Batys Qazaqstan oblystyq Tótenshe jaǵdaılar departamenti basshysy, general-maıor Jasulan Jumashevtiń aıtýynsha, oblystyń 70 paıyzdan astam bóligi qar jamylǵysynan aryldy. Qazir kóktemgi sý tasqynynyń joǵary qaýpi Tasqala, Báıterek, Qaztalov aýdandary jáne Oral qalasy aýmaǵynda saqtalǵan.
Bıylǵy qys shynymen de erekshe qarly boldy. Qardyń qalyń túsýine baılanysty eldi mekenderge mal azyǵyn jetkizý, sondaı-aq kólik qatynasy máselesinde qıyndyq boldy. Tipti Qaztalov, Jánibek jáne Bókeıordasy aýdandarynyń ákimderi jergilikti aýqymda tabıǵı sıpattaǵy tótenshe jaǵdaı jarııalady. Qys boıy avtokólik joldary 129 márte jabylyp, 270-teı adam men 900-den asa tehnıka qar qursaýynan qutqaryldy. Oblys boıynsha 30-ǵa jýyq ǵımarattyń shatyry qar salmaǵyn kótere almaı opyrylyp túsken. Osynsha qar kóktem kezinde kúrt erip, halyqtyń úı-jaıy sýǵa ketpeı me degen qaýip bolǵany ras. Abyroı bolǵanda, ázirge bir de bir úı qar sýynan zardap shekpegen.
- Munyń bári kúzgi-qysqy kezeńdegi tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý úshin úsh kezeńge bólip, naqty jospar bekitip, sol boıynsha júıeli jumys istegen arnaıy qyzmetterdiń eńbegi, - deıdi Jasulan Jumashev.
Joǵaryda atalǵan Qaztalov, Bókeı ordasy jáne Jánibek aýdandarynda tabıǵı sıpattaǵy tótenshe jaǵdaı jarııalanǵan kezde, departamenttiń shuǵyl shyǵyndarǵa arnalǵan rezervinen janar-jaǵarmaı satyp alýǵa qarajat bólingen. Sóıtip, Reseı Federasııasynyń shekaralas aýdandarynan jáne oblys ortalyǵynan muqtaj sharýashylyqtarǵa mal azyǵy jetkizildi. Dereý qabyldanǵan sharalardyń arqasynda mal shyǵynyna jol berilgen joq.
Dál qazir oblys aýmaǵynda erigen qar sýynyń eldimekenderdi basý qaýpi seıildi. Degenmen, óńirdegi ózenderdiń 80%-na sý joǵarydan, Reseı Federasııasy aýmaǵynan keledi. Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Baǵdat Azbaev reseılik áriptesterimen tıisti aqparat almasyp otyrǵanyn aıtady. Qaraózen men Saryózen bastaýyndaǵy Reseıdiń Saratov oblysynda ornalasqan Varfolomeev sý qoımasy 58%, al Jaıyq ózeniniń joǵarǵy aǵysyndaǵy Orynbordyń Irıklınskıı sý qoımasy 78% ǵana sýǵa toly eken. Kórshiler ádette osy qoımalaryn sýǵa toltyryp, artylǵan sýdy ǵana tómenge jiberedi. Degenmen Batys Qazaqstan oblysynyń 20 eldimekeni áli de yqtımal sý tasqyny aýmaǵynda ekenin eskerip, tıisti oryndar qaýipsizdik sharalaryn saqtap otyr.
- Reseıdiń Saratov jáne Orynbor oblystarynan transshekaralyq ózenderdiń jaǵdaıymen sol ózenderdegi sý qoımalarynyń sý jiberýi boıynsha kúndelikti aqparat alyp otyrmyz. Jaıyq ózeninde kútiletin eń joǵary sý deńgeıi Oral qalasy men Kóshim aýyly tusynda – 400-500 sm (qaýipti deńgeı – 850 sm), Taıpaq aýyly mańynda – 350-450 sm (qaýipti deńgeı – 850 sm.) bolady. Qazir Jaıyqta Qaraýyltóbe aýylynan tómengi muz ketti. О́zenniń muzy buzylyp, jappaı seń júrýi sáýirdiń 4-i men 10-y aralyǵyna sáıkes keledi dep kútip otyrmyz, - dedi TJ departamenti bastyǵy.
Jalpy, oblys aýmaǵynda 58 gıdrotehnıkalyq qurylys bar, onyń 24-i – respýblıkalyq menshikte, 31-i – oblystyń kommýnaldyq menshigine jatady, 3 gıdrotehnıkalyq qurylys jalǵa berilgen.
Oral qalasynyń ákimi Murat Muqaev oblys ortalyǵyn qardan tazartý isine qys boıy kommýnaldyq mekemelerden bólek, qurylys kompanııalary, jol jóndeý mekemeleri aıanbaı atsalysqanyn aıtyp, olardyń bárine alǵys aıtty.
Sonymen, Batys Qazaqstan oblysy endi joǵarydan keletin ózen sýlaryn kútip otyr. Árıne, tabıǵattyń tylsym minezin de eskermeýge bolmaıdy. Alda jergilikti halyq tosyn minezinen qaýiptenetin «besqonaq» ýaqyty kele jatyr. О́ńirdiń tótenshe jaǵdaılar qyzmeti sý tasqyny kezinde 2443 adamdyq jeke quramy men 707 birlik tehnıkasyn, 51 júzý quralyn, 266 motopompany saılap otyr. 156 tonna janar-jaǵarmaı qory, 125 myń dana qapshyq, 18 myń tonna ınertti materıaldar daıyndalǵan. Qajet jaǵdaıda aerovızýaldy sholý júrgizý úshin tikushaq qyzmetin paıdalanýǵa oblys bıýdjetinen 14,6 mln.teńge, ǵarysh monıtorıngin alý úshin 6,5 mln. teńge qarajat qarastyrylyp, kelisim sharttar jasaldy. Jaman aıtpaı jaqsy joq, sý tasqynynan halyq zardap shekken jaǵdaıda oblys boıynsha 50 evakýasııalyq pýnkt daıyn tur. Onyń 28-i Oral qalasynda.
«Kóktemgi sý tasqynynyń aldyn alý máseleleri Batys Qazaqstan oblystyq sý tasqynyna qarsy shtabtyń erekshe baqylaýynda» deıdi Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Baǵdat Azbaev.
Sýretti túsirgen Temirbolat TOQMÁMBETOV
Batys Qazaqstan
