01 Aqpan, 2019

Agrosektorda nátıjeli istiń negizi qalanýda

600 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri О́mirzaq Shókeevtiń baıan­damasyn tyńdaı kele aıtqan myna bir sózi elimizdegi aýyl sharýa­shylyǵy salasynyń damý baǵyty men bolashaǵyn dóp basqandaı boldy.

Agrosektorda nátıjeli istiń negizi qalanýda

«Aýyl sharýashylyǵy salasy bolashaqta ekonomıkany damytýdyń negizgi draıveri bolatynyn únemi aıtyp júrmiz. Barlyq elder ózderiniń jerlerin ıgerip boldy. Dúnıejúzinde áli ıgerýge bolatyn jer Qazaqstan, Reseı, Ýkraınada qaldy. Eger de barlyq elder AQSh-taǵy sekil­­di azyq-túlikti kóbirek tu­ty­­­natyn bolsa, álemdegi azyq-túlik 2,5 mlrd adamǵa ǵana jetedi. 2040 jyly jer betin­de 8,9 mlrd halyq bolady. Son­dyq­tan aýyl sharýashylyǵy ónim­derine suranystyń artýyna baı­lanysty barlyǵy bizge kele­di. Osy úrdisterge daıyndalý kerek. Aýyl sharýashylyǵy sala­sy­nyń áleýetine jekeleı qaraý qajet. Qansha qarjy kerek bolsa, sony bereıik. Biraq naqty nátı­jege qol jetkizý kerek» dedi Memleket basshysy Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevqa qarata aıtqan sózinde.

Men aýyl sharýashylyǵy jáne sonyń ishinde saýda, qarjy jáne ınvestısııa tartý sala­synda jumys istep kele jatqan­dyq­tan Elbasynyń bul sózin tereń túsi­nistikpen qabyldadym. О́.E.Shókeev­tiń basshylyǵyndaǵy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi eli­miz­diń agroónerkásip keshe­nin da­my­týdyń basty faktor­lary­nyń biri retinde naq osy isterdi jolǵa qoıýǵa umtylys tanytýda.

Iá, ónimdilikti arttyrýdyń mańyzdy bir faktory saýdamen baılanysty. Saýdany durys jolǵa qoıýymyz kerek. О́ıtkeni fermerler deldaldardyń kóp­ti­gi­nen aıtarlyqtaı tabysyn joǵal­tady. Mysaly, Shymkent qala­synda maýsym kezinde ón­dirý­shilerde sábizdiń baǵasy 43 teńgeni qurasa, al Astanada ból­shek baǵa 126 teńgeni quraı­dy, aıyr­mashylyq 3 esege jýyq. Kóter­me-taratý ortalyqtarynyń jelisin qurý arqyly osy máse­leni sheshýge bolady. Bul − álem­dik praktıka, munyń bizdegi qa­l­yp­tasqan bazarlar júıesinen aıyr­mashylyǵy kóp. Bizdiń júrgizgen zertteýlerimiz boıynsha, kóterme-taratý ortalyǵynyń modeli negizdeme 3 deldaldy – alypsatardy, kóterme satýshyny jáne usaq kóterme satýshyny alyp tastaýǵa bolady.

Bul, árıne, úlken qalalardaǵy bólshek saýda baǵasynyń tómen­dep, fermerler kirisiniń artýyna alyp keledi. Osy turǵydan alǵanda, Qaraǵandy oblysy óte belsendi jumys isteýde. Onda naýryz aıynda óńirdegi eń iri kóterme-taratý ortalyǵy iske qosylmaq. Bıyl Astanada osyndaı ortalyqty memlekettik-jekemenshik áriptestik boıyn­sha iske qosý josparlanyp otyr, Almaty men Shymkent qalalarynda jobalaý jumystary júrgizilýde. Jalpy alǵanda, kóterme-taratý ortalyqtary árbir oblys ortalyǵyna qajet. 

Sonymen qatar eńbek ónim­di­ligin arttyrý úshin jańa óń­deýshi kásiporyndardy iske qosý mańyzdy. Jyldyń qory­tyn­­dysy boıynsha et óńdeýshi kásip­oryndardyń júktemesi 5%-ǵa ósti. Biraq qolda bar óńdeý bazasymen jaǵdaıdy túbegeıli ózger­te almaıtynymyzdy kórip otyr­myz. Zaýyttarymyzdyń qýa­ty damyǵan elderdegige qara­­­ǵand­a ondaǵan ese tómen. Son­dyqtan óndiris jetkilikti dárejede tabysty bolmaıdy. Ornatylǵan jabdyqtar energııany kóp qajet etedi, moraldyq turǵydan da, fızıkalyq turǵydan da eskir­gen. Bul saladaǵy jaǵ­daıdy trans­ulttyq kompanııalar men iri óńdeýshilerdi tartý ar­qy­ly ǵana túbegeıli ózgerte ala­myz. О́ıt­keni isti túbegeıli óz­ger­tý úshin bilim, qarjy jáne jańa teh­no­logııalyq ınvestısııalar kerek.

Osy rette biz «Cremonini» kom­panııasymen qýaty jylyna 180 myń bas iri qara maldy quraı­tyn zamanaýı et óńdeý zaýytyn salý jumysyn jalǵastyryp jatyrmyz. Investorǵa jer ýchas­kesi berildi, energetıkamen, gazben, sýmen jabdyqtaý máseleleri sheshildi. Jobalyq qujattama bekitilip, qurylys bastaldy. Qurylys merzimi – 18 aı.

Sonymen qatar Elbasy tapsyrmasy boıynsha Astanada et óńdeý kesheniniń qurylysy bastaldy. Sońǵy úlgidegi zamanaýı eýropalyq jabdyq ornatylatyn bolady. Grand Farm kompanııasy  joba boıynsha tehnologııalyq seriktes bolady. Osy kompanııa qazir eldiń ońtústiginde qoı etin óńdeý úshin oryn tańdaýda. Aýstralııalyq Cedar Meats kompanııasy Shyǵys Qazaqstan oblysy ákimdigimen birlesip, Aıagóz qalasynda qýaty aýysymyna 1,4 myń bas usaq maldy quraıtyn et óńdeý keshenin salýdy bastady. Qostanaıda as­tyqty qurǵaq kleıkovına, krah­mal etip óńdeıtin jáne 1 mln ton­na qurama jem óndiretin zamanaýı keshen qurylysy bas­taldy. Jambyl («QYZYLSHA» JShS) jáne Pavlodar (CNOOD Asia Ltd.) oblystarynda eki qant zaýytyn salý josparlanyp otyr.

Qazirgi tańda, kóterme saýdany jolǵa qoıý, óńdeýshi kásip­oryndar men taratý ortalyq­taryn salý, ınvestısııa tartý baǵy­tynda osyndaı jumystar júzege asýda.

Elbasynyń keńeıtilgen Úki­met otyrysyndaǵy sózinen keıin Aýyl sharýashylyǵy salasyna memlekettik qoldaý kúsheı­me­se kemimeıtindigin sezinip, tyń jigermen jumys isteıtin bolamyz.

Berik BEISENǴALIEV,

Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri

Sońǵy jańalyqtar