Ústinen ushqan qustyń qanaty talǵan, júgirgen ańnyń tuıaǵy tozǵan babalardan qalǵan Uly Dalanyń tarıhymen tanystyryp, rýhanııatty saqtaýǵa arnalǵan alty jobany usynyp otyr.
Táýelsizdik alǵaly shırek ǵasyr kóleminde úshinshi márte tarıhymyzdy túgendeıtin baǵyt-baǵdar alyp otyrmyz.
«Mádenı mura» - aqtańdaqtardy qalpyna keltirip, óshkenimizdi jandyrsa, «Rýhanı jańǵyrý» - ult tarıhyn tanystyratyn dańǵyl boldy. Al, myna «Uly dalanyń jeti qyry» - urpaqtar maqtanatyn, arǵy tekterin álemge batyl ári aıqyn nasıhattaıtyn tólqujat bolǵaly tur.
Maqala «Kóne jylnamalar búgingi qazaqtardyń» arǵy babalary ulanǵaıyr Eýrazııa qurylyǵyndaǵy saıası jáne ekonomıkalyq tarıhtyń bastamasyn talaı ret túbegeıli ózgertkeni týraly syr shertedi», - deıdi.
Endi osy maqalany alǵa ustaı otyryp, Qazaqstan tarıhyn tereńdetip qaıta jazýǵa bolady. Keńestik totalıtarlyq júıede bizge ulyqtar men baılardy jaman etip kórsetip, batyrlarymyzdy balaǵattap, arǵy tegimizdi teris etip oqytty.
Egemen el bolyp, es jıǵaly ǵana ótkenimizdi túgendep, tegimizdi tanyp kelemiz. Osy babalardy izdeý men tek taný barysynda jiberip jatqan qatelikterimiz de barshylyq. Ár rý óz babasyn batyr etip kórsetip, óz atasyn aqylman dep, aqsúıek pen qarasúıekke, qoja men qaraǵa bóline bastaǵanymyz da shyndyq. Endi Memleket Basshysy aıtqandaı: «tarıhı sanany jańǵyrtyp, kóterilgen máselelerdi oı eleginen ótkizip, tereń zerdeleý qajet». Álemniń búkil arhıvterindegi óz izdeýshisi men zertteýshisin kútip jatqan shyndyqtarǵa iz salý kerek. Soǵan jol bastaıtyn «Arhıv - 2025»jeti jyldyq baǵdarlamasy bolmaq.
Maqalanyń alǵashqy jeti taraýynda babalarymyzdyń óz zamanynda jetken jetistikteri men tehnologııalyq jańalyqtaryn jiliktep túsindirip, quıma qulaqqa quıyp, kókireginde kózi barǵa kórsetip, búginginiń sanaly urpaǵyna uqtyryp otyr. Eń aıaǵy – Sıvers almasy men Regel qyzǵaldaǵynyń tarıhı Otany – Qazaqstan ekenin dáleldeıdi.
Qazaq halqynyń ómir súrý daǵdysy, turmysy, salt-dástúri jaıly bilý, sony saqtap keıingige úıretý urpaqtarynyń paryzy. Ashqan jańalyqtaryn, jetken jetistikterin keıingige amanattap ketedi. Sol amanatty Elbasymyz Túrki áleminiń besigi - Táýelsiz Qazaqstannyń jastaryna «Jastar jylyn» jarııalaı otyryp, shyqqan tekterimen tanystyrǵan maqala joldap otyr. Bizdiń álemdegi eshbir ulttan kem emes ekendigimizdi dáleldeıdi.
Al, osyny oqyǵan urpaq tól tarıhyn bilýge umtylyp, tarıhı sanasy jańǵyryp, maqalada aıtylǵan keremet ıdeıalardy qolǵa alyp, jobalarǵa atsalysatynyna senemiz.
«Uly dala esimderi» atty oqý-aǵartý ensıklopedııalyq saıabaǵyn ashý, «Uly Dala tulǵalary» atty ǵylymı-kópshilik fılmder shyǵaryp taratý ultymyzdyń qaharmandaryn óz elimizde ǵana nasıhattamaı, shet elderge de shyǵaryp, álem halqymen tanystyrady. Keler urpaq óziniń arǵy tegindegi ult batyrlaryn úlgi tutyp, ósetin bolady.
Búgingi Táýelsiz Qazaqstannyń dalasynan kúlli álemge taraǵan túrki halyqtarynyń tarıhyn tiriltetin «Túrki órkenıeti: túp tamyrynan qazirgi zamanǵa deıin» atty jobada qolǵa alynbaqshy. Astanada Túrkologtardyń dúnıejúzilik kongresi ótip, Túrki halyqtarynyń mádenı kúnderi jasalmaqshy. Taǵy bir qýantatyny Túrki halyqtaryna ortaq týyndylardyń onlaın kitaphanasy ashý da mańyzdy bolyp otyr.
Eń negizgisi Uly Dalanyń jeti qyrymen tanysa otyryp, arǵy tegimizdi túgendep, tarıhymyzdy jańǵyrtyp, keler urpaq maqtanyp aıta júretindeı jobalardy qolǵa almaqshymyz.
Sáýle DOSJAN,
Jazýshy, QR Eńbek sińirgen qaıratkeri
