Eldik maqsat jolynda eńbektenemiz
Seısenbi, 8 mamyr 2012 7:47
Qazaqstan halqy Assambleıasy Pavlodar oblystyq «Polonııa» etnomádenı birlestiginiń jetekshisi Vıtalıı Svınsıskıımen áńgime
– Vıtalıı Zıfrıdovıch, elimizdegi etnosaralyq tatýlyq, dostyq, ózara túsinistik týraly ne aıtasyz? Elbasy Nursultan Nazarbaev QHA-nyń HIH sessııasynda sóılegen sózinde qazaqstandyqtardy birligimizdi nyǵaıta berýge úndeı kelip, muny el damýynyń eń basty faktory retinde baǵalady. Buǵan qandaı qosyp-alaryńyz bar?
Seısenbi, 8 mamyr 2012 7:47
Qazaqstan halqy Assambleıasy Pavlodar oblystyq «Polonııa» etnomádenı birlestiginiń jetekshisi Vıtalıı Svınsıskıımen áńgime
– Vıtalıı Zıfrıdovıch, elimizdegi etnosaralyq tatýlyq, dostyq, ózara túsinistik týraly ne aıtasyz? Elbasy Nursultan Nazarbaev QHA-nyń HIH sessııasynda sóılegen sózinde qazaqstandyqtardy birligimizdi nyǵaıta berýge úndeı kelip, muny el damýynyń eń basty faktory retinde baǵalady. Buǵan qandaı qosyp-alaryńyz bar?
– Qazaqstan meniń elim, Otanym deıtin árbir ult ókili halyqtar dostyǵynyń kepiline aınaldy. Ultaralyq kelisimdi saqtap, tynyshtyq pen tatýlyqta, bir maqsat-múdde, eldikti ornyqtyrý jolynda ómir súrýden basqa qandaı baqyt kerek?! Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qazaq jerindegi turaqtylyq tuǵyryn berik saqtaý saıasatynyń máni de osynda jatyr emes pe. Keýdeńdi eliń úshin maqtanysh sezimi kerneıdi. Otanymyzdyń demokratııalyq qoǵamnyń joǵary ıdealdaryn qurýǵa umtylý baǵytyn, ulttar arasyndaǵy bir-birine degen qurmet pen dostyqtyń, mádenıettiń óz-ara baılanysyn basqa órkenıetti elder de oń baǵalaýda. Búginde uzaq jyldar dostyǵy jarasyp, úıimen úıi kórshiles, balalary birge ósken, ózderi qyzmettes bolyp bir jerde jumys isteıtin ózge ult ókilderin ógeısitpeı, ortaq Otanǵa biriktirý egemendikti ornyqtyrýdyń ózindik bir maqsat-múddesi bolyp tabylady.
Otan, táýelsizdik, turaqtylyq, turaqty damý uǵymdary árbir qazaqstandyqtyń júreginen oryn aldy. Qazirgi kezde oblysta kóptegen ulttyń ókilderi tatý-tátti ómir súrip jatyr. О́tken ǵasyrlarda jerimizge kelip qonystanyp qalǵan orystar, ýkraındar, tatarlar, belorýstar qataryna aýyr jyldardyń zobalańy kezinde koreıler, nemister, polıaktar, cheshender, ıngýshter, qarashaılar, balqarlar, taǵy basqalary kelip qosyldy. Tyń ıgerý jyldary, ındýstrııalandyrý uranymen qonys aýdaryp, osy jerdi Otanym dep turyp qalǵandar da barshylyq.
– Siz Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary da boldyńyz emes pe?..
– Jalpy, etnomádenı birlestikterdiń qaı ókili de osy orynǵa laıyqty dep sanaımyn. Assambleıa qurylǵan 1995 jyldan bastap ultaralyq kelisimdi nyǵaıtý maqsatynda qyzmet etip kelemiz. Oblysta turatyn polıaktardyń «Polonııa» etnomádenı birlestigi de sol jyly quryldy. Basqalary da qurylyp, ýaqyt óte kele sany óse tústi.
Qazaqstan halqy Assambleıasynyń mindetteri, Elbasynyń onyń sessııalarynda beretin tapsyrmalary aýqymdy. Sońǵy HIH sessııada da solaı boldy. Bul bizdiń ómir súrip otyrǵan qoǵamdaǵy ultaralyq tatýlyq pen turaqtylyqty saqtaýǵa, elimizde turatyn barlyq ult ókilderiniń rýhanı-mádenı órleýi men ósýine qamqorlyq jasaýǵa, órkenıettilik pen demokratııa normalaryna súıene otyryp, azamattardyń saıası mádenıetin qalyptastyrýǵa, qoǵamnyń rýhanı damýynyń tujyrymdamalary men baǵdarlamalarynyń jobalaryn daıyndap, olardy júzege asyrýǵa belsene aralasýǵa úndeıdi. Osy oraıda, aldymyzǵa jas urpaqty otanshyldyqqa, ósken jerlerin súıýge tárbıeleý, memlekettik til – qazaq tilin oqyp-úırený, ony qurmetteý arqyly ártúrli ult ókilderiniń arasyn odan saıyn jaqyndastyrý mindetin qoıady. Aramyzda qazaq tilin biletin qanshama ózge ult ókilderi júr. Bizge osy dástúrdi, qazaq tiline, qazaq halqyna degen qurmet pen syılastyqty beriktire túsý qajet.
– О́zińiz basqaratyn «Polonııa» birlestigi jaıly aıta ketseńiz.
– 1995 jyly oblysta polıaktardyń «Polonııa» etnomádenı birlestigi quryldy. 40-jyldary osy jaqqa jer aýdarylyp kelgen polıaktar qazaq halqyn panalady. Qazir oblysta turyp jatqan 20 myńǵa jýyq polıaktyń áke-shesheleri osynda jerlengen. Birlestik zobalań jyldary qýǵyn-súrgin kórgen ata-analarynyń qurmetine eskertkish taqta ornatty. Polshanyń Poznan, Bygdosh qalalarymen baılanysymyz jaqsy. Polıaktardyń ul-qyzdary birlestikte ana tilin úırenip, ultymyzdyń salt-dástúrlerin meńgere alady.
– Polıak Adolf Iаnýshkevıchtiń qazaq tarıhyn zerttep, Abaıdyń ákesi Qunanbaımen dos bolǵany jaıly maǵulmattardan habardar shyǵarsyz?
– Qazaqtar jer aýdarylyp kelgenderge baýyrmaldyq tanytty. Ondaı keńpeıil bolmasa, 36-38, 39-41-jyldardaǵy zulmat kezderinde jer aýdarylǵandar quryp keter me edi. Varshava kóterilisine qatysyp, osy jaqqa jer aýdarylyp kelgen Iаnýshkevıch qazaq jeriniń etnografııasy men geografııalyq erekshelikteri týraly zerttedi. Jazyp qaldyrǵan murasy kóp.1834 jyly Iаnýshkevıchpen qatarlas qazaq jerinde aıdaýda bolǵan polıak Gýstav Zelınskıı qazaqtar týraly «Dala» degen poema jazdy. Aleksandr Zataevıch qazaq folkloryn jınap, «Qazaqtyń 1000 ánin» jarııalady.
– Vıtalıı Zıfrıdovıch, eki eldiń qazirgi baılanysy qalaı? Polshada qazaqtar bar ma?
– Baılanys, barys-kelis jaqsy. Men polıaktardyń respýblıkalyq qaýymdastyǵyn da basqaramyn. Etnomádenı birlestik arqyly balalarymyz Polshaǵa baryp demalyp, keıinnen joǵary oqý oryndarynda bilim alýda. О́zim qurylys salasynyń mamany bolǵandyqtan, Pavlodar-Bygdosh qalalary arasynda qurylys materıaldaryna qatysty arnaıy óndiristik kásiporyn ashtyq. Adamdarǵa jumys taýyp berdik.
Polshada 100 myńdaı qazaq bar.Olardyń da bizdegi sııaqty odaǵy qurylǵan. Polıaktardyń qazaqtarǵa degen qurmeti erekshe. Varshavada Qazaq kóshesi bar.
– Bul birlik bar jerde tirlik bar degen qaǵıdatty aıǵaqtaıdy emes pe?
– Álbette. Qazaq halqynyń qaı aıtqany da jaqsylyqqa úndeıdi. Mysaly, ózimizdiń Zara apamyz aq kımeshegin kıip, etnomádenı birlestikter qurylyp jatqan kezden bastap tynymsyz. Qaı ult ókili de aınalsoqtap, sol kisiniń janynda júredi. Apamyz dostyq týyn kótergen etnomádenı birlestikterdiń myzǵymas qazyǵy ispetti.
Qazir oblysta 20 oblystyq, 9 qalalyq etnomádenı birlestik, 30-ǵa jýyq aýdan, aýyldarda fılıaldary, jastardyń 14 ulttyq birlestikteri jumys isteıdi. Olardyń bári el birligine úles qosyp kele jatqan qurylymdar.
Áńgimelesken Farıda BYQAI.
Pavlodar oblysy.
