Degenmen, kópshiliktiń ár jyl saıyn bılik tarapynan bir jaqsylyq kútetini ras. Bul oraıda Elbasynyń árbir Joldaýynda halyqtyń áleýmettik jaǵdaıy men turmys sapasyn jaqsartýǵa erekshe mán berilip kele jatqandyǵyn aıta ketken jón. Sonymen qatar, Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty Joldaýynda ekonomıkada básekelestikti damytý jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy men tabıǵı monopolııalardyń qyzmeti úshin belgilenetin tarıfter salasynda tártip ornatý maqsatymen batyl sharalar qabyldaý kerektigin aıtyp, negizsiz ósken tarıfterge toqtaý salý qajettigi týraly tapsyrma bergen bolatyn.
Prezıdenttiń bul pármeni árıne qarapaıym halyq úshin qýanyshty jaǵdaı. Aı saıyn ár tarıf kórsetkishinen azdap bolsa da únemdegen otbasy únemdelgen qarajatty qajetti bir sharýaǵa jumsaıtyny anyq. Muny aıdan jyldarǵa shaqqanda da turǵyndardyń turmys sapasynyń artýyna taptyrmas jaǵdaı bul. Memleket basshysynyń bastamasynan keıin-aq, Jambyl oblysynyń ákimdigi bul máselede birqatar jumystar atqardy. Tipti, byltyrǵy jyldyń sońyn ala osy máselege qatysty ótken jıynda Jambyl oblysy ákiminiń birinshi orynbasary Bekbolat Orynbekov óńirde taýarlyq gaz tarıfiniń jáne ózge de tarıfterdiń kelesi jyldyń qańtar aıynyń alǵashqy kúnderinen bastap tıisinshe tómendetilgenin aıtqan bolatyn. Kútken adam úshin jyl da jańardy. Sonymen qatar, taýarly gazdy tasymaldaý qyzmetiniń quny da 25 paıyzǵa tómendetilip, 1,0 tekshe metr úshin 8,5 myń teńgeden 6,4 myń teńgege túsetindigi aıtylǵan. Bul árıne, kópshilik úshin kóńil qýantarlyq jaǵdaı. Degenmen, tarıf tómendetýde de óńirde bir máseleniń oryn alyp otyrǵanyn aıta ketý kerek.
Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Tabıǵı monopolııalardy retteý, básekelestikti jáne tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý komıteti Jambyl oblysy boıynsha departamentiniń basshysy Erbolat Dúısembıevtiń aıtýynsha, Elbasy Joldaýyn iske asyrý jóninde jumys bar, alaıda másele de joq emes eken. «Memleket basshysynyń Joldaýyn iske asyrý jónindegi jalpyulttyq is-sharalar josparyna sáıkes, tarıfterdiń negizsiz ósýine jol bermeýge, tabıǵı monopolııalar men turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq sýbektileriniń tutynýshylar qarajatynyń paıdalanylýyn baqylaý men onyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan jedel sharalar júrgizilip jatyr», deıdi ol. Atalǵan departamenttiń málimetinshe, «QazTransGazAımaq» AQ Jambyl oblystyq fılıaly óziniń tarıf qunyn 27 272,74 teńgeden 25 548,62 teńgege, «Tarazenergoortalyq» AQ tarıfin 1897,65 teńgeden 1681,21 teńgege, al «Jambyl Jylý» mekemesi tarıfin 3480,99 teńgeden 3034,79 teńgege deıin tómendetipti. Tipti «Taraz Sý» mekemesi tarıf baǵasyn ótken jyldyń 1 qazanynan bastap-aq 22 paıyzǵa tómendetken eken. Bul da halyqtyń áleýmettik jaǵdaıymen sanasýdyń, Elbasy Joldaýyndaǵy mindetterdi iske asyrýdyń naqty kórinisi bolsa kerek.
Alaıda departament basshysy Erbolat Dúısembıev jaryq tarıfin tómendetý máselesinde qıyndyqtar týyndap otyrǵanyn da aıtyp berdi. Bul halyqtyń kúndelikti paıdalanyp otyrǵan qajeti bolǵandyqtan, jaryq tarıfiniń tómendegeni árıne, turǵyndar úshin teris emes. Ár otbasy aıyna orta eseppen úsh myńnan bes myń teńge aralyǵyna deıin jaryq jaǵady desek, onyń tómendeýi el úshin paıdaly bolmaq. Máselen, óńirdi jaryqpen qamtamasyz etip otyrǵan «Jambyl Jaryq Saýda-2030» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi tarıf mólsherin tómendetýge qarsy eken. Departamenttiń málimetinshe, tarıf jeke tulǵalar úshin 14 teńge 95 tıynnan 13 teńge 87 tıynǵa, ıaǵnı -1,0 teńgege, al zańdy tulǵalar úshin 22 teńge 28 tıynnan 20 teńge 70 tıynǵa, ıaǵnı -1,4 teńgege tómendetilýi tıis bolǵan. Biz bul másele boıynsha «Jambyl Jaryq Saýda-2030» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi bas dırektorynyń orynbasary Marat Dúısenbıevpen suhbattasqanymyzda, ol tarıf tómendetýdiń negizsiz ekenin aıtty.
«Oblystaǵy Tabıǵı monopolııalardy retteý, básekelestikti jáne tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý departamentine biz tarıf baǵasyn 16 teńge 72 tıynnan 16 teńge 60 tıynǵa túsirýge óz erkimizben ótinish jasaǵanbyz. Alaıda, departament bul usynysty bir aı qarap, aqyry baǵany 15 teńge 50 tıynǵa birden túsirip jiberdi. Biz sodan kelispeıtinimizdi aıttyq. Sebebi, jaryqty satyp alý, tasymaldaý baǵalary jyl saıyn ósýde. Zań boıynsha olar tarıf kóterilgen kezde ǵana qaraýy kerek. Al biz tarıfti óz betimizshe kótergen joqpyz ǵoı. Bul ózderi bekitip bergen baǵa. Al endi mekeme departament túsirip tastaǵan baǵamen jumys isteıtin bolsa, tek shyǵynǵa ushyraıdy. Kiris múldem bolmaıdy. Mekemede búginde oblys boıynsha 250-den astam qyzmetker bar. Al bul tómen kórsetkishpen biz aılyq tóleımiz ba, joq, basqa da qyzmetterdiń aqysyn tóleımiz ba, bilmeımin. Jaǵdaıymyzdy qıyndatyp jiberdi. Burynǵy tarıfpen jumys isteı bereıik desek, jumys istetpeı jatyr», deıdi ol.
«Jambyl Jaryq Saýda-2030» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi jaryqty óńirdegi GRES jáne Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy birqatar elektr energııasyn óndiretin mekemelerden tasymaldaıdy. О́ńir turǵyndarynyń qajettiligine bir jylda 941 mıllıon mVt jaryq jumsalady. Al, Áýlıeata halqyn ózge óńirden tasymaldaý arqyly jaryqpen qamtyp otyrǵan mekemeniń aıtar ýáji osyndaı. Sondyqtan da bul mekeme óz isiniń durystyǵyn dáleldeý úshin sotqa shaǵymdanǵan eken. Endigi nátıjeni sottan kútip otyr. Keleshekte óńir turǵyndary jaryqtyń tarıfin tómendetilgen kórsetkishpen tóleı me, joq pa, áli belgisiz. Degenmen, Jambyl óńirindegi jaryq «jyrynyń» ázirge aıaqtalatyn túri joq.
Hamıt Esaman,
«Egemen Qazagstan»
Jambyl oblysy
