Adam quqyqtary jónindegi ýákil atyna sońǵy 12 aıda azamattardyń sot sheshimderimen kelispeýi týraly 329 shaǵym-aryzy kelip tústi, bul tirkelgen ótinishterdiń jalpy sanynyń 26%-yn quraıdy. 226 shaǵym sot isin júrgizýdiń qylmystyq túrine, 91-i azamattyq, 12-si ákimshilik túrine tıesili.
Shaǵym-aryzdardyń basym bóligi Astana, Almaty qalalarynan, Qaraǵandy jáne Qostanaı oblystarynan kelip túsken.
Tájirıbe kórsetkendeı, azamattardy qylmystyq qýdalaýǵa jónsiz tartýdyń negizgi sebebi – sotqa deıingi is júrgizý satysynda zańdylyq pen is júrgizý normalarynyń buzylýy. Atalǵan buzýshylyqtarǵa sot baqylaýy ókilettigi berilgen tergeý sýdıalarynyń ýaqtyly baǵa bermegeni anyq.
Aryzdanýshylar óz hattarynda úkimniń negizine, ádette, qylmystyq qýdalaý organynyń aıyptaý aktisi alynatynyn; sot isi materıaldaryna táýelsiz saraptamalardyń qorytyndylaryn, qorǵaý kýágerleriniń aıǵaqtaryn qosý týraly ótinishhattar qabyldanbaıtyndyǵyn; tergeý barysynda is júrgizý buzýshylyqtary nazarǵa alynbaıtynyn; kinániń janama dáleldemelerine jol beriletindigin jıi atap ótedi.
Joǵaryda atalǵandar Bas prokýratýra derekterimen rastalady, oǵan sáıkes 2018 jyly apellıasııalyq satyda ózgertilgen jáne joıylǵan sot aktileriniń sany 1,5 esege ósti. Prokýratýra organdarynyń narazylyqtary boıynsha kassasııalyq saty 200-den astam sottalǵan adamnyń jaǵdaıyn jaqsartty (onyń ishinde 12 adam tolyq aqtaldy, 19-y ishinara, qalǵandarynyń jazany óteý merzimi, ustaý rejimi tómendetildi).
Osyǵan baılanysty Joǵarǵy sottyń keńeıtilgen keńesinde 2017 jylǵy jumys qorytyndysy boıynsha sýdıalardyń aldynda taraptardyń sot isin júrgizýde jaryspalylyq qaǵıdatyn damytý mindeti qoıylǵandyǵy atap ótildi.
Sondaı-aq ombýdsmen azaptaýlar týraly jarııa etken tulǵalardy qylmystyq jaýapkershilikke tartý týraly qoǵamda talqyǵa salynǵan máseleni qaraýdy usynyp otyr. Kóp jaǵdaıda azaptaýlar faktileriniń tıisti tergelýine kúmándanǵan jábirlenýshiler, jalǵan málimet jetkizgeni úshin aıyptalýdan qoryqqandyqtan, olarǵa qatysty jasalǵan qylmys týraly jarııa etýden qaýiptenedi.
Sondaı-aq shaǵym-aryzdarda alqabıler ınstıtýtynyń istiń sotta qaralýyn keńeıtý, sot isin júrgizýdiń qylmystyq-is júrgizý nysany men alqabılerge úmitkerlerdiń sotqa deıingi irikteý prosedýrasyn jetildirý bóliginde alqabıler ınstıtýty damýynyń mańyzdylyǵy týraly aıtylǵan. Alqabılerdiń táýelsizdigin nyǵaıtýǵa, sondaı-aq olardyń sýdıalarmen quqyqtyq qarym-qatynasyn normatıvtik jetildirýge kóńil bólindi.
Ombýdsmen joǵaryda kórsetilgen máseleler qazirgi ýaqytta Parlament Májilisinde qaralyp jatqan «Qazaqstan Respýblıkasynyń sot júıesi men sýdıalarynyń mártebesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasynda kórinis tabatynyna senimin bildiredi.
«Egemen-aqparat»
