Derekti fılmderdiń bári de Qazaqstanda turatyn túrki halyqtarynyń ómiri týraly baıandaıdy. Rejısserler ár fılmde bir ulttyń ókilin basty keıipker etip kórsetý arqyly sol ulttyń ózindik erekshelikteri men salt-dástúrimen tanystyrýdy maqsat tutqan. Týys halyqtar týraly fılmderdiń bárin de qoıýshy rejısserleri nemese shyǵarmashylyq toptyń ókilderi tanystyrdy.
Kórsetilim «Tústiń dámi» atty derekti fılmmen ashyldy. Derekti týyndy Venera Vajıtova esimdi jas sýretshi men kıim dızaıneri týraly baıandaıdy. Fılmniń túsirý toby bas keıipkermen birge onyń týyp ósken aýyly Shonjyǵa baryp, uıǵyr halqynyń mádenıeti men turmys tirshiligi týraly kóp málimet alady. Kórsetilimnen keıin fılmniń rejısseri Kamılla Ábdeldinova kórermendermen túsirý tobyn tanystyryp, eńbektiń ıgilikke aınalýy úshin ujymnyń biliktiligimen birge, birligi de mańyzdy ekenin atap ótti.
Al «Jip» atty derekti fılm tatar ultyna arnalǵan. Tatar ulttyq kıimderin tigýmen aınalysatyn Vadıga Galımbaeva esimdi keıipker Qazan qalasyna baryp, óz ultynyń tarıhy men mádenıetimen jaqyn tanysady. Kórsetilimnen keıin fılmniń rejısseri Nadıra Sadýova shyǵarmashylyq topqa, sonymen qatar, qoldaý bildirip, fılmdi shyǵarýda atsalysqan óziniń ustazy Ásııa Baıǵojınaǵa alǵys bildirdi.
«Chývash halqy. Qazaqstan – meniń ekinshi otanym» derekti fılmin jas rejısser Dınara Manabaeva tanystyrdy. Fılmde Pavlodar oblysy chývash halqynyń qoǵamdyq-mádenı ortalyǵynyń ókili Marııa Sımýlınanyń ómiri baıandalady. Joldasymen birge Qazaqstanǵa kezdeısoq kelgen ol, qazaq jerinde turaqtap, ósip-ónedi.
Marııa túrki tildes halyqtarynyń eń az, tipti joǵalyp ketý qaýpinde turǵan etnostardyń biri – chývash hylqynyń ókili. Soǵan qaramastan, Marııa ózi syndy qurbylarymen birge chývash halqynyń mádenıeti men tilin saqtaý jolynda maqsatty jumys istep, paıdaly istiń basy-qasynan tabylyp júr. Keıipkerdiń óz qolymen jasaǵan chývash halqynyń ulttyq bas kıimi nemese týǵan aýylyn beınelegen kestesi arqyly onyń týǵan jerine degen saǵynyshyn birden baıqaýǵa bolady.
– Bul fılm men úshin úlken jańalyq boldy, – dedi Áset Ernazarov, Sh.Aımanov atyndaǵy «Derekti fılmder» ShB jetekshisi.
Kesh sońynda jaqynda ǵana Almatyda ótken «Bastaý» halyqaralyq kınofestıvalinde Oraz Ábishev atyndaǵy «Úzdik derekti fılm» júldesimen marapattalǵan «Ata kásip» fılmi kórsetildi.
Derekti fılm Ońtústik Qazaqstan oblysynda turatyn ózbek halqynyń ókili, ata kásip – besik jasaýmen aınalysatyn qyryq jeti jastaǵy Abdımanop Zýparov esimdi sheberdiń ómirin baıandaıdy. «Bizdiń nıetimiz taza. Qazaqstandyqtardyń sany ósip jatsa, bizdiń jumysymyz, jeıtin nanymyz bolady. Osyndaı taza, pák nıetimizben qolónermen aınalysyp kelemiz», – dedi fılmniń keıipkeri. Fılmde besiktiń qalaı jasalatyny, sondaı-aq, ózbek halqynyń sábıdi besikke qalaı bóleıtini egjeı-tegjeıli kórsetiledi.
Ssenarıı avtory Farıza Jahanova, alǵash fılm túsirý týraly ıdeıa týǵanda, balama maqsat bolǵanyn, alaıda ssenarıı jazý barysynda Abdımanop aǵanyń otbasyna toqtalǵandaryn aıtty.
– Búgin kórsetilgen barlyq fılmderdiń kórkemdik jetekshisi Áset Ernazarovqa, «Qazaqfılm» basshylyǵy men Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıulyna alǵysymyzdy aıtamyz. Derekti fılm janryn damytýdy kózdep, tıisinshe qoldaý jasap otyrǵan tıisti mekemelerdiń jas kınogerler óziniń fılmderin túsirýge jáne kásibı sheberlermen birge jumys isteýge keń múmkindik alyp otyr, – dedi fılmniń dırektory Baný Ramazanova.
Kórsetilimge kelgen qonaqtar – fılmderdiń bas keıipkerleri, dıaspora ókilderi jáne stýdentter, barlyq fılmniń avtorlaryna alǵystaryn aıtyp, shyǵarmashylyq tabystar tiledi.
Aıgúl AHANBAIQYZY,
ALMATY
