Teńge tarıhyna sheginis jasaıtyn bolsaq, 1993 jyly 15 qarashada ekonomıkalyq qıyndyqqa qaramastan, qazaq ultynyń tuńǵysh valıýtasy aınalymǵa tústi. Uly tulǵalarymyz ál-Farabı, Abylaı, Abaı, Jambyl, Súıinbaı, Shoqan beınesi tól teńgeden kórinis taýyp, egemen eldiń qarjysy qoldanysqa endi.
Kórmede teńge tarıhynan syr shertetin arhıvtik qujattarmen, Otyrar men Túrkistan mýzeıleri qoryndaǵy ejelgi qalashyqtar oryndarynan tabylǵan baǵaly metalldardan jasalǵan monetalarmen, alǵashqy teńge úlgilerimen jáne Ulttyq Bank shyǵarǵan taqyryptyq jáne mereıtoılyq teńgeler qoıylǵan.
Kórmeniń ashylý saltanatynda sóz alǵan QR Prezıdenti arhıviniń dırektory Jamılıa Ábdiqadyrova teńgeni aınalymǵa engizýge qatysty jáne Elbasynyń, Úkimet músheleri men ekonomısterdiń eńbegin aıqyndaıtyn qujattar týraly baıandasa, Almaty qalasy Mádenıet jáne arhıvter basqarmasynyń bólim jetekshisi Nazerke Kakıjanova memleket mártebesin ósirý men ekonomıkasynyń nyǵaıýy jolynda teńgeniń ereksheligine toqtaldy.
Otyrar memlekettik arheologııalyq qoryq-mýzeıiniń dırektory Aıbek Jandosov búgingi tańda Otyrar men «Áziret Sultan» mýzeıleri qorynda orta ǵasyrlarǵa tán birshama nýmızmatıkalyq jádigerler jınaqtalǵanyn atap ótti.
Otyrar men «Áziret Sultan» mýzeıleri qorlaryndaǵy kórmege usynylǵan jádigerler arasynda b.d.d. III ǵ.- VII-VIII ǵǵ. tıesili nýmızmatıkalyq materıaldardyń eń kóne úlgilerimen qatar Saman, Qarahan áýleti bıleýshileri tusynda soǵylǵan tıyndar men olarǵa qatysty ǵylymı eńbekter men sol kezeńderden jetken jazba eskertkishterden alynǵan materıaldar, sondaı-aq Horezmshah Muhammed bın Tekesh atynan soǵylǵan tıyndar, HIII ǵasyrdaǵy mońǵol bıleýshileriniń aqsha túrleri men mýzeıler qorlarynda kezdespeıtin sırek tıyndardyń sýretteri bar.
О́z estelikterimen bólisken ulttyq valıýta avtorlarynyń biri, dızaıner Haırolla Ǵabjalelov «Qazaqstannyń tól teńgesi Anglııada basyp shyǵaryldy. Munymen «Harısson jáne uldary» kompanııasy aınalysty. Bul tapsyrys kompanııaǵa álemdik «Ulybrıtanııa patshaıymynyń Altyn belgisi» marapatyn alyp keldi. Teńge Brıtanııanyń eń úzdik eksporttyq taýary retinde tanyldy. Búginde kompanııanyń tórinde qazaqstandyq teńgeniń qalqany ilýli tur. Al alǵashqy monetalar Germanııada basylǵan. Olar L-80 jáne neızılber materıaldarynan jasalǵan», - dedi.
QR Ulttyq banki monetalarynyń dızaıneri, arhıtektor Almat Basenov tól teńge – monetalarymyzdyń álemdegi eń úzdik sapaǵa ıe ekenin zor maqtanyshpen atap ótti.
Shara aıasynda Almaty qalasy mýzeıler birlestigi dırektory Serjan Sarov kórmeni uıymdastyrýǵa atsalysqan ujymdarǵa alǵysyn bildirip, estelik syılyqtar tabys etti.
QR Prezıdenti arhıvi daıyndaǵan «Ulttyq valıýta tarıhynan qujattar jáne materıaldar jınaǵynyń» tusaýkeser rásimi ótti.
Erte kezeńderdegi teńgeler men táýelsiz Qazaqstannyń tól valıýtasy tarıhynan málimet beretin kórme 8 jeltoqsanǵa deıin jalǵasatyn bolady.
Elvıra SERIKQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
