- Aıdos Rahymjanuly, eń aldymen telearnanyń 23 jyldyǵymen quttyqtaımyz! Ataýly mereke qarsańynda telearnanyń kórermen qaýymmen bólisetin qandaı jańalyqtary bar?
- Rahmet! Iá, jaqynda «Habar» telearnasyna 23 jyl toldy. Osy mereke qarsańynda kórermenge birneshe jańa týyndy usyndyq. Telearnadaǵy baǵdarlamalar da jańashyldyqqa bet burdy. Qazir baıqasańyzdar, jańalyqtar basqa formatta berilip jatyr. Elbasy bıyl «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty Joldaýynda aıtylǵan bastamalardyń júzege asyrylýyn kórermenge qaz-qalpynda jetkizip, kúnniń basty jańalyqtarynan habardar etýdemiz. Telearnada «Bizdiń nazarda», «Davaıte govorıt», «Onlaın», «Bilý mańyzdy» sııaqty baǵdarlamalar qoǵamda oryn alyp jatqan túrli áleýmettik máselelerdiń túıinin sheshýge sebepker bolyp júr. Redaksııamyzǵa óz problemalaryn aıtyp, túrli ótinishterin jazatyn kórermender kóp. Biz sol máselelerdiń anyq-qanyǵyna jetip, ony ashyq talqyǵa salamyz. Sondyqtan halyqtyń «Habarǵa» degen senimi joǵary. Otandyq telehıkaıalar men derekti fılmder sanyn kóbeıttik. «Qarlyǵash uıa salǵanda», «Jalǵyz jaýqazyn», «Pálensheevter», «О́z úıim», «Aǵa», «Taǵy da súı», «Meniń taǵdyrym», «Ǵashyqtar», «Detektıv áje» serıaldary kórermen qaýymǵa unap jatyr. Derekti fılmderdiń de reıtıng kórsetkishi joǵary ekeni qýantady. Taıaýda ǵana «Bóri» fılmi efırge shyqty. Bul serıal da kórermen kóńilinen shyǵady dep oılaımyz. Bıyl el tarıhynda tuńǵysh ret Qazaqstan «Balalar Evrovıdenıesine» óz ánshisin qosty. Halyq pen qazylar alqasynyń sheshimimen baıqaýǵa Danelııa Týleshova baratyn boldy. Kórermender Mınskide ótetin dúbirli dodany 25 qarasha kúni saǵat 21:00-de «Habar» telearnasynan tikeleı efırde tamashalaı alady. Qazaqstandyqtar junioreurovisioin.tv saıtyna kirip, daýys berý arqyly Danelııanyń jeńimpaz atanýyna kómektese alady. Daýys berý 23-25 qarasha aralyǵynda ótedi.
- Telarnada álemdik deńgeıdegi baǵdarlamalardyń qazaq tilindegi nusqalary kórsetilip jatyr. Sheteldik franshızamen jumys isteý qanshalyqty tıimdi?
- Biz ózimizdiń tól týyndylarymyzǵa kóp mán beremiz. Dese de kórermenniń talǵamyn álemdik deńgeımen de ushtastyrǵymyz keldi. Sondyqtan kórermenderimizge álemdik trendtegi jobalardy qazaq tilinde kórsete bastadyq. Mysaly, «Topjarǵan» baǵdarlamasy álemniń birneshe elinde bar. Qazir bizde joǵary reıtıngke ıe baǵdarlama qatarynda. Kórermendermen de dál osy joba boıynsha keri baılanys jaqsy. Qazaqstanda buryn-sońdy mundaı shoý bolmaǵan. Bizdiń maqsatymyz talantty jastarǵa qoldaý bildirý.
Sol sııaqty «Mıllıon kimge buıyrady?», «Zerde» baǵdarlamalary da franshızamen alynǵan jobalar. «Mıllıon kimge buıyrady?» 20 jyldan beri álemniń kóptegen elinde kórsetiledi. Osy maýsymnan bastap bul joba kórermen suraýy boıynsha qazaq tilinde shyqty. «Zerde» baǵdarlamasyna keler bolsaq, bul kórermenniń bilimin shyńdaıtyn tanymdyq baǵdarlama. Bir aıyrmashylyǵy bul jobada qatysýshy aqsha úshin synǵa túspeıdi. Biz munda Qazaqstandaǵy eń ıntellektýaldy adamdy anyqtaımyz.
Sondaı-aq telearnada «Tańǵajaıyp álem», «Sheber aspaz», «Jaratylys. Adamzat tarıhyna saıahat», «Mars» dep atalatyn «National Geographic» túsirgen týyndylardy usynýdamyz. Mundaı ǵylymı, tanymdyq jobalardy kóbeıtý arqyly kórermenniń bilim deńgeıin, tanym kókjıegin keńeıtkimiz keledi. Joǵaryda aıtylǵan barlyq franshızalyq ónimder telearnadaǵy kórkemdik keńes músheleriniń sheshimimen bekitiledi. Franshızalyq dúnıelerdi alýdyń da, onymen jumys isteýdiń de qıyndyqtary bar. Mysaly, adamdar tanymal jobalardy BBC-dan kórip úırenip qalǵan. Al biz sodan kem túspeıtin týyndy jasaýymyz kerek. Franshıza – bul ıdeıalar men úlgi alý alańy. Biz sheteldik telenaryqtan ózimizge keregin alyp, tájirıbe almasyp, jańa týyndylar sanyn kóbeıtý arqyly kórermen qyzyǵýshylyǵyn arttyramyz.
- Baǵdarlamalardyń atyn latyn qarpimen bere bastadyńyzdar. Bul úlgige telearna tolyqtaı óte me?
- Latyn qarpine kóshý – zaman talaby. Bul ana tilimiz úshin durys qadam dep esepteımiz. Elbasynyń qazaq tili álipbıin kırıllısadan latyn grafıkasyna kóshirý týraly Jarlyǵy shyqqan sátten biz kúndizgi jańalyqtardaǵy tıtrlardy latyn qarpimen jaza bastadyq. Bul júıege kóshýdi birtindep engizemiz. «Habar» telearnasy jańa bastamaǵa árdaıym daıyn.
- Qoǵamdaǵy ózekti máselelerdi talqylaıtyn «Onlaın» tok-shoýy kórermenge jol tartqan jobanyń biri. Bul baǵdarlama arqyly sheshimin tapqan máseleler bar ma?
– 10 qyrkúıekten bastap aptanyń alǵashqy úsh kúni saǵat 20:30-da «Onlaın» tok-shoýy tikeleı efırge shyǵyp júr. Baǵdarlamany belgili jýrnalıst Erlan Igisinov júrgizedi. Joba barysynda kóptegen áleýmettik máseleler sheshimin taýyp jatyr. Redaksııaǵa elimizdiń ár aımaǵynan qoǵamdyq-áleýmettik máselesin aıtyp habarlasatyndar kóp. Jaqynda Jambyl oblysynan V.Baranov degen aqsaqal habarlasqan bolatyn. Biz onyń barlyq problemasyna tyńdap, shaǵyn aýyldaǵy jol salý, jaryq berý, sý júrgizý, avtobýstardyń durys qatynaýy sekildi máselelerdiń sheshimin tabýǵa kómektestik. Men qazir bir ǵana mysal keltirip otyrmyn. Al negizinde mundaı mysaldar óte kóp. Qazaqstandyqtar medısınalyq kómek alý úshin ne sebepti shetelge barýy tıis, oqýshylardyń 3 aýysymdy mektepte oqýy, balabaqshalardaǵy tártip sııaqty kóptegen áleýmettik taqyryptardy ashyq alańda talqyǵa salyp, árbirine kómektesýge tyrysamyz. Kórermenmen ınteraktıvti baılanysta jumys jasaıtyn bul jobanyń áleýmettik jaýapkershiligi óte kóp.
- Bekzat Sattarhanovtyń ómiri men sporttaǵy jetistigi týraly telehıkaıa túsirilip jatyr dep estidik. Teleónim qazir qaı deńgeıde? Kórermen qaýymǵa qashan usynylady?
- Bul joba elimizdiń abyroıyn asqaqtata túsken Bekzattyń ómiri men sport salasynda jetken jetistikterine arnalady. Serıaldyń túsirilim jumystary endi ǵana bastaldy. Teleónim daıyndaý ońaı jumys emes. Kórermen teledıdardan kóretin 45-60 mınýttyq bir ǵana serıaldyń ar jaǵynda qanshama adamnyń eńbegi bar. Kún-tún demeı túsirilim toby jańa týyndy úshin bar kúsh-jigerin salady. Sapaly dúnıe jasap shyǵarý biraz ýaqytty talap etedi. Sondyqtan túsirilim toby qazir qyzý jumys ústinde. Olar telehıkaıany túsirerde Shymkent qalasyna baryp Bekzat Sattarhanovtyń ata-anasy, dostary jáne bapkerlerimen arnaıy tildesip qaıtty. Sondaı-aq sporttaǵy áriptesterinen ol týraly estelikterdi jınap jatyrmyz. Bekzat Sattarhanov qazir tiri bolsa, úlken deńgeıdegi sportshy bolar edi. Fılmniń efırge qaı ýaqytta shyǵatyny ázirge belgisiz.
- «Batyrlar joly» dep atalatyn tarıhı kórkem fılm túsirilip jatyr edi. Túsirilim jumystary aıaqtalýǵa jaqyn ba?
- «Batyrlar joly» tarıhı kórkem fılmi bizdiń tájirıbemizdegi alǵashqy tolyq metrajdy týyndy. Onyń túsirilim jumystary jalǵasyp jatyr. Qoıýshy rejısseri Asqar Uzabaev. Bul kartınada Qarasaı batyrdyń ómiri, Qazaq dalasynyń basynan ótken qıyn-qystaý kezeńi sýretteledi. Fılmde ulan-ǵaıyr ólkemizdi naızanyń ushymen, bilektiń kúshimen qorǵaǵan batyrlarymyzdyń erligi, el basyna kún týǵan zamanda kórsetken qaısarlyǵy, memleket tutastyǵynyń mańyzy kórsetiledi. Akterler quramy da jaqsy jasaqtalǵan. Basty rólderdi Nazar Sultanov, Áshim Ahmetov, Jandos Aıbasov, Erjan Nurymbet, Aldabek Shalbaev, Aıdos Bektemir, Móldir Mekenbaı syndy akterler oınaıdy. Sonymen qatar 71-shi Kann kınofestıvalinde «Eń úzdik áıel róli» atalymyn jeńip alǵan Samal Eslıamovany Qarasaı batyrdyń anasy obrazynda kóresizder.
Bul jobaǵa túsirilim toby jan-jaqty ári tyńǵylyqty daıyndaldy. Tarıhshylarmen keńesip, sol zamandy shynaıy kórsetý úshin ár dekorasııa men lokasııa uzaq tańdaldy. Jekpe-jek kórinisterin somdaýǵa Jaıdarbek Kúnǵojınov bastaǵan qazaqstandyq kaskaderler qatysty. Sondyqtan ol óskeleń urpaqqa bereri mol dúnıe bolady. Bul týyndyny kelesi jyly naýryz merekesine qarsy kórsetip qalamyz.
- Telearna ónimderiniń qansha bóligin jeke prodakshn kompanııalar daıyndaıdy?
- Teleónim daıyndaý jumysyn jeke aýtsorsıng kompanııalarǵa berý dástúri bar. Biraz dúnıeni ózimiz jasaımyz. Oǵan barlyq jaǵdaı jasalǵan, múmkindik jetedi. Dese de týyndylardy daıyndaý isin prodakshn kompanııalarǵa berý arqyly biz kóp utyp otyrmyz. Mundaı jaǵdaıda telearnadaǵy baǵdarlamalar bir birine uqsamaıdy. Onyń ssenarıılik mátini de, rejısserlik kózqarasy da erekshe bolady. Qazir jeke aýtsorsıng kompanııalar óte kóp. Mundaı ujymdarmen jumys isteý arqyly olardyń arasynda úlken básekelestik týady. Árqaısysy sapaly dúnıe jasaǵysy keledi. Sondyqtan da qazir efırde súzgiden ótken, sapaly týyndylar kórsetilip jatyr. Mundaı áriptestik baılanys telenaryqtyń ilgerileýi úshin asa tıimdi.
- Jaqynda ótken «Astana Media Week» aptalyǵynda Qazaqstan medıasynyń birinshi basshylary prodakshn-stýdııalarmen tet-a-tet kezdesý ótkizgen edi. Osy aptalyq aıasynda qandaı da bir kelisimder jasaldy ma?
- Iá, árıne. «Astana Media Week» aptalyǵy aıasynda Petropavl, Lısakovskiden kelgen kompanııalarmen sóılestik. Olar shaǵyn ǵana kompanııa bolsa da sapaly dúnıe usyna alady. Biz olarmen baılanys júrgize bastadyq. Kóp jaǵdaıda jastardyń úlken telearnaǵa kelýge batyly jete bermeıdi. Osy rette «Astana Media Week» aptalyǵy osyndaı talantty jastarǵa úlken jol ashty. Al biz jańa trendtermen tanysa aldyq. Bir jaǵynan shaǵyn kompanııalar aptalyq aıasynda tájirıbe almasty. Mundaı aýqymdy sharalardyń telenaryqqa bereri kóp. Telearnada kórkemdik keńes bar. Bizge kez kelgen kompanııa óz usynystaryn erkin bere alady. Eger kórkemdik keńestiń barlyq talaptaryna saı bolyp jatsa, biz ony qýana-qýana efırden kórsetýge daıynbyz.
- Áńgimeńizge rahmet!
Áńgimelesken Marjan TILEÝBEK,
«Egemen Qazaqstan»
