Jastar jylynan ne kútesiz? Saýaldamadaǵa qatysqandar pikiri

Urpaq sabaqtastyǵy úzilýge shaq tur

Jastar jylynyń aıasynda atqarylýǵa tıis úlken jumystyń biri – aýyl jastaryn jumyspen qamtýdy jolǵa qoıý. Muny arnaıy baǵdarlama etip qabyldasa nur ústine nur bolar edi. О́zim biletin jaǵdaı boıynsha aıtsam, qazir aýyldyq óńirdegi mádenıet salasynyń damýy óz deńgeıinde emes. Men arnaıy bilimdi maman, jumys kúshine qatysty aıtyp otyrmyn. Qyzmetkerlerdiń deni qartaıǵan. Saladaǵy urpaq sabaqtastyǵy úzilýge shaq tur. Aldyńǵy býynnyń izin basar jastar qalaǵa ketken. 

О́zim osydan 2 jyl buryn Astanadaǵy jalaqy­sy jaqsy jumysymdy tastap aýylǵa oraldym. El ishi altyn besik qoı, adam nesibesin aımaqta júrip te tabatyny anyq. Biraq, qazirgi jastardyń aýyl­da da, qalada da aldynan shyǵatyn basty pro­blemasy baspana bolsa kerek. Álginde aıtqan­daı, aýylǵa qyzmetke keletin jastardy qoldaý baǵytyndaǵy arnaıy baǵdarlama bolsa, sonda baspana, jumys, jalaqyǵa qatysty yntalandyrý jaǵy naqty belgilense. «Dıplommen aýylǵa!» degen baǵdarlama bar. Osy jobada qamtylatyn mamandyqtardy kóbeıtse. «El ishi – óner kenishi» degendeı, aýylda talantty urpaq ósip jatyr. Al yntasy zor, talantty balany baýlıtyn kásibı maman bolmasa, dástúr qalaı sabaqtaspaq? 

Jalpy, óz basym Elbasy bul bastamany jarııalaı otyryp, bizge múmkindigimizdi kórsetýge, bolashaqqa degen senimimizdi nyǵaıtýǵa jol nusqady dep oılaımyn. Sol senim údesinen shyǵa bileıik.

Jarqyn BARAQBAI,

Qarakemer balalar teatrynyń dırektory

Almaty oblysy, 

Eńbekshiqazaq aýdany

О́ner adamdaryn qoldaý – kókeıkesti másele

«Jastar» jylynyń jarııalanýy biz sııaqty ónerpaz jastardyń qýanyshyn eselep otyr. О́ıtkeni óner adamynyń halyq pen memleketten basqa arqasúıeri joq. Bizdi ósiretin de, óshiretin de – tyńdarmandarymyz. Ánshilerdiń ónerge adal bolýdan basqa maqsaty bolmaıdy. Sol sebepten de bizdiń áleýmettik jaǵdaıymyz basqa sala mamandaryna qaraǵanda, ózgesheleý bolyp jatady. Qazir mádenıet salasyndaǵy tabysy eń tómen mamandyq ıesiniń biri biz bolsaq kerek. О́zim qatarly jastardyń eń kóp tapqany 80-100 myń teńgeniń aınalasy. Osydan baryp ánshilerdiń ónerin saýdalap, toı qýalap ketýine májbúrlik týady. Osy tusta óner adamdaryn, ásirese jastardy qoldaý­dyń tetigin qaıta bir qaraý kerek sııaqty. Jalaqynyń azdyǵynan bólek, baspanasyzdyqtyń da zardabyn tartyp júrgen jaıymyz bar.

Árıne, naǵyz óner ıesin halyqtyń mahabbaty ósiredi. Tyrbanyp, talaptanyp, ónerimizdi shyńdaýdan bólek, áleýmettik jaǵdaıymyzdy da óz betimizshe ońaltýǵa tyrysyp kelemiz. Biraq, biz osyndaı turmystyq problemamen bas qatyryp júrgen kezeńde ónerpazdyń altyn ýaqyty ótip jatyr. О́nerdi, úzdik, ozyq ónerdi týǵyzyp, el nazaryna usynatyn shaqty ótkizip alý talant úshin de, óner úshinde keshirilmeıtin kúná. Osy turǵydan alǵanda biz memlekettiń qoldaýyna muqtajbyz. Shúkir, qazir barlyq taraptan qoldaý bar, qamqorlyq bar. О́nerpazdyń bárin jarylqap tastaý múmkin de emes shyǵar. Alaıda, jastarǵa qatysty bul talap birinshi oryndalýy kerek sııaqty. 

Elbasy 2019 jyldy jastarǵa bási­re retinde ataǵanda óz basym búkil máselemiz sheshiletin sát jaqyn­daǵandaı qýandym. Uzaǵynan bolǵaı.

Beıbit MUSAEV, 

Almaty oblystyq Súıinbaı atyndaǵy fılormanııanyń ánshisi, «Men – qazaqpyn-2017» baıqaýynyń bas júldegeri

Infraqurylym túzelse deımin

Jastar jylynan kúterimiz kóp. Kóptegen joba­lar­dyń júzege asary anyq. Sol jobalar bir jyldyq qana bolmaı, elimizdiń odan keıingi ýaqyttaǵy ıgiligine aınalsa degen tilegim bar. Qazir aýyl sharýashylyǵyna kóptegen mamandar jetispeıdi, biraq jastar az barady. Sebebi olardyń aýylda turǵysy kelmeıdi. Maman bolmasa aýyl sharýashylyǵy kóterilmeıdi. Elbasy bul salany ekonomıkanyń draıverine balaǵan bolatyn. Jastar jappaı aýylǵa barý úshin olarǵa aldymen jaǵdaı jasalýy tıis. Memlekettik baǵdarlama boıynsha baspana salynsa, aýyz sý, kógildir otynmen qamtylǵan ınfraqurylym túzelse deımin. Oqý bitirgen jastardyń aýylǵa barýǵa tartynshaqtaıtynyn men túsinemin. Jaǵdaı bolmasa jastar da qalaǵa tyǵyla túsedi. Jastar jyly aýyldy kóterýge attanys bas­talsa, qanekeı.

Abaı DÚISEKOV,

Qostanaı ındýstrııalyq-pedagogıkalyq kolledji dırektorynyń jastar isi jónindegi orynbasary

Qostanaı oblysy

Usynystar uly isterge bastaıdy

Memleket basshysy el bola­shaǵy – jastardy eshqashan nazardan tys qaldyrǵan emes. Men ózim jastar saıasaty salasynda qyzmet atqaratyndyqtan Elbasynyń jas­tarǵa aıtatyn oı-pikirleri men talap-tilekterin aıryqsha den qo­ıyp qabyldaımyn.

Biz ómir súrip jatqan ýaqyt – beıqamdyq pen shabandyqty keshir­meıtin kezeń. Búgin jasalýy tıis dúnıeni erteńgi kúnge yǵys­tyrǵan adam kóshtiń sońynda qalary anyq. Osyny eskergen Elbasy jas­tardy belsendi bolýǵa, barlyq iske jaýapkershilikpen qaraýǵa, batyl áreketter jasaýǵa úndep otyr. Keler jyldyń «Jas­tar jyly» retinde jarııalanýy jas býynnyń rýhyn kóteredi, jigerin janıdy. Básekege qabiletti el bolýdyń daý týdyrmas negizi – aldymen, sol eldiń jastaryn soǵan laıyqty turǵyda tárbıeleý. Endeshe, jastardyń ja­lyndap janatyn, bilek sybanatyn, bıik belesterdi baǵyndyrýǵa umtylatyn shaǵy týdy.

Osy oraıda, kóńil tórindegi kórikti oılardy shyndyqqa aınaldyrý maqsatynda barlyq sanattaǵy jastardy qamtıtyn tómendegideı áleýmettik mazmundaǵy sharalardy atqarý qajet dep esepteımin. 

Alǵashqy kezekte, eńbek nary­ǵyndaǵy suranysty eskere otyryp, kásibı baǵdar berý jumystaryn shıratý, tıisinshe, JOO túlekteri­niń tolyqqandy jumyspen qamtylýyn qamtama­syz etý. Bul rette oqý oryndaryn «Serpin» jobasy bo­ıynsha támamdaǵan (alǵashqy lek 2019 jyly bitiredi) jastarǵa erekshe kóńil bólinýi tıis. Barlyq jerlerde jastarǵa jan-jaqty qoldaý kórsetý maqsatynda kovorkıng-ortalyqtar ashylýy kerek. 

Bıyl jastar resýrstyq orta­lyǵy janynan ashylǵan «Good Zone» kovorkıng-ortalyǵy jas­tardyń erekshe yqylaspen bas qosatyn alańyna aınaldy. Osyndaı zaman talabyna saı kovorkıng-ortalyqtardy aýdandar men qalalarda ashý óz nátıjesin bereri sózsiz.

Ekinshiden, aýdan ákimderiniń aýyl jastarynyń kásipkerligin damytýǵa arnalǵan granttarynyń sany men somasyn kezeń-kezeńimen ulǵaıtý. Aýyl mártebesin art­tyrý­­dyń tyń tásili retinde kelesi jyly Uly­taý aýdanynda aýyl jas­tary­nyń halyqaralyq forýmy ót­kizil­mekshi. Ol TMD elderiniń 2020 jylǵa deıingi halyqaralyq áriptestigi Strategııasy aıasynda uıymdastyrylatyn bolady. 

Úshinshiden, Joldaýda turǵyn úı ıpotekasynyń qoljetimdiligin arttyrý jaıy atalyp ótildi. Onyń basty quraly – Elbasy bastamashysy bolǵan «7-20-25» baǵdarlamasy. Demek, bizdiń mindetimiz – ekinshi deńgeıli banktermen birge, oblys­tyń jas turǵyndaryn atal­ǵan baǵ­dar­lamanyń tetikteri týraly keń kólemde habardar etý. 

Tórtinshiden, deneshynyqtyrý jáne sport, bilim basqarmasymen tize qosa otyryp, oblys óńirleriniń sport ǵımarattarymen jáne qol­da­nys­taǵy ǵımarattardyń zamanaýı qural-jabdyqtarmen qamta­masyz etilý jaǵdaıyna taldaý jasaý – kezek kúttirmeıtin mindet. Onyń nátıjesi boıynsha naqty usy­nystar túziletin bolady. Qazir­gi tańda aýlalardaǵy sport alań­darynyń sany men sapasyn ulǵaıtý, aýla klýbtary jelisin odan ári keńeı­te túsý qajettiligi beleń alyp otyr. Máse­len, óńirlerde paı­da­lanýǵa berilýi josparlanǵan tur­ǵyn úılerden aýla klýbtary úshin meken-jaı bólý (aýmaǵy – 60-100 sharshy metr) múmkindikteri bar.

 Aqjol QURMANSEIIT,

Qaraǵandy oblystyq jastar resýrsy ortalyǵynyń dırektory

QARAǴANDY