Elbasy maqalasy jaıly pikirler

Uly dala tarıhynyń jańa kókjıegi

Kez kelgen ulttyń tarıxı sanasy onyń bolashaǵyna zor áser etetini xaq. О́t­kenine zerdeleı qaraǵan xalyq óz ta­rıxyna saı keleshek taǵdyryn som­­daıdy. Uly tarıxy bar eldiń ar­man-murattary da bıik, kóz tiger kók­jıekteri de sheksiz bolmaq. 

Tól tarıxynyń tamyrynan nár alyp, opyq jegen zamandardan taǵy­lymdy oı túıip, nátıje shyǵara alǵan ulttyń ǵana bolashaqqa baǵdary aıqyn. Al aıbarly da kemel memleket xalyqtyń tarıxyn júıelep, ult­tyń tarıxı jadyn tunyq qyp saqtap, syrtqy áserlerden qorǵap, tarıxty burmalaýǵa jol bermeýi tıis. Iаǵnı, ár memlekettiń tarıxı saıasaty bolýy kerek deımiz. Tarıxı saıasat mańyz­dylyǵy jaǵynan syrtqy ıa ishki saıasattan esh kem emes. Tipti, osy eki saıa­sı ustanymnyń qosyndysy der edik. Tarıxı saıasaty myǵym eldiń ıdeologııasy da qýatty hám nátıjeli bolady. 

Táýelsizdik alǵan 27 jyl ishinde Qazaqstan ulttyq tarıxyn júıeleýge, otarlyq saıasattan arshyp alýǵa bi­raz talpynystar jasady. Áýeli biz «Mádenı mura» baǵdarlamasy arqy­ly tarıxı eskertkishterdi qalpyna keltirip, qundy jádigerlerdi jınaqtap júıeledik, tarıxı teorııalyq biraz máselelerimizdi sheship aldyq. Biraq Elbasynyń jaryq kórgen «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasynda kórsetilgen arnaly baǵyttar bizde buryn-sońdy bolǵan emes. 

Nursultan Ábishulynyń maqa­lasy tól tarıxymyzdy óz tuǵyryna qondyryp, álem tarıxynyń ishinde ózine laıyq ornyn anyqtap beretinine kózimiz jetip otyr. Qazaqta «aq túıe­niń qarny jarylǵan kún» degen zor qýanyshty bildiretin keremet sóz bar. Búgin Elbasynyń jarq ete qalǵan maqa­lasy da sol sózdi bárimizge aıtqyzdy. 

El Prezıdentiniń «Qazaq tarıxyn­da biz uıalatyn eshteńe joq» degen afo­rızmge aınalyp ketken namysty sózi bar. Shynynda qazaqtyń sonaý saq-ǵundardan bastalyp, Eýrazııa keńis­tigin­de bórili baıraǵy asqaq jelbiregen Túrki jáne Shyńǵys qaǵan ımperııasy men Qazaq xandyǵyna ulasqan, bergi za­mandarǵa deıin qıly taǵdyr keshken tarlan tarıxymyzda biz uıalatyn esh­teńe joq. Kerisinshe, maqtanatyn dúnıe kóp. Uly dala tarıxynyń altyn tamyry – myńjy­l­dyqtar tereńinde ashylýǵa daıar jatqan ǵajaıyp rýxanı qazyna.

Endi mine, Elbasy maqalasynda aıtylǵan, jurt jumyla atqarysýǵa tıis sharýalar sol altyn kómbeni qazyp alýǵa jol ashqaly otyr.

Tarıxymyzdy túgendeýge ar­na­latyn aldaǵy úlken jumystar biz­diń tarıxı sanamyzdy, tarıxı jadymyzdy qaıta jańǵyrtyp, óz ishimizge, ótken zamandarǵa, babalarymyzdyń uly isterine jańasha qaraýǵa múmkindik beretini anyq. О́tkenimiz jańǵyryp, ólgenimiz tirilip, joǵymyz tabylǵan kezde ǵana biz uly ultqa aınalamyz. Buǵan búgin senim mol.

Kóp jaǵdaıda biz ekonomıkalyq kórsetkishterge kóńil qoıamyz. Biraq ekonomıka men áleýmettik jaǵdaıdyń ýaqyt tolqynynda jıi qubylary ámbege aıan. Al eldikti pash etetin, rýhty óz tuǵyryna qondyratyn osyndaı sharýalar el esinde qalady, tarıhta altyn áriptermen jazylady.

«О́li rıza bolmaı, tiri baıymaıdy» degen naqyl bar. Babalar urpaǵynan tıisti qurmetin kórgen kezde, Uly dalamyzdaǵy Uly memleketimiz jańa serpin alatyny sózsiz.

Aqberen ELGEZEK, 

aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy tóraǵasynyń birinshi orynbasary 

«Rýhanı jańǵyrýdyń» qısyndy jalǵasy

Árbir halyqtyń tarıhy – onyń baǵyt silter temirqazyǵy. Qaı halyq­tyń da negizinde dál osy tarıh jatyr. Ata Zańymyzdyń alǵashqy sóılemi de «Biz, ortaq tarıhı taǵdyr biriktirgen Qazaqstan halqy...» dep bastalmaı ma?! Sondyqtan kez kelgen memleket óz tarıhyn zerdeleýge barynsha mańyz beredi. Munyń faktilerdi oınatýdyń ekpinimen kózaldaýshylyq, emosıonaldy ári popýlıstik sıpat alyp ta jatatyn kezi az emes.

Memleket basshysy osy jolǵy maqalasynda birden-bir sara joldy – tól tarıhymyzdy tereńnen zerdeleý úshin irgeli ǵylymı zertteýler júr­gizý, barlyq qujattyq derekterdi paı­dalaný, aýqymdy arheologııalyq ju­mys­tardy qolǵa alý jolyn usynyp otyr. 

Búgingi kúni bul jurtshylyqtyń, ási­re­se jastardyń arasynda aıryqsha su­ra­­nysqa ıe. Barlyq únqatysý alań­daryn­da tarıh taqyrybynda qyzý pikir­talas júrip jatyr. Bul talqylaýlardyń qarqyny «Rýhanı jańǵyrý» baǵdar­lamasy jarııalanǵannan keıin kúrt artyp, jańa sapaǵa kóterildi. Elbasynyń jańa maqalasy ótken men bolashaqqa ortaq dúnıetanym qalyptastyryp, urpaqtar arasynda úzilmes baılanys­ty qaıta qalpyna keltire otyryp, sol aldyńǵy maqalanyń qısyndy jalǵasy retinde qabyldanyp otyr. 

Talǵat QALIEV,

saıasattanýshy