Aýylǵa barǵanda andaǵaılap aldyńyzdan shyǵatyn másele – osy. Birde shyǵys óńiriniń Zaısan aýdanyna saparymyz aıasynda óńirge belgili qurylysshy, kásipker azamatpen dastarqandas boldyq. Áńgime órile kele, Zaısan shahary etegin qymtap jatqan Saýyr taýyndaǵy jaılaýda 500-deı múıizdi iri qaranyń baǵymy jyldan-jylǵa qıyndap bara jatqany aıtyldy. «Al usaq maldy ustamaıtyn boldym. О́ıtkeni, malshy joq» dep qaıyrdy. Ań-tań boldyq. Aınala qonǵan aýylda qolǵa quryq ustar jan joq pa? Joq! Taqymdap qoımadyq. Ádette, qolynda az-kem qarjysy bar keıbir azamattardyń áleýmettik jaǵynan álsiz top ókilderiniń qara kúshin paıdalanyp, keıinnen ár nárseni syltaýratyp, mańdaı teri, taban aqysyn bermeı qýyp jiberetini jóninde de estigenbiz. Kókeıde osy oıdyń kóleńkesi qylań berip kele jatty..
– Siz ony aıtasyz, dedi sálden soń suhbattasymyz. – Men mal baqqan azamattarǵa aı saıyn 100-150 myń teńge kóleminde aılyq tóleımin. Onyń ústine azyq-túlikpen qamtamasyz etemin. Al olar… Iá, olar jaılaýdan túskende 1 qaryn maı, 1 dorba qurt-irimshik alyp túspeıdi!
Kásipker sózinde jan bar sııaqty. Qarapaıym arıfmetıkaǵa júginsek, 500 iri qaranyń basym bóligi analyq mal. Bir sıyr orta eseppen kúnine 5 lıtr sút berse, mal baqqan aǵaıynnyń aýzynan týra maǵynasynda aq maı aqpaı ma?! О́ıtkeni, kásipker mal baǵýshy aǵaıynǵa aılyǵy men azyq-túliginen bólek sútin de tegin berip otyr. Tek tólin aman-esen baǵyp-qaǵyp berse boldy. Al jaılaýda jelini jer syzǵan túlikti saýatyn adam joq. Senesiz be? Pushaıman bolyp qaldyq.
Shemonaıha aýdanynyń Kamyshınskoe aýylynda Vladımır Akýlov jetekshilik etetin sharýa qojalyǵyndaǵy taýarly sút fermasynyń ashylýyna kýá boldyq. Saltanatty sharaǵa Aqmola oblysynan arnaıy kelgen Qazaqstannyń Eńbek Eri, «Rodına» agrofırmasy» kásipornynyń jetekshisi Ivan Saýer syndy elimizdiń tanymal fermerleri de qatysty. Jarqyraǵan qorajaı men avtomattandyrylǵan saýý júıesimen tanysyp shyǵyp, avtobýsqa jaıǵasqan fermerlerden mundaı zamanaýı sharýashylyqta eńbek etýge qulyqty jandar kóp pe dep suradyq. Sonda eýropalyq saýý robottaryn eki jyl buryn ornatqan Borodýlıha aýdanyndaǵy «Zaıtenov» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Erlan Zaıtenov eńbekaqysy 200 myń teńgeni quraıtyn mal baǵý kásibine maman tappaı otyrǵanyn aıtty.
Iá, bul – oılandyrarlyq másele. Ata kásibimizge adaldyqtan aınydyq pa? Árıne, mal baǵý ońaı emes. Qystyń qysqa kúninde sýarý, jemshóbin berý, qorajaıdy tazalaý sııaqty taýsylmas mashaqaty bar. Jazda mı qaınaǵan aptapta jaıylymǵa jaıasyz. Biraq qaı jumystyń da qıyndyǵy bar emes pe? Álde, malshy bolý abyroısyz kásipke aınaldy ma? Qımasaq ta, kidire bergenimiz – osy oı.
Týǵan aýylymyz shekara shebinde. Dúrbi salsańyz dúnıe-múkámalyn kórýge bolatyn Qytaımen qońsy qonǵan aýylymyzǵa kóship kelgen qandastarymyzdyń eńbekqorlyǵyna, qor jınaý qabiletine rıza bolasyz. Úsh-tórt jylda maldy bolady. Áýeli, áldekimniń malyn baǵady. Maldan basqa kirisi joq mal ıesi eńbekaqy esebin maldyń tólimen aıyrysady. Iаǵnı, tóldiń jartysy – mal ıesiniki, jartysy – mal baqqandiki. Úsh-tórt jylda 40-50 bas otaryn qurap alǵan jaldanýshy jeke ketedi. Taǵy da mal baǵatyn adam izdeısiz…
Osyndaıda «Jamanǵa jan jýymas, jalqaýǵa mal jýymas» degen baba sózi eske túsedi. Áıtpese, elimizdiń Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń strategııalyq josparlaý jáne taldaý departamentiniń dırektory Arnur Muhametjanovtyń aıtýynsha, búginde mal sharýashylyǵyn sýbsıdııalaý boıynsha 33 baǵyt qarastyrylǵan eken. Endi aýylsharýashylyq kooperatıvterine sýbsıdııa alýǵa qatysýǵa múmkindik berilmek. Bul – sýbsıdııa alýshylardyń sany 2,5 esege kóbeıedi degen sóz. Iаǵnı, qoıyn aldyryp, qorasyn bekitetin qamsyzdyǵymyzdan arylý qajet.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
