Týǵan jerdiń tartylys kúshi

Seısenbi, 6 naýryz 2012 8:27

Aqtóbe óńirinde júzge jýyq ult pen ulys ókilderi tatý-tátti turyp jatyr. Osynshama halyqty baýyryna basqan quıqaly topyraqta týyp-óskender osy jerdiń ózderine erekshe ystyq ekenin eshqashan jasyrǵan emes. Germanııaǵa qonys aýdarǵan bir tanysymyz elge demalysqa kelgende darhan dalanyń keńdigindeı qazaqtyń keń peıilin saǵynǵanyn kózine jas ala otyryp áńgimelegeni bar-dy.

Seısenbi, 6 naýryz 2012 8:27

Aqtóbe óńirinde júzge jýyq ult pen ulys ókilderi tatý-tátti turyp jatyr. Osynshama halyqty baýyryna basqan quıqaly topyraqta týyp-óskender osy jerdiń ózderine erekshe ystyq ekenin eshqashan jasyrǵan emes. Germanııaǵa qonys aýdarǵan bir tanysymyz elge demalysqa kelgende darhan dalanyń keńdigindeı qazaqtyń keń peıilin saǵynǵanyn kózine jas ala otyryp áńgimelegeni bar-dy.

Elimiz egemendik alǵannan soń tarıhı otandaryna údere kóshken ulttardyń keıinnen tý­ǵan topyraǵyna qaıta oralǵan­dary da joq emes. Shyny kerek, árkimniń ómirine qolaıly jer izdeýi zańdy. Alaıda, qazaq to­py­raǵynda dúnıege kelip, qa­zaqtarmen qoıan-qoltyq ósken ózge ulttardyń bári birdeı bar­ǵan jerine sińisip kete alma­ǵany da ras. Solardyń biri oblys ortalyǵyndaǵy №2 balalar mýzyka mektebiniń muǵalimi Olga Savına bolatyn.

– Men – cheh qyzymyn. Ákem Vladımır Ýkraınanyń Zaporoje oblysynda dúnıege kelgen, bes aǵaıyndy bolypty. Bári de nemister jaýlap alǵanda, Che­hııa­ǵa, Germanııaǵa eriksiz aıdalyp ketken. Soǵys bitkennen keıin ákemdi Qazaqstanǵa jibe­re­di. On alty-on jeti jasar jasóspirim baýyrlarynan osylaı kóz jazyp qalady. Osynda kelgennen keıin anam Lıýdmıla Petrovnamen tanysyp, otbasyn qurady. Anamnyń ákesi Petr Doıchevtiń ulty bolgar, Keńes ókimetine qarsy shpıondyq ja­sa­dyń degen syltaýmen Chelıabi oblysynyń Troısk qalasyna jer aýdarylady. Keıin ákem Vladımır polk balasy retinde ás­kerı qyzmet atqarǵan aǵasy Vık­tordy, Baltıısk qalasyna turaqtaǵan inisi Mıhaıldi Qy­zyl krest qoǵamy arqyly taýyp, aralasyp turdy. Eń úlken aǵasy men qaryndasyn taba almady. Táýelsizdiktiń tańy atysymen, ózge ulttardyń tarıhı otanyna oralýyna jol ashyldy. Chehııa úkimeti osyndaǵy chehtar­dyń atamekenine qaıtýyna bar­lyq jaǵdaıdy jasady, arnaıy ushaq jiberip, otandastaryn al­dyrǵany da esimde. Men ol kezde jyly ornymdy sýytýdy oı­laǵan emespin. 2006 jyly Chehııaǵa qonys aýdarýdy shesh­tim, qyzdarym Iýlıa men Zlatany alyp, osy eldiń Novaıa mesta nad Nadmetýıa qalasyna kóship bardym. О́zim Bedrjıh Smetana atyndaǵy óner mektebine ju­mys­qa turdym. О́ner mektebiniń basshylary kásibı sheberligimdi baǵalap, eshqandaı synaqsyz qabyldady. Alaıda, balalarym jersinbedi, jańa ortaǵa úırene almady. Qyzdarym mama, sizdiń jumysyńyz bar, osynda qaly­ńyz, biz týǵan jerimiz – Qazaq­stanǵa, Aqtóbege qaıtamyz dep qyńqyldap qoımady. Ananyń bar tilegi men úmiti balala­rynyń ústinde júrmeı me. Sóı­tip, araǵa jyl salyp, týǵan qa­la­­myz Aqtóbege atbasyn tire­dik, – deıdi Olga Vladımırovna.

Sol jaqta satyp alǵan jeńil avtokóligimen 6 kún júrgende eshqandaı da kóńilderinde bóten oı bolǵan emes, munda ózderin qushaq jaıa qarsy alatyn dostary men áriptesteri bar ekenine se­nimdi boldy. El shetine kirgendegi qyzdarynyń qalaı qýanǵanyn Olga Vladımırovna aıtyp jet­kize alar emes. Chehııada bolǵan bir jylda úlken qyzy Iýlıa Pragadaǵy Karlov ýnıversıte­tiniń cheh tili kýrsynda oqyp, til úırenip alǵan. Iýlıany burynǵy jumys istegen jeri – «Lad» JShS sózge kelmeı qaıta qabyl­da­dy. Ol sondaı-aq «Muǵalim» jeke mektebinde cheh tilinen sa­baq beredi. Iýlıa kezinde osy №2 balalar mýzyka mektebinde fortepıano klasy boıynsha bilim alyp, «Sýper Star» baıqaýyna qatysyp, án aıtyp, oblystyq baıqaýdyń birinshi týrynan ót­keni bar. Al, Zlatasy «Shańyraq» jeke mektebinde 8 synypta oqı­dy. Ol mýzykadan góri kompıýterge qumar, kitap oqýǵa yntaly.

О́zin burynǵy eńbek ujymy – №2 balalar mýzyka mektebi qu­shaq jaıa qarsy aldy. Birde-bir áriptesi jer izdep ketip ediń ǵoı, dep betine basqan emes, qaıta ortalaryna oralǵanyna qýandy barlyǵy.

Olga Vladımırovna osy qaladaǵy Turǵyndar qalashyǵy aýdanynda týyp-ósti. Osy №2 mýzyka mektebin fortepıano klasy boıynsha támamdady. Qalada­ǵy mýzykalyq ýchılısheni bitirip, Mártók aýdanyndaǵy mýzyka mektebinde eńbek jolyn bastady. Bir jyldan keıin osy №2 mýzyka mektebine aýysty. Kezinde Aqtó­be memlekettik pedagogıka­lyq ıns­tıtýtynyń orys tili jáne ádebıeti fakýltetin bitirip al­ǵan. Munyń balalarmen til tabysýǵa, óziniń ustazdyq kásibı biliktiligin arttyrýǵa kóp kómegi boldy. Jalpy, Olga Vladımırovna árqashan bilimin tolyq­tyryp, biliktiligin arttyryp otyrýdan jalyqpaıdy. Mine, aradaǵy birer jyldy qospa­ǵanda, otyz jyldan astam osy mektepte fortepıanodan sabaq berip keledi. Shákirtteriniń aldy osy mektepte ustazdyq etýde. Qazir onyń qol astynda 13 bala fortepıanoda oınaý sheberligin jetildirýde.

Olga Vladımırovna cheh etnomádenı birlestiginiń jumy­syna da belsene aralasady. Ázirge birlestikte 15 eresek adam bar. Olar Qazaqstan halqy Assambleıasy oblystyq fılıaly uıymdastyrǵan kópshilik-mádenı sharalardan syrt qalmaıdy. Ortalyqqa «Dostyq» úıinen bir bólme bólingen. Cheh etnomádenı birlestigi osyndaǵy ózge et­nos­tyq birles­tikter­men tyǵyz baılanys­ta ju­mys isteıdi. О́tken jyly táýelsiz­diktiń 20 jyldyǵyna arnalyp ótkizilgen etno­mádenı bir­lestik­ter ara­syndaǵy festıvalda mekteptiń dombyrashylar an­sam­bli chehtyń «Annýshka» ánin oryndap birinshi oryn alsa, qaladaǵy mýzyka mek­tepteri ara­synda ótkizilgen baıqaýda Valerıı Antonov pen Baqtııar Tórejanov fortepıanoda dýet bolyp oryndap, Gran-Prı je­ńim­pazy boldy. Qazirgi tańda óz kásibı jolyn qýyp, mýzyka salasynda ustazdyq etip júrgen shákirtteri de bar­shylyq. «Mýzyka adam janyna adamgershilik pen izgilik sáýle­sin quıady. Mýzyka álippesin úırengen adam­nyń minez-qulqy qalypty, jum­saq bolatyny da sondyq­tan», – deıdi Olga Vladımırovna sóz arasynda.

Onyń aıtýynsha, adamnyń kindik qany tamǵan topyraqtan ystyq jer joq. Qyzdarynyń Chehııaǵa baýyr basa almaýyn osy jaǵynan túsinedi ol. Týǵan jerdiń tartylys kúshine tań­danysyn jasyra almaıdy.

– Biz, tipti, qonys aýdar­ma­dyq dese de bolady. Otanymyz­ǵa qaıta oralǵanda týǵan Qazaq­stanymyzdy saǵynyp qalǵany­myzdy ańǵardyq, araıly Aqtó­bemizdiń aýasyn keýdemizdi kere jutyp, kókiregimiz keńip sala berdi. Týǵan jerden bir jyl bolsa da jyraqta turý onyń bizge qanshalyqty qymbat eke­nin burynǵydan góri sezdire tústi, – deıdi Olga Vladımırovna.

№2 balalar mýzyka mekte­biniń dırektory Gúljan Kshaeva da áriptesi týraly jyly pikir bildirdi. Mekteptegi segiz bólimde 230 bala fortepıanodan, dombyradan, baıannan, skrıp­kadan, akkordeonnan, gıtaradan, qobyzdan, vokaldan sabaq alady. Sonyń ishinde for­tepıano klasynda 96 bala dáris alady eken.

– Olga Vladımırovna Savına Chehııaǵa qonys aýdarǵan­men, óz Qazaqstanyn, óz qala­syn, óz ujymyn qımaı qaıta oraldy. Ol – óte bilikti ustaz. Ata-analar men balalar aldynda bedeldi de syıly. Qoǵamdyq jumystarǵa belsene qatysady. Ujymnyń eńbek ardageri dese de bolǵandaı, keıingilerge isi­men de, minez-qulqymen de óne­ge bolyp júredi, – dedi Gúl­jan Maqsotqyzy áriptesi týraly.

Satybaldy SÁÝIRBAI,

Aqtóbe oblysy.