Aıtalyq, bala jasynan I toptaǵy múgedekke qarap otyrǵan adamǵa beriletin járdemaqy jaıy alańdatpaı qoımaıdy. О́tken jyldan bastap berile bastaǵan járdemaqy azaıǵanymen qoımaı, eger múgedek jumys isteıtin nemese qoǵamdyq jumystarǵa belsene aralasatyn bolsa, oǵan ózine kómektesetin jeke kómekshiden qol úzýine nemese sol kómekshini qaldyrý úshin úıde kúndiz-túni qarap otyratyn adamǵa alyp otyrǵan járdemaqysynan bas tartýyna týra keledi. Úıde qaraıtyn adam onsyz da búkil ómirin múgedekke arnap jarymjan kúı keshetindikten, onyń da densaýlyǵy nasharlaıdy, sonda ol aýyrmaýy kerek pe, emdelmeı me, óz qajettiligin ózi ótemeı me? Al múmkindigi shekteýli janǵa syrttaǵy kómekshiniń qajet ekeni aıtpasa da túsinikti. Kómekshi jaıyn oılaıtyn bolsa, qolarbany qolmen júrgize almaıtyn, tirek-qımyl júıesi durys istemeıtin, aryq, dene-bitimi kishkentaı, únemi otyratyn múgedektiń densaýlyǵyn eskerip, yńǵaıly elektrli qolarba beretin jaǵdaı jasalýy qajet. Shıpajaılar men demalatyn mekemelerge barý biz sııaqty arbada otyrǵan jandarǵa jáne kómektesetin eshkimi joq jalǵyz basty múgedekterge oryndalmas arman. Sebebi emdeý-saýyqtyrý oryndarynda da syrttan bastap, ishte de erkin ári kedergisiz jaıly júretindeı jaǵdaı joq. Al ondaı jerlerge jiberetin jergilikti jaýapty mekeme joldama bere almaı, tipti qasyndaǵy qosymsha kómekshisi túgili, anasynyń jolaqysy men sol jaqtaǵy qarajatyn da tóleı almaı qalady. Arbadaǵy múgedekke kómektesý úshin bir adamnyń fızıkalyq turǵydan kúshi azdyq etedi. Iаǵnı, memleket tarapynan osy máselelerdi sheshetin qarajat aýdaryp, shıpajaılar men demalatyn jerlerge jaǵdaı jasalýyn qadaǵalaıtyn jáne zańmen májbúrleıtin tetik nege joq? Búginde sondaı-aq memlekettiń damýyna, halyqtyń jaǵdaıynyń jaqsarýyna úlesińdi qosý úshin jumys isteıin deseń, portaldardaǵy vakansııadaǵy jumystyń talaby men erejesi eriksiz jigerińdi qum qylady. Eńbek ótiliń az degende 2 jyldan asyp, mamandyǵyń myǵym bolýy kerek. Portaldy qoıyp, aldaryna barsań, «seniń qolyńnan tez jazý kelmeıdi nemese jaǵdaıyńdy jasaı almaımyz jáne bos oryn joq. Oryn bosasa, habar beremiz», dep qurǵaq ýádemen shyǵaryp salady. Odan shyǵa berip, avtobýsqa otyrar kezde, kóshelerde kedergilerden ótýge kómek surasań, keıbir adam estimegendeı bolady jáne aldyǵa ótip ketýge ruqsat surasań, juqpaly aýrýyń bar adamdaı jıirkenip qaraıdy. Sonymen qatar aýrýhana, emhana, keıbir dárihanalar men dúkenderge kirý degen de biz úshin alynbas qamaldaı bolatyn kezder kóp. О́tken-ketkenderge jáýteńdep, kim kirýge kómektesedi dep ishke kire almaı otyrasyń. Múmkindigi shekteýli biz sııaqty jandar úshin kóshelerdegi kishkentaı kedergi taýdaı ekenin eshkim eskergisi kelmeıdi. Múgedekterge jaǵdaı jasaý jaıly jergilikti bılikten surasań, bir-birlerine siltegennen ábden zyqyń shyǵady.
Negizi, atalǵan máseleniń bári memlekettiń baqylaýymen sheshiletin jaǵdaı. Biraq eshkim qalyptasqan ahýaldy túsingileri kelmeıdi jáne alystan úretin de qoıatyn, jete almaıtyn ıt sııaqty múgedektiń janaıqaıyn tyńdamaıdy, qaramaıdy, oqymaıdy. Aıta bersek másele kóp.
Sóz sońynda múgedek bolsa da, otbasyn qurǵysy keletinder jaıyn da aıta ketken jón. Bul rette on eki múshesi saý adamdarmen teń júre alatyn, tolyqtaı jaǵdaı jasalǵan otandyq telearnalardyń birinen tanystyrý baǵdarlamasyn ashsa degen tilegim bar. Atalǵan máselege beıjaı qaraýǵa bolmaıdy dep oılaımyn. Biz de qoǵamnyń, memlekettiń damýyna úles qosatyn qajetti adambyz, tipti qozǵalmaıtyn tiri ósimdiktiń de tirshilikke paıdasy bar emes pe?!.
Nurken BEKTASOV,
I toptaǵy múgedek
SEMEI
