«Aýyl sharýashylyǵy salasy bolashaqta ekonomıkany damytýdyń negizgi draıveri bolatynyn únemi aıtyp júrmiz. Barlyq elder ózderiniń jerlerin ıgerip boldy. Dúnıejúzinde áli ıgerýge bolatyn jer Qazaqstan, Reseı, Ýkraınada qaldy. Eger de barlyq elder AQSh-taǵy sekildi azyq-túlikti kóbirek tutynatyn bolsa, álemdegi azyq-túlik 2,5 mlrd adamǵa ǵana jetedi. 2040 jyly jer betinde 8,9 mlrd halyq bolady. Sondyqtan aýyl sharýashylyǵy ónimderine suranystyń artýyna baılanysty barlyǵy bizge keledi. Osy úrdisterge daıyndalý kerek. Aýyl sharýashylyǵy salasynyń áleýetine jekeleı qaraý qajet. Qansha qarjy kerek bolsa, sony bereıik. Biraq naqty nátıjege qol jetkizý kerek» dedi Memleket basshysy Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevqa qarata aıtqan sózinde.
Men aýyl sharýashylyǵy jáne sonyń ishinde saýda, qarjy jáne ınvestısııa tartý salasynda jumys istep kele jatqandyqtan Elbasynyń bul sózin tereń túsinistikpen qabyldadym. О́.E.Shókeevtiń basshylyǵyndaǵy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi elimizdiń agroónerkásip keshenin damytýdyń basty faktorlarynyń biri retinde naq osy isterdi jolǵa qoıýǵa umtylys tanytýda.
Iá, ónimdilikti arttyrýdyń mańyzdy bir faktory saýdamen baılanysty. Saýdany durys jolǵa qoıýymyz kerek. О́ıtkeni fermerler deldaldardyń kóptiginen aıtarlyqtaı tabysyn joǵaltady. Mysaly, Shymkent qalasynda maýsym kezinde óndirýshilerde sábizdiń baǵasy 43 teńgeni qurasa, al Astanada bólshek baǵa 126 teńgeni quraıdy, aıyrmashylyq 3 esege jýyq. Kóterme-taratý ortalyqtarynyń jelisin qurý arqyly osy máseleni sheshýge bolady. Bul − álemdik praktıka, munyń bizdegi qalyptasqan bazarlar júıesinen aıyrmashylyǵy kóp. Bizdiń júrgizgen zertteýlerimiz boıynsha, kóterme-taratý ortalyǵynyń modeli negizdeme 3 deldaldy – alypsatardy, kóterme satýshyny jáne usaq kóterme satýshyny alyp tastaýǵa bolady.
Bul, árıne, úlken qalalardaǵy bólshek saýda baǵasynyń tómendep, fermerler kirisiniń artýyna alyp keledi. Osy turǵydan alǵanda, Qaraǵandy oblysy óte belsendi jumys isteýde. Onda naýryz aıynda óńirdegi eń iri kóterme-taratý ortalyǵy iske qosylmaq. Bıyl Astanada osyndaı ortalyqty memlekettik-jekemenshik áriptestik boıynsha iske qosý josparlanyp otyr, Almaty men Shymkent qalalarynda jobalaý jumystary júrgizilýde. Jalpy alǵanda, kóterme-taratý ortalyqtary árbir oblys ortalyǵyna qajet.
Sonymen qatar eńbek ónimdiligin arttyrý úshin jańa óńdeýshi kásiporyndardy iske qosý mańyzdy. Jyldyń qorytyndysy boıynsha et óńdeýshi kásiporyndardyń júktemesi 5%-ǵa ósti. Biraq qolda bar óńdeý bazasymen jaǵdaıdy túbegeıli ózgerte almaıtynymyzdy kórip otyrmyz. Zaýyttarymyzdyń qýaty damyǵan elderdegige qaraǵanda ondaǵan ese tómen. Sondyqtan óndiris jetkilikti dárejede tabysty bolmaıdy. Ornatylǵan jabdyqtar energııany kóp qajet etedi, moraldyq turǵydan da, fızıkalyq turǵydan da eskirgen. Bul saladaǵy jaǵdaıdy transulttyq kompanııalar men iri óńdeýshilerdi tartý arqyly ǵana túbegeıli ózgerte alamyz. О́ıtkeni isti túbegeıli ózgertý úshin bilim, qarjy jáne jańa tehnologııalyq ınvestısııalar kerek.
Osy rette biz «Cremonini» kompanııasymen qýaty jylyna 180 myń bas iri qara maldy quraıtyn zamanaýı et óńdeý zaýytyn salý jumysyn jalǵastyryp jatyrmyz. Investorǵa jer ýchaskesi berildi, energetıkamen, gazben, sýmen jabdyqtaý máseleleri sheshildi. Jobalyq qujattama bekitilip, qurylys bastaldy. Qurylys merzimi – 18 aı.
Sonymen qatar Elbasy tapsyrmasy boıynsha Astanada et óńdeý kesheniniń qurylysy bastaldy. Sońǵy úlgidegi zamanaýı eýropalyq jabdyq ornatylatyn bolady. Grand Farm kompanııasy joba boıynsha tehnologııalyq seriktes bolady. Osy kompanııa qazir eldiń ońtústiginde qoı etin óńdeý úshin oryn tańdaýda. Aýstralııalyq Cedar Meats kompanııasy Shyǵys Qazaqstan oblysy ákimdigimen birlesip, Aıagóz qalasynda qýaty aýysymyna 1,4 myń bas usaq maldy quraıtyn et óńdeý keshenin salýdy bastady. Qostanaıda astyqty qurǵaq kleıkovına, krahmal etip óńdeıtin jáne 1 mln tonna qurama jem óndiretin zamanaýı keshen qurylysy bastaldy. Jambyl («QYZYLSHA» JShS) jáne Pavlodar (CNOOD Asia Ltd.) oblystarynda eki qant zaýytyn salý josparlanyp otyr.
Qazirgi tańda, kóterme saýdany jolǵa qoıý, óńdeýshi kásiporyndar men taratý ortalyqtaryn salý, ınvestısııa tartý baǵytynda osyndaı jumystar júzege asýda.
Elbasynyń keńeıtilgen Úkimet otyrysyndaǵy sózinen keıin Aýyl sharýashylyǵy salasyna memlekettik qoldaý kúsheımese kemimeıtindigin sezinip, tyń jigermen jumys isteıtin bolamyz.
Berik BEISENǴALIEV,
Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri
