Áleýmettik máseleler – ákimdik nazarynda

Kóp balaly analarpáterli bolady

Astana qalasynyń ákimi alǵashqy sózdi jýyrda kúlli qazaqstandyqtardyń qabyr­ǵasyn qaıystyrǵan qaıǵyly jaǵ­daıǵa qatysty máseleden bastady. Bas qaladaǵy bes búldirshinniń qazasy kóp balaly analardyń máselesimen qatar, basqa da qordalanǵan áleýmettik problemalardy kórsetkenin aıtqan B.Sultanov qaýipsizdik turǵysynda jedel sheshilýi tıis túıtkilder bar ekenin, basty mindet – osy kedergilerdi joıý jáne mundaı qaıǵyly jaǵdaılardyń qaıtalanýyna jol bermeý ekenin jetkizdi. Osy oraıda ol astanalyqtardy alańdatqan bas­pana máselesin sheshý joldary qaras­ty­rylyp jatqanyn atap ótti. Shahar bas­shysynyń aıtýynsha, aldaǵy ýaqyt­ta kóp balaly analarǵa páterler jalǵa berilmek. Sonymen birge jalǵa beril­gen páterdi birte-birte satyp alýǵa múm­kin­dik jasalatyn bolady. «Iаǵnı, endi aı saıynǵy mańdaı termen tapqan qar­jy­ny páter ıesiniń qaltasyna salmaı, ony túbinde menshigine ótetin óz shańyra­ǵyna quıatyn bolady», dedi B.Sultanov.

Sondaı-aq qala mańyndaǵy eski úıler súrilip jatyr. Onyń ornyna zamanaýı talapqa saı, kóp qabatty, aınalasynda mektebi men balabaqshasy, emhanasy men dárihanasy jáne taǵy da basqa áleýmettik nysandary qamtylǵan páterler salynýda. Bul kóp balaly analardyń pátermen qamtylýyn ǵana emes, búginge qajetti jaǵdaılarmen qamtamasyz etýge jol ashady. 

Ákimniń aıtýynsha, ózekti másele­lerdiń biri – kóp balaly otbasylarǵa arnalǵan ataýly áleýmettik kómek. Osy sanattaǵy 10 myń otbasynyń shamamen 4 paıyzy ǵana esepteý ádistemesiniń erekshelikterine baılanysty ataýly áleýmettik kómek alady. «Bul óte tómen kórsetkish. Qanshama qarajat bólin­genimen, tıesili aqshany olarǵa jetkize almaı otyr. Mundaı jaıt qalaı oryn aldy? Biz mán-jaıdy muqııat zerdelep shyqtyq. 25 myń otbasynyń árqaı­­sysyn qarastyrdyq», degen qala basshysy bul Elbasynyń tapsyrmasy ekenin, kóp balaly nemese az qamtylǵan otbasylar ǵana emes, múge­dekter, zeınetkerler, Ekinshi dúnıe­júzilik soǵys ardagerleri jáne ózge de sanattaǵylardy áleýmettik turǵydan qorǵaý negizgi mindet ekenin, atalǵan másele sheshiletinin atap ótti.

«109 nómirine habarlasyńyz!»

B.Sultanov eseptik kezdesýinde bu­rynǵy qyzmetin de eske alyp, sıfrlar­dy sóıletkennen góri, qala ekonomıkasy onyń turǵyndary ekenin, son­dyq­tan mańyzdy eki qujatty ázir­leýge kiris­kenin aıtty. Birinshisi, 2050 jylǵa deıin Astanany damytý strategııasy. Ekin­shisi, qalany damytýdyń yńǵaı­ly jospary. Osy rette ákim el Prezı­denti halyqpen keri baılanys ornatý­ǵa aıryqsha basym­dyq berip otyrǵa­nyn atap ótti. Atalǵan údeden shyǵý úshin jyl basynan beri aýdan ákimderi men qala ákiminiń orynbasarlary 33 esep­tik kezdesý ótkizgenin, jeke kezdesýler tıimdi format bolmaıtyndyqtan, «iKomek» qyzmeti iske qosylǵanyn jetkizdi. Iаǵnı kez kelgen qala turǵyny «109» nómirin terip, jeke problemasyn aıta alady. Bul rette byltyr 1 mln óti­nish túsip, 100 paıyz oryn­dalǵan kóri­nedi. B.Sultanov qala turǵyn­dary­­nyń ákim­dik qyzmetine qatysty pikir­lerin ashyq bildirýge bolatynyn, bar­lyq máse­le­niń sheshimi qaralatynyn atap ótti.

Astanada aǵymdaǵy jyly áleý­met­tik sala qyzmetkerlerine 2 myń tur­ǵyn úı sertıfıkaty berilmek. Byl­tyr elordada 2,3 mln sharshy metr turǵyn úı, ıaǵnı 23 myń páter salyndy. «Nurly jol» boıynsha bas qala barlyq óńirlerdiń aldynda. «110 myń sharshy metr – bul 1419 páter. Kóp qabatty 15 úı salynyp jatyr. Bul – shamamen 4,5 myń páter, onyń 3106-sy aǵymdaǵy jy­ly paıdalanýǵa beriledi», dedi qala ákimi. B.Sultanovtyń aıtýynsha, 228 apat­ty úı súrilip, shamamen 3,5 myń otba­sy jańa páterge ıe boldy. Bul jumys aldaǵy ýaqytta da jal­ǵasady. «7-20-25» baǵdarlamasy bo­ıynsha 1875 otbasy 27 mlrd teńge nesıe alady. Atalǵan baǵdarlamanyń qoljetimdiligin arttyrý maqsatynda jańa jyldyń aldynda bilim, densaýlyq saqtaý jáne polısııa qyzmetkerlerine turǵyn úı sertıfıkaty túrinde 1 mıllıon teńgeden 100 sýbsıdııa berilgen bolatyn. Bıyl taǵy 2 myń sertıfıkat berý josparlanyp otyr.

Bilim salasy basymdyqqa ıe

Astana ákimi aldanǵan úleskerler máselesi de nazarda ekenin atap ótti. «Bul másele meniń jeke baqylaýymda. Biz vedomstvoaralyq komıssııa aıasynda qabyldanǵan sharalardyń nátıjesinde qalada problemaly nysandardyń sany 68-den 29-ǵa deıin qysqardy. Nátıjesinde 10344 úleskerdiń prob­lemasy sheshildi. Al qalǵany boıynsha Jol kartasy ázirlengen, josparǵa sáı­kes 2022 jylǵa deıin qalǵan problemany túbegeıli sheshý kózdelip otyr.

Eseptik kezdesýde 90 myń stýdent bilim alyp jatqan qala retinde stýdent­terdiń turǵynjaıy da sóz boldy. Búginde elordada 32 jataqhanada 14 myń stýdent turady. Taǵy 11 myń stýdent jataqhanaǵa muqtaj. Qazir astanalyq joǵary oqý oryndary­na jataqhana salý úshin 15 jer telimi bólindi. Jataq­hana qurylysy memleket-jekeshelik áriptestigi aıasynda salynady. Ákimniń aıtýynsha, kolledj stýdentteri úshin turǵynjaı máselesi jergilikti bıýdjetten memlekettik tapsyrys berý ar­qyly hostelderge ornalastyrý esebi­nen tolyq sheshildi. Jan basyna qarjylandyrý úshin bıýdjetten aı sa­ıyn 19 mln teńge bólinedi. Bul jataq­hana salýǵa ketetin qarajatty únem­deýge múmkindik beredi.

Astana ákimi sondaı-aq qalada halyq sany ósken saıyn qosymsha mektepter qurylysyn salýǵa, balabaqshada oryn tapshylyǵyn joıýǵa basym­dyq beriletinin aıtty. Qazirgi ýaqytta balabaqshalarǵa memlekettik tapsyrys kólemi 40 paıyzdy quraıdy. Sonymen qatar 4 jańa balabaqsha salynbaq. Onyń biri kórý qabileti buzylǵan bala­larǵa arnalady. Mektepter boıynsha 2023 jylǵa deıin 161 myń oqýshy ornyna jańadan taǵy 120 myń oqýshy orny qosylady. Iаǵnı eki ese artatyn bolady.

Shahar basshysy bıyl taǵy peda­gog­terge arnalǵan 1 myń turǵyn úı sertıfıkaty beriletinin, 300 oryn­ǵa arnalǵan jataqhana qurylysy aıaq­talý­ǵa jaqyn ekenin jetkizdi. «Mine, osy jerde kadrǵa qatysty jekelegen jaıt­tar bar. Búginde pedagogıka­lyq JOO-lar tanymaldyqqa ıe emestigi eshkimge qupııa emes. Muǵalimder­diń ju­mysy barynsha kúrdeli ári jalaqysy tómen. Bala kezimde er-aza­mat muǵalimder kóp bolatyn jáne balalar olarǵa múldem basqasha qaraı­tyn. Búginde muǵalimderdiń jalaqy­sy men már­tebesin júıeli túrde art­tyrý týraly sheshim qabyldandy», dedi B.Sul­tanov. Qazir memleket-jekeshe­lik áriptestigi arqyly jan basyna qar­jy­landyrýdy engizý aıtarlyqtaı qarajatty únemdeýge jol ashty. Bul qarajat muǵalim jalaqysyn kóterýge jumsalady. Sondaı-aq B.Sultanov Elbasynyń bilim mekemelerin vıdeokameralarmen jabdyqtaý tapsyrmasyna toqtaldy. Jyl sońyna deıin bul sharýa tolyǵymen atqarylmaq.

Qala basshysy sonymen qatar «Astana jastary-2019» jol kartasy, kóp balaly otbasydan shyqqan bala­lar­ǵa arnaıy bilim grantyn bólý, ju­mys­pen qamtý, densaýlyq saqtaý, qor­shaǵan ortany qorǵaý, qaýipsizdik, jol qozǵalysy men jolaýshy tasymaldaý jáne basqa da qalanyń kúndelik­ti tirshiligindegi ózekti máselelerge toq­talyp, turǵyndardy tolǵandyrǵan saýaldar boıynsha jeke qabyldaýlar ótetinin jetkizdi.

Dýman ANASh,

«Egemen Qazaqstan»