Etnosaralyq kelisim – el damýynyń ózegi
Sársenbi, 25 sáýir 2012 7:34
Qazaqstannyń táýelsizdigi Qazaq eliniń, qazaq jurtynyń ǵana bostandyǵy emes, osy jerdiń ıesimen birge ómir súrip otyrǵan 100-den astam etnostardyń da bostandyǵy. О́ıtkeni, táýelsizdikten keıin elimizdegi ulystar óz halqynyń mádenıetin, ádet-ǵurpyn, salt-dástúrin, tilin túletip, tarıhyn tanýǵa, óz dinine oralýyna, sený erkindigine ıe boldy. Sondyqtan keshe ortaq elimiz Qazaqstannyń táýelsizdigine 20 jyl tolǵanda sol merekeni qazaq jerinde bir atanyń balasyndaı aǵaıyn bolyp otyrǵan etnos ókilderi, ıaǵnı Qazaqstannyń barlyq azamattary keń qushaqpen, aq nıetpen toılady.
Sársenbi, 25 sáýir 2012 7:34
Qazaqstannyń táýelsizdigi Qazaq eliniń, qazaq jurtynyń ǵana bostandyǵy emes, osy jerdiń ıesimen birge ómir súrip otyrǵan 100-den astam etnostardyń da bostandyǵy. О́ıtkeni, táýelsizdikten keıin elimizdegi ulystar óz halqynyń mádenıetin, ádet-ǵurpyn, salt-dástúrin, tilin túletip, tarıhyn tanýǵa, óz dinine oralýyna, sený erkindigine ıe boldy. Sondyqtan keshe ortaq elimiz Qazaqstannyń táýelsizdigine 20 jyl tolǵanda sol merekeni qazaq jerinde bir atanyń balasyndaı aǵaıyn bolyp otyrǵan etnos ókilderi, ıaǵnı Qazaqstannyń barlyq azamattary keń qushaqpen, aq nıetpen toılady.
Árıne, Keńester Odaǵy taraǵanda Qazaqstanda turyp kelgen túrli etnos ókilderi arasynda ózderiniń tarıhı otanyna nemese qolaıly kórgen eline ketkendi jón kórgenderi de kezdesti. О́ıtkeni, qaı qoǵamda ómir súrseń, sol qoǵamnan tys turý múmkin emes qoı. Biraq qonaqjaı, keńqoltyq qazaq ultynyń keń dalasynda kem bolmaıtynyn túsingender ótpeli kezeńniń ókpek jelinde táýelsiz Qazaqstanda bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaryp, qatar turyp, qoıan-qoltyq eńbek etti. Talaı tyǵyryqtan da birge shyqtyq. Túrine, tiline, dini men diline qaramaı, júregi «Biz – qazaqstandyqtarmyz!» dep soqqan kóp etnosty ujymdar ómirdiń ár salasynda jańa Qazaqstan úshin talaı jumys tyndyrdy. Nátıjesin búgin kórip otyrmyz.
Bul – jetistik. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń salıqaly saıasatynyń jemisi. Qazaqstan táýelsizdigin alǵan soń-aq etnostar ózderiniń ulttyq mádenı birlestikterin ashyp, rýhanı bastaý bulaqtaryna qaıtyp oraldy. Al kezinde qyzbalyqpen ketip qalyp, endi es jıǵan soń óz eli – Qazaqstanmen qaıta qaýyshyp jatqandar da az emes.
Bizdiń taǵdyrymyzǵa kópetnosty elde ómir súrý jazylǵan. Tarıh solaı qalyptastyrdy. Búginde qoǵamymyzda úlken salmaǵy bar Assambleıanyń maqsaty – qazaq halqynyń jumyldyrýshy róli men Qazaqstan halqynyń azamattyq jáne rýhanı-mádenı qaýymdastyǵyn negizge ala otyryp, qazaqstandyq patrıotızmdi, azamattyq sáıkestik pen básekege qabiletti ult qalyptastyrý, etnosaralyq kelisimdi qamtamasyz etý. Táýelsiz elimizdiń úshinshi onjyldyqqa aıaq basqan shaǵynda aldymyzdaǵy strategııalyq basymdyq – qoǵamnyń barlyq azamattary moıyndaǵan ortaq qundylyqtar men qaǵıdattar júıesine negizdelgen ult birligine jetý. Bul baǵytta oblysymyzdaǵy 18 etnomádenı birlestik buqara halyqpen tyǵyz baılanysta jumys jasaýda. Qandaı is-sharalar bolsyn olardyń maqsaty bireý – elimizdegi birlikti saqtaýǵa, ulystar arasyndaǵy yntymaqty nyǵaıtýǵa, ár etnostyń óz mádenıetin, erekshelikterin saqtap, ári qaraı damyta otyryp, Qazaqstan degen elge ortaq qundylyqtar men qaǵıdattar negizinde ult birligine jetý. Al bul úshin elimizde barlyq jaǵdaı bar.
Bizdiń elimiz qazaq ulty men ózge ulystardan turatyndyqtan, tózimdilik, toleranttylyq qaǵıdattaryna asa mán berilip keledi. Al memleket quraýshy ult – qazaqtardyń ózara birligine, tutastyǵyna, beriktigine baǵa jetpeıtinin de jaqsy túsinemiz. Assambleıa qazaq halqynyń tutastyrýshy rólin arqaý ete otyryp, qazaqstandyq patrıotızmdi, tutastyqty damytýdy maqsat tutady.
Memlekettiń myqtylyǵy kóp jaǵdaıda memlekettik qyzmetkerlerdiń kásibı biliktiligine baılanysty. Ekinshiden, osy memlekettik qyzmetkerler etnosaralyq qatynastar problemalaryn qanshalyqty biledi, túsinedi? Is júzinde qazaqstandyq turaqtylyqqa olar qanshalyqty jaýap berip, úles qosa alady? Memlekettik qyzmetkerlerdiń ultaralyq qarym-qatynasta atqarar róli úlken. Ulystar arasyndaǵy tózimdilik pen qoǵamdyq kelisim – el damýynyń ózegi. Tózimdiliktiń ózi kúndelikti qarapaıym turmysta adamdar arasyndaǵy syılastyqtan bastalady. Sondyqtan osy baǵyttaǵy jumystardy úılestiretin jalǵyz qoǵamdyq uıym – Qazaqstan halqy Assambleıasy bolyp tabylady. Bul uıym elimizde bılikke talaspaıdy, kerisinshe, kelisimniń, birliktiń negizinde bılikti kúsheıtedi, memleketti nyǵaıtady.
Biz – ýnıtarlyq elmiz. Sondyqtan kópetnosty Qazaq eliniń etnosaralyq saıasaty jaıynda aqparat quraldarynda, kitaphanalarda, oqý oryndarynda, mektepterde júıeli túrde aıtylyp, jazylyp, kórsetilip otyrýy kerek. Ondaı jumystar búginde Qostanaı sııaqty orys tili áli de basym óńirlerde naq sol orys tilinde kóbirek nasıhattalsa dep oılaımyn. Munyń da el birligine oń áserin tıgizeri sózsiz. Memlekettik tilde el birligi, halqymyzdyń darhandyǵy men qonaqjaılylyǵy jaıynda az aıtylyp júrgen joq. О́zge ulystardyń júregine de osylar tolyqtaı jetýi kerek.
Elimizdegi qoǵamdyq qubylystardy zertteıtin áleýmettanýshylardyń málimetinshe, Qazaqstan halqynyń 80 paıyzy memlekettik rámizderdi biledi, 90 paıyzdan astamy Ánurandy jatqa aıtady, Qazaqstandy Otanym dep tanıdy. Degenmen, óskeleń urpaqqa ultymyzdyń, memleketimizdiń qundylyqtaryn jete túsindirip, olardyń boıyna ózara ymyrashyldyqty, patrıotızm men otansúıgishtikti, týysqandyqty jastaı sińirýimiz kerek. Qoǵamdaǵy etnosaralyq qatynasqa baılanysty jumystardyń barlyǵynyń temirqazyǵy osy bolýy tıis.
Qalqaman JAQYPOV, fılosofııa ǵylymdarynyń kandıdaty.
QOSTANAI.
