2017 jyldan beri jumys istep kele jatqan ortalyq osy ýaqyt aralyǵynda 3 408 adamǵa, onyń ishinde 1 179 áıel men 2 229 balaǵa kómek kórsetti. Mamandar tarapynan 6 myńnan astam psıhologııalyq, 3 myńǵa jýyq zańgerlik keńes berildi. Kómekke muqtaj jandardy áleýmettik beıimdeý, qujattaryn qalpyna keltirý, medısınalyq qoldaý men jumyspen qamtý baǵytyndaǵy ıgi bastamalar óz aldyna.
Daǵdarys ortalyǵynyń dırektory, Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa múshesi Zúlfııa Baısaqova ortalyqtyń qurylý tarıhy men qoǵamdaǵy róli týraly taratyp aıtyp berdi.
– Bastapqyda ortalyqty qurǵan kezde kómekke júginetin áıelder men balalar sany az bolady dep oılaǵan edik. Biraq jaǵdaı múlde basqasha bolyp shyqty. Osy toǵyz jyldyń ishinde 3 myńnan astam adam ońaltý, áleýmettik beıimdelýden ótý múmkindigine ıe boldy, – deıdi ol.
Mamannyń aıtýynsha, qazir elimizdegi daǵdarys ortalyqtary áıelder men balalardyń quqyqtaryn qorǵaý júıesiniń mańyzdy bóligine aınalǵan. Olar azamattarǵa tek ýaqytsha baspana berýmen shektelmeıdi. Psıhologııalyq turǵydan qoldaý, adamnyń ózine degen senimin qaıta qalyptastyrý, derbes ómirge oralýyna jaǵdaı jasaý udaıy nazarda. Ortalyq zorlyq-zombylyqtyń kýási bolǵan balalarmen de arnaıy jumys júrgizedi.
– Biz júrgizgen zertteý árbir altynshy balanyń zorlyq-zombylyqtyń kýágeri bolatynyn kórsetip otyr. Sondyqtan adamdar osyndaı ortalyqtardyń bar ekenin, munda kómek tegin kórsetiletinin bilýi óte mańyzdy, – deıdi mekeme basshysy.
Búginde ortalyq segiz túrli arnaıy áleýmettik qyzmet kórsetedi. Kómek alýshylar ýaqytsha qaýipsiz baspanamen, psıhologııalyq, zańgerlik qoldaýmen, áleýmettik qyzmetkerler kómegimen, medısınalyq qyzmetpen, sondaı-aq eńbekke beıimdeý baǵdarlamalarymen qamtylady. Ortalyqtyń áleýmettik qyzmetkeri Ernar Tergeýsizdiń aıtýynsha, mekeme bir mezette 52 adamdy qabyldaı alady.
– Munda áıelder balalarymen birge turady. Qyzmetter tegin kórsetiledi. Negizgi turý merzimi alty aıǵa deıin sozylady. Biraq ortalyqtan shyqqannan keıin de olardyń áleýmettik máselelerin sheshýge kómektesip, qoldaý kórsetýdi jalǵastyra beremiz, – deıdi ol.
Mamandar ortalyqqa júginetin áıelderdiń basym bóligi qujattaryn qalpyna keltirý, ajyrasý resimderi, alıment óndirý, psıhologııalyq kúızelisten shyǵý, áleýmettik-turmystyq qıyndyqty sheshý máselelerimen keletinin aıtady. Zańger Gúlshara Saparova daǵdarys ortalyqtarynyń qyzmeti tek kómek kórsetýmen shektelmeıtinin atap ótti. Mekeme zańgerleri zańnamany jetildirý jumysyna da qatysady. Turmystyq zorlyq-zombylyqtan zardap shekkenderdi qorǵaý máseleleri jóninde memlekettik organdarmen birlese jumys
isteıdi.
Psıhologııalyq qoldaý – ortalyq jumysynyń mańyzdy baǵyttarynyń biri. Psıholog Mádına Maǵaýııanyń aıtýynsha, áıeldermen jumys olardyń qaýipsizdik sezimi qalyptasqannan keıin bastalady.
– Alǵashqy eki-úsh kúnde áıelge jańa ortaǵa beıimdelýge múmkindik beremiz. Keıin jeke terapııa bastalady. Ol aptasyna eki ret ótedi. Sonymen birge toptyq sabaqtar uıymdastyrylady. Onda áıelder ózderiniń jalǵyz emes ekenin sezinip, bir-birinen qoldaý tabady, – deıdi maman.
Psıhologtiń sózinshe, ortalyqta art-terapııa men toptyq qoldaý ádisteri keńinen qoldanylady. Bul áıelderdiń ishki kúızelisten arylyp, psıhologııalyq tepe-teńdigin qalpyna keltirýge kómektesedi.
Munda medısınalyq kómek te erekshe nazarda. Medbıke Nazgúl Ońbaevanyń aıtýynsha, ortalyqqa keletinderdiń arasynda dene jaraqatymen túsetinder jıi kezdesedi.
– Kóbinese áıelder denesinde soqqy izderimen, keıde mı shaıqalý belgilerimen keledi. Mundaı jaǵdaıda birden shuǵyl medısınalyq kómekke júginemiz, – deıdi Nazgúl.
Ortalyqta eńbek terapııasy men kásiptik daǵdylardy damytýǵa arnalǵan sabaqtar ótip turady. Áıelder tigin isin, qolónerdi, tabys tabýǵa múmkindik beretin basqa da kásip túrlerin meńgeredi. Balalarǵa bilim berý, shyǵarmashylyq baǵdarlamalar, sheberlik sabaqtary uıymdastyrylady. Mekeme jumysymen tanysý barysynda balalardyń aspazdyq sheberlik sabaǵyna qatysyp, mamandarmen birge túrli taǵam ázirlegenine kýá boldyq. Mamandardyń shynaıy yqylasy qoldaýdy qajet etetin órimdeı órenderdiń qoǵamnan shet qalmaı, erkin ári qaýipsiz ortada damýyna jaǵdaı jasalǵanyn ańǵartady.
Daǵdarys ortalyǵyna tap bolǵandardyń taǵdyry san alýan. Solardyń biri – alty balanyń anasy Tatıana. Ol ajyrasýdan keıin qıyn jaǵdaıda qalyp, balalarymen birge osy ortalyqtan pana tapqan.
– Qazir jumys isteımin, tabys tabamyn. Tigin mashınasymen tapsyrys qabyldaımyn. Ortalyq qyzmetkerleriniń arqasynda óz isimdi damytyp jatyrmyn. Munda óz máselemmen jalǵyz qalmaǵanymdy sezindim, – deıdi ol.
Ortalyqta Aýǵanstannan kelgen Zehra esimdi áıel de turyp jatyr. Ol munda balalarymen birge turmystyq zorlyq-zombylyqtan qashyp kelgen. Mamandar oǵan qujattaryn resimdeýge, bosqyn mártebesin alýǵa septesedi.
– Onyń jáne balalarynyń elimizde qaýipsiz ómir súrýine barlyq múmkindikti jasap jatyrmyz. Bul – uzaq zańdyq úderis. Biraq biz ár kezeńde qoldaý kórsetemiz. Qoǵamda zorlyq-zombylyqqa tózbeýshilik mádenıeti qalyptasyp keledi. Ásirese jas áıelder zorlyq-zombylyqqa shydaýdy emes, óz quqyqtaryn qorǵaýdy qalaıdy. Bul – óte mańyzdy ózgeris. Ortalyqtyń basty maqsaty – áıelder men balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etip qana qoımaı, olardyń quqyqtaryn qalpyna keltirýge, qoǵamǵa qaıta beıimdelýine, derbes ómir bastaýyna kómektesý, – deıdi Zúlfııa Baısaqova.
Qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan adamdarǵa ýaqytsha baspana ǵana emes, úmit pen jańa ómirge bastar múmkindik te qajet. Qoǵamdaǵy áleýmettik qoldaý júıesiniń osyndaı tetikteri myńdaǵan adamnyń taǵdyryn ózgertip, olardyń bolashaqqa degen senimin qaıta nyǵaıtady.
ALMATY
