13 Jeltoqsan, 2018

Azamattar quqyǵyn qorǵaýdyń ózekti máselelerin kóterdi

500 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qazaqstannyń ombýdsmeni Asqar Shákirov Joǵarǵy sotpen yntymaqtastyq týraly memorandým aıasynda sot tájirıbesin jınaqtaý tártibinde onyń Tóraǵasynyń atyna qylmystyq prosestegi adam quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaý máseleleri boıynsha aqparat joldady.

Azamattar quqyǵyn qorǵaýdyń ózekti máselelerin kóterdi

Adam quqyqtary jó­nin­degi ýákil atyna sońǵy 12 aıda azamattardyń sot she­shim­derimen kelispeýi týra­ly 329 shaǵym-aryzy kelip tústi, bul tirkel­gen ótinish­terdiń jalpy sanynyń 26%-yn quraı­dy. 226 shaǵym sot isin júr­gizýdiń qylmystyq túri­ne, 91-i azamattyq, 12-si ákim­shilik túrine tıesili.

Shaǵym-aryzdardyń basym bóligi Astana, Almaty qalalarynan, Qaraǵandy jáne Qostanaı oblystarynan kelip túsken.

Tájirıbe kórsetkendeı, azamattardy qylmystyq qýdalaýǵa jón­siz tartýdyń negizgi sebebi – sotqa deıin­gi is júrgizý saty­synda zań­dy­­lyq pen is júr­gizý norma­larynyń bu­zylýy. Atal­ǵan buzý­shy­lyq­tarǵa sot baqy­laýy óki­­­let­tigi berilgen tergeý sýdıa­­larynyń ýaqtyly baǵa bermegeni anyq.

Aryzdanýshylar óz hattarynda úkimniń negizine, ádet­te, qylmystyq qýda­laý organynyń aıyptaý aktisi alynatynyn; sot isi materıaldaryna táýel­siz saraptamalardyń qory­tyn­dylaryn, qorǵaý kýáger­leriniń aıǵaqtaryn qosý týraly ótinishhattar qabyl­dan­baıtyndyǵyn; tergeý barysynda is júrgizý buzý­shylyqtary nazarǵa alynbaıtynyn; kinániń janama dáleldemelerine jol beriletindigin jıi atap ótedi.

Joǵaryda atalǵandar Bas prokýratýra derekteri­men rastalady, oǵan sáıkes 2018 jyly apellıasııalyq satyda ózgertilgen jáne joıylǵan sot aktileriniń sany 1,5 esege ósti. Prokýra­týra organdarynyń nara­zy­lyqtary boıynsha kas­sa­sııalyq saty 200-den astam sottalǵan adamnyń jaǵ­da­ıyn jaqsartty (onyń ishinde 12 adam tolyq aqtaldy, 19-y ishinara, qalǵandarynyń jazany óteý merzimi, ustaý rejimi tómendetildi).

Osyǵan baılanysty Jo­ǵar­ǵy sottyń keńeıtilgen keńesinde 2017 jylǵy ju­mys qorytyndysy boıynsha sýdıalardyń aldynda taraptardyń sot isin júr­gizýde jaryspalylyq qa­ǵı­datyn damytý mindeti qo­ıyl­ǵandyǵy atap ótildi.

Sondaı-aq ombýdsmen azaptaýlar týraly jarııa etken tulǵalardy qylmys­tyq jaýapkershilikke tartý týraly qoǵamda talqyǵa salynǵan máseleni qaraýdy usynyp otyr. Kóp jaǵdaıda azaptaýlar faktileriniń tıisti tergelýine kúmán­dan­ǵan jábir­lenýshil­er, jal­ǵan máli­met jetkizgeni úshin aıyp­talýdan qoryq­qan­dyqtan, olarǵa qatysty jasalǵan qylmys týraly jarııa etýden qaýiptenedi.

Sondaı-aq shaǵym-aryz­­darda alqabıler ıns­tı­­tý­tynyń istiń sotta qara­lýyn keńeıtý, sot isin júr­gizýdiń qylmystyq-is júr­gizý nysany men alqa­bı­lerge úmitkerlerdiń sotqa de­ıin­gi irikteý prosedý­ra­syn  jetildirý  bóli­ginde alqabıler ınstıtýty damýy­nyń mańyzdylyǵy týra­­ly aıtylǵan. Alqabı­ler­diń táýelsizdigin nyǵaı­týǵa, sondaı-aq olardyń sýdıalarmen quqyqtyq qarym-qatynasyn normatıvtik jetildirýge kóńil bólindi.

Ombýdsmen joǵaryda kór­setilgen máseleler qazir­gi ýaqytta Parla­ment Májilisinde  qaralyp jatqan «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń sot júıesi men sýdıalarynyń mártebesi týra­ly» Qazaqstan Respýblı­kasynyń Konstıtýsııalyq zańyna ózgerister men to­lyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasynda kórinis tabatynyna  senimin bildiredi.

 

«Egemen-aqparat»

Sońǵy jańalyqtar