Biz nege onlaın oqýdy tańdaıtyn boldyq? Aldymen osy saýalǵa jaýap taýyp alaıyq. 1. Ýaqyt. Ýaqyt – qazir adamdar úshin keıde aqshadan da qymbat. Ony únemdi paıdalaný – adamzatqa ortaq másele. Al onlaın oqýda JOO baryp-qaıtýǵa, kólik kútýge ýaqyt ketpeıdi; 2. Aqsha. Izdenimpaz adam úshin ınternette bir-birimen jarysyp tegin kýrstar jarııalaıtyn platformalar jeterlik. Bul – qarjyny qaltada qaldyrýdyń bir joly. Bilimge ınvestısııa salýda muǵalimniń aldynda otyryp alatyn dáristerden góri onlaın kýrstardyń baǵasy tómen. Budan bólek, ýnıversıtetke nemese ortalyqqa barý úshin jolpul ketpeıdi; 3. Birden birneshe dıplom. Qos dıplom alý trendte turǵan bizdiń zamanda bir mezette bes túrli biliktilikti ıgerýge tek qana osy onlaın oqý múmkindik beredi; 4. Júıke. Qazir iri qalalarda jumystan shyǵyp, oqýǵa barý júıkeni juqartýmen teń. О́ıtkeni bul kez kemi bir saǵattyq kepteliske tap keledi. Aýylda nemese qala syrtynda turatyndar da úzdiksiz bilim alǵysy keledi, biraq jol – qolbaılaý; 5. Sheksizdik jáne múmkindik. Bul – ınternet ornatqan revolıýsııanyń shyńy. О́zińiz oılańyzshy, Oralda otyryp, Eýropadaǵy beldi ýnıversıtettiń grantyn, dıplomyn, bolmasa sertıfıkatyn ıemdenýge bolady. Sheksiz múmkindik degen osy. О́ndiriste júrgen munaıshy jumystan bosaı qalǵanda qolyndaǵy uıaly telefonymen-aq elimizdegi beldi ýnıversıtetterde nemese olardyń kýrstaryn oqı alady. Oǵan jaǵdaı jasalǵan ba? Iá, máselen, open.kaznu.kz saıtyna Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń oqytýshylary kýrstaryn júktegen. Marhabat!
Biz munda bakalavrdy ǵana sóz etip otyrmyz, al sheteldik ýnıversıtetter magıstratýra, doktorantýraǵa da talapkerlerdi qashyqtyqtan, ıaǵnı onlaın oqytýǵa shaqyrady. Máselen, masterstudies.com saıty jalǵyz Jýrnalıstıka fakýltetin qashyqtyqtan oqytatyn jáne magıstr dárejesin beretin 37 sheteldik ýnıversıtettiń aldaǵy qyrkúıekten bastap qabyldaýǵa ázir ekenin jarııalady. Al postgraduatesearch.com portaly Anglııadan doktoranttardy qabyldaıtyn 15 ýnıversıtettegi 37 fakýltettiń tizimin usynǵan.
Qashyqtyqtan oqytý tehnologııasy negizinde bilim beretin joǵary oqý oryndar barlyq standartqa saı dıplom beredi. Degenmen, árdaıym ózgerip otyratyn qoǵamda 4 jyl júrip alǵan bir paraq qaǵazdan da joǵary baǵalanatyn biliktilik qatary kóbeıdi. О́ıtkeni naryqtaǵy suranys ózgerdi. Mysaly: aǵylshyn tilinen 6-dan joǵary baldyq IELTS sertıfıkaty bar adam jaqsy jalaqy tóleıtin til ortalyqtarynda sabaq bere alady; keı esepshilerden ekonomıst-býhgalter ekenin dáleldeıtin dıplom emes, belgili bir deńgeılik kýrstan ótkenin anyqtaıtyn sertıfıkat talap etiledi. Aıtpaqshy, bir muǵalim Malaızııadan arnaıy kelgen ókildiń mentaldy arıfmetıka dárisine 3 aı qatysyp, úlken qosymsha bilim beretin ortalyq ashyp alǵanyna kýá bolǵanbyz. Al jaqynda foto-vıdeo stýdııasy bar kásipkerdiń áńgimesinen qol astyndaǵy qyzmetkerleri arasynda atalǵan salaǵa múlde qatysy joq jandardyń da bar ekenin estidik. Qalaı jumys istep júr? Adobe Photoshop, Adobe Premiere pro baǵdarlamasyn jetik bilse jetkilikti. Mamannyń bakalavrdaǵy, bolmasa magıstratýradaǵy ǵylymı dıssertasııasynyń kóp adamǵa qajeti joq. Mine, osydan-aq qoǵamdyq kózqarastyń 180 gradýsqa burylys jasaǵanyn bilýge bolady: «Qazir – qyzyl dıplomnyń dáýreni ótken zaman».
Búginde osyndaı qajettilikter men zamanaýı talaptardy qanaǵattandyrý maqsatynda ashylǵan ashyq ýnıversıtetter de bar. Al ony memlekettik deńgeıde retteý álemde HH ǵasyrdyń 70-jyldarynda bastalyp ketken. Qazirgi Anglııada 1965 jyly Birikken Koroldiginiń Bilim mınıstri Djennı Lı (Jennie Lee) Ashyq ýnıversıet modelin jasady. Al 2017 jyly Garvard ýnıversıteti men Massachýsets tehnologııa ınstıtýty birigip jasaǵan Open edX platformasy negizinde «Qazaqstannyń ashyq ýnıversıteti» iske qosyldy. Onda búginde 20228 adam tirkelgen. Qazaq jáne orys tilderindegi 110-nan asa kýrsty ázirleýge elimizdegi mańdaıaldy oqý oryndarynyń bilikti ǵalym-oqytýshylary atsalysty. Halyqaralyq standartqa saı, uzaqtyǵy 1000 saǵattan asatyn 2700-ge jýyq vıdeoleksııalarǵa qosymsha konspektiler, túrli tapsyrma, test suraqtary daıyndalǵan. Bizdiń OpenU.kz Ulybrıtanııanyń Open University platformasymen seriktestik baılanys ornatty. Kýrstardy mobıldi qosymsha arqyly da kórip, tyńdaýǵa bolady.
L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti Jýrnalıstıka jáne saıasattaný fakýltetiniń stýdenti Marhabat Tilegen (aty-jóni spıkerdiń qalaýymen ózgertildi) OpenU.kz-ke tirkelip, «Internet psıhologııasy» kýrsyn tańdaǵan. «Biz qozǵalmastan toqsan mınýt leksııa oqıtyn oqytýshylardan jalyǵamyz. Otandyq ashyq ýnıversıtette unaıtyn kýrstar kóp, biraq qyzyqtyrmaıdy. Bir orynda otyryp, esh kórnekiliksiz sóıleıtin lektordyń vıdeosyn 30 sekýndtan soń sóndirip tastaǵym keledi. «Tedtalks» formatynda túsirse, jaqsy edi», deıdi ol.
Qazir álemde onlaın bilim beretin platforma az emes. Bul tegin ınteraktıvti kýrstardy tutynatyn 750 myń stýdenti bar Udacity; suranystaǵy mamandardyń biliktiligin arttyrý men jańa bilim alýyna jaǵdaı jasaıtyn tegin hám aqyly kýrstar ornalastyrylǵan Udemy; tegin onlaın-kýrstar jóninen aldyńǵy qatardy bermeıtin Coursera, álemniń ár qıyrynan mıllıon stýdenti bar, 4000-ǵa jýyq vıdeo sabaqtardy tabýǵa bolatyn Khan Academy bilim berý platformalary dálel.
Úzdiksiz bilim búgingi adamzatqa aýadaı qajet. Oǵan osy zamanda tek onlaın oqytý arqyly ǵana qol jetkize alamyz. Qazirgi tańda onlaın kýrstar tyńdaıtyn adamdar sany álemde 100 mln-ǵa jýyq. Bul – oılantatyn kórsetkish.
Aıdana ShOTBAIQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
