Eksklıýzıvti syıkáde túrinde bezendirilip basylǵan jınaqtyń bir danasy Memleket basshysyna úshtomdyq týyndyǵa engen avtorlardyń biri, Tótenshe jáne ókiletti elshi, saıası ǵylymdar doktory Taıyr Mansurovtyń atynan usynylǵan edi.
− 2018 jyldyń qańtarynda «Molodaıa gvardııa» baspasynyń bas dırektory Valerıı Fedorovıch Iýrkın maǵan birneshe jyl boıy onyń baspasy múddeli taraptarmen birge «Reseıdiń uly adamdary» jobasy sheńberinde jyl saıyn taqyryptyq úshtomdyqty basyp shyǵaryp kele jatqanyn aıtqan bolatyn. Valentın Iýrkınniń usynysy boıynsha meniń tarapymnan «Tamasha adamdar ómiri» − «Abaı», «Nursultan Nazarbaev» jáne «Shoqan Ýálıhanov» kitaptar serııasynan turatyn úshtomdyqty shyǵarý júzege asyryldy. Úshtomdyqtyń atalǵan keıipkerleri álemde óz halqynyń asa kórnekti perzentteri retinde tanylǵan tulǵalar, − dep atap kórsetti jańa basylymnyń jaryqqa shyqqany týraly aıtqan Taıyr Mansurov.
Úsh kitaptyń árqaısysy kezinde ataqty «TAО́» derekti-bıografııalyq serııasymen shyqqan bolatyn. Olardyń birtutas jınaq retinde qaıta jaryq kórýi qazaq halqynyń ózindik bolmys-bitimi qalyptasýyna erekshe úles qosqan tulǵalarǵa degen ustanymnyń qısyndy sheshimi bolyp tabylady.
Abaı ómirine arnalǵan kitap 2008 jyly reseılik ǵalym-ádebıetshi, M.V.Lomonosov atyndaǵy MMÝ professory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Nıkolaı Anastasevtiń avtorlyǵymen basylyp shyǵyp, Qazaqstanda da, Reseıde de laıyqty baǵasyn alǵan edi.
Taıyr Mansurovtyń atap ótýinshe, AQSh pen Batys Eýropa ádebıetin zertteýshi belgili orys oqymystysy Abaı murasyn álemdik mádenıet prızmasy arqyly onyń kópǵasyrlyq damýy jáne shyǵarmashylyq ıdeıalary men baǵyttarynyń ártúrliligi negizinde qarastyrady. Abaı Qunanbaev – Uly dalanyń adal perzenti jáne onyń muńyn muńdap, joǵyn joqtaýshy. Abaı shyǵarmashylyǵynyń irgetasyna qazaqtardyń baı tarıhy men mádenıeti negiz etip alynǵan. Sonymen bir mezgilde ol Shyǵys pen Batystyń asa iri tulǵalary – Hafızden Nızamıǵa deıingi, Baıronnan Getege deıingi aralyqta shyǵarmashylyq baılanysqa túsip, Avısennadan Djon Mıllge deıingi álemdik fılosofııa oıshyldarynyń ókilderimen ózara únqatysqan. Abaıdyń orys klassıkasymen, birinshi kezekte Pýshkın poezııasymen shyǵarmashylyq baılanystary erekshe qyzyǵýshylyq týǵyzady. Bul jaıtqa Anastasevtiń kitabynda da jan-jaqty nazar aýdarylǵan.
− 2006 jyly Máskeýde Prezıdentter Nursultan Nazarbaev pen Vladımır Pýtınniń qatysýymen Abaıǵa eskertkish ashylýy atalǵan oıshyl jáne aqyn ulylyǵynyń taǵy bir aıqyn aıǵaǵy bolyp tabylady, − deıdi oıyn sabaqtaı túsken Taıyr Mansurov.
«TAО́» serııasymen «Shoqan Ýálıhanov» kitaby keńes dáýirinde-aq, ıaǵnı 1983 jyly jaryq kórgen bolatyn. Onyń avtory belgili keńes jazýshysy Irına Strelkova tamasha ǵalym jáne saıahatshynyń ómiri men qyzmetin zerttegeni úshin Qazaq KSR-iniń Memlekettik syılyǵymen atap ótilgen edi.
Taıyr Mansurov qazaq halqy Shoqan Ýálıhanovty óziniń tuńǵysh ǵalymy jáne revolıýsııalyq oıshyly sanaıtynyna nazar aýdarady. Aqqan juldyzdaı qysqa ǵana ǵumyrynda ashqan jańalyqtary ony álemniń asa kórnekti geograftarymen bir qatarǵa qoıdy. Shoqan Ýálıhanov − Qazaqstannyń geografııasy, tarıhy, etnografııasy, ekonomıkasy, sosıologııasy sııaqty asa qundy eńbekterdiń ıesi, ol qazaq folkloryn qaǵazǵa túsirip, ǵylymǵa qyrǵyzdyń «Manas» eposyn ashty.
Jınaqtyń úshinshi kitaby – «Nursultan Nazarbaev» − alǵash ret «Molodaıa gvardııa» baspasynda bastalǵan «TAО́»: О́mirbaıan jalǵasýda...» dep atalatyn jańa serııasynda 2015 jyly jaryq kórdi. Kitapqa engen eńbekter zamanymyzdaǵy asa kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkerlerine arnalǵan. Máselen, osy serııamen «Vladımır Pýtın», «Mıhaıl Pıstrovskıı», «Leo Bokerııa» jáne basqalary jaryq kórgen. Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdentine arnalǵan týyndynyń avtorlary – Taıyr Mansurov pen Valerıı Mıhaılov. «Nursultan Nazarbaev» kitaby shyqqan jyly ol Orys bıografııa ınstıtýty, «Lıteratýrnaıa gazeta», Reseı memlekettik kitaphanasy men «Orden» mádenı-aǵartý ortalyǵy taǵaıyndaǵan «Úzdik kitap jáne baspa» ulttyq syılyǵyna ıe boldy.
− Nursultan Ábishuly Nazarbaev jańa táýelsiz Qazaqstannyń qazyǵyn qaǵyp, ony qurýshy bolyp tabylady. Respýblıkanyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy otyz jylǵa jýyq ýaqyt boıy serpindi damý ústindegi, ıaǵnı óziniń álemdik arenadaǵy ornyn dáıektilikpen nyǵaıtyp kele jatqan memleketti basqaryp otyr. Shynaıy strategııalyq talanty men utymdy saıası tájirıbesi, álemge áıgili antııadrolyq bastamalary men halyqtar arasyndaǵy ózara túsinistikti qalyptastyrýdaǵy izdenisteri jáne orasan tulǵalylyǵy Nursultan Ábishulyn zamanymyzdyń asa kórnekti saıasatkerleri men memleket qaıratkerleriniń biri mártebesimen qamtamasyz etip otyr. Kitapta óz Otany men TMD-da ǵana emes, sondaı-aq búkil álemde barshanyń qurmetine ıe bolyp qana qoımaı, jalpyǵa ortaq moıyndalǵan bizdiń asa tanymal zamandasymyzdyń ómir joly, onyń kópqyrly saıası qyzmeti jan-jaqty kórinis tapqan, − dep atap ótedi kitap avtory.
Kitapta Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń postkeńestik memleketterdegi ıntegrasııalyq ózara yqpaldastyqty damytýdaǵy tulǵalyq róli bóle-jara baǵalanǵan. Uzaq ýaqyt boıy EýrAzEQ-tyń Bas hatshysy bolǵan, Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııada Energetıka mınıstri qyzmetin atqarǵan, Qazaqstan Respýblıkasynyń Reseı Federasııasyndaǵy elshisi bolǵan Taıyr Mansurov kitapta Elbasynyń ishki jan dúnıesine «kókirek kózimen» qaraı bilgen. Ol Qazaqstan Prezıdentiniń teńdessiz kóshbasshylyq qasıeti, onyń sarqylmas kúsh-qýaty, passıonarlyq erik-jigeri birte-birte eýrazııalyq ıntegrasııany quryp, EýrAzEQ, Keden odaǵy, Birtutas ekonomıkalyq keńistik jáne Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qalyptastyrýda tabysqa jetýge kómekteskenin erekshe atap kórsetedi.
«Qazaqstannyń uly adamdary» úshtomdyǵyn bizdiń elimizdiń rýhanı ómiri qazynasyna qosylǵan tamasha úles dep aıtýymyzǵa ábden bolady.
Samat MUSA,
«Egemen Qazaqstan»
