap etedi.

Elvıra SERIKQYZY,

«Egemen Qazaqstan»

ALMATY