Jekelegen jaǵdaılardyń saılaý nátıjesine áseri joq

Seısenbi, 17 qańtar 2012 7:47

Konstıtýsııaǵa jáne Elbasynyń tapsyrmalaryna sáıkes Bas prokýratýra ótkizilgen Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi­niń jáne máslıhattarynyń depýtattaryn saılaý barysynda zańdylyqtyń saqtalýyn qamta­masyz etý boıynsha barlyq qajetti sharalardy qabyldady, dep habarlady Bas prokýratýranyń resmı ókili Nurdáýlet Súıindikov.

Seısenbi, 17 qańtar 2012 7:47

Konstıtýsııaǵa jáne Elbasynyń tapsyrmalaryna sáıkes Bas prokýratýra ótkizilgen Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi­niń jáne máslıhattarynyń depýtattaryn saılaý barysynda zańdylyqtyń saqtalýyn qamta­masyz etý boıynsha barlyq qajetti sharalardy qabyldady, dep habarlady Bas prokýratýranyń resmı ókili Nurdáýlet Súıindikov.

Onyń aıtýynsha, elektorattyq kezeńde bar­lyq saılaý prosesine qatysýshylardyń zań­nama talaptaryn jáne azamattardyń konstı­týsııa­lyq quqyqtaryn múltiksiz saqtaýlary prokýratýra organdary jumysynyń basty baǵyty bolǵan. Árbir zań buzýshylyq týraly habarlama muqııat tekserilip, olar rastalǵan jaǵdaıda buzylǵan quqyqtardy qalpyna kel­tirip, kináli adamdardy zańmen belgilengen jaýapkershilikke tartýǵa baǵyttalǵan sharalar qoldanylypty.
Atap aıtqanda, saılaý jarııalanǵan kúnnen bastap prokýrorlar 76 qadaǵalaý aktisin engizdi. Onyń ishinde, buqaralyq aqparat quraldarynda saılaý zańnamasyn túsindirýmen 1 úndeý jasaldy, zań buzýshylyqty joıý týraly 2 usynys engizildi, zańdy buzýǵa jol bermeý týraly 28 aldyn ala eskertý jasaldy, ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly 45 is qozǵaldy. Alaıda, zańnamanyń keıbir talap­tarynyń buzylýy jekelegen jaǵdaılarda oryn alǵanymen, olar daýys berý qorytyn­dy­la­ryna áserin tıgizgen joq, dedi N.Súıindikov.
Onyń sózine qaraǵanda azamattardyń saılaý quqyqtaryn óreskel buzý faktileri anyqtalǵan joq. Tótenshe jaǵdaı rejimindegi Jańaózen qalasynda da saılaý tynysh ótkenin aıta ketken jón. Saılaýǵa qatysty qandaı da bir jaǵdaılar men oqıǵalar oryn almaǵan. Bul rette qaladaǵy saılaýshylar edáýir joǵary belsendilik tanytty (63,6 % kelgen).
*  *  *
Endi jeke jáne zańdy tulǵalardyń ótinish­teri men shaǵymdaryn qaraý nátıjelerine tike­leı toqtap keteıin, dep jalǵady sózin resmı ókil. Saılaý kezeńinde, daýys berý kúnin qosa alǵanda 104 prokýratýra organdaryna 536 aryz-shaǵym tústi, olardyń 64-i Parlament Má­ji­lisiniń, 472-si máslıhattar saılaýyna qa­tys­ty. Zań buzýshylyqtar týraly aqparattardyń negizgi bóligi tıisti tekserýler barysynda óz dálelin tapqan joq.
Zań buzýshylyqtar týraly habarlamalar jekelegen jaǵdaılarda ǵana negizdi jáne shynaıy bolyp shyqty. Árbir osyndaı fakt boıynsha zańnamamen qarastyrylǵan sharalar qoldanyldy.
Mysaly, Soltústik Qazaqstan oblystyq máslıhaty depýtattyǵyna kandıdat E.Ábıevtiń habarlamasy boıynsha V.N.Sýrjıkov úgitke tyıym salynǵan kezeńde ony júrgizgeni úshin ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy.
Daýys berý kúni de jekelegen zań buzýshylyqtar oryn alǵan. Atap aıtqanda, Almaty qalasyndaǵy №225 saılaý ýchaskesiniń hatshysy Isa saılaýshy Enkebaevaǵa onyń otba­synyń kelmegen úsh múshesi úshin bıýlletender bergen.
Osy tektes saılaýshyǵa kelmegen otbasy músheleri úshin bıýlletender berý faktisi Stepnogor qalasyndaǵy saılaý ýchaskeleriniń birinde de oryn alǵan.
*  *  *
Taldaý zań buzýshylyqtar týraly aryz-shaǵymdardyń basym bóligi (60 nemese 11%) prokýratýraǵa Baqytjan Tóreǵojına basqa­ratyn «Ar. Rýh. Haq» qoǵamdyq qorynan tús­kenin kórsetti, dedi ári qaraı N.Súıindikov. Atalǵan aryz-shaǵymdar bir mezgilde ınternet-saıtqa ornalastyrylyp, «zań buzýshylyqtar kartasyna» jınaqtalǵan. Daýys berý kúniniń sońynda atalǵan ınternet-kartada saılaý zańnamasynyń buzylýy týraly 300-ge jýyq habarlama ornalastyrylǵan. Qazirge biz olardyń 296-syn tekserdik. 281 jaǵdaıda (nemese 95%) saıtta ornalastyrylǵan aqparat dáleldengen joq.
11 qańtarda saıtta Qyzylorda oblysy Myń­shoqy kentiniń №397 orta mektebiniń dırektory Sársenbaeva Sáýle synyp jetek­shi­le­ri­ne «Nur Otan» partııasynyń kandıdattaryna daýys berýdi oqýshylardyń ata-analarynyń nazaryna jetkizýge májbúrlegeni týraly habarlama jarııalanǵan, dedi odan ári resmı ókil. Sondaı-aq osy habarlamada «Aıbyn» kol­ledji­niń dırektory Tımýr Balaımov oqytý­shy­laryn «Nur Otanǵa» daýys berý úshin 10 týystaryn nemese jaqyn dostaryn alyp kelýge májbúrlegeni kórsetilgen. Aldyndaǵy jaǵdaı­lardaǵydaı, Qyzylorda oblysynda mundaı oqý oryndary joq ekendigi anyqtaldy. Oblystaǵy basqa bilim berý mekemelerinde de atalǵan adam­dar basshylyq etpeıdi.
Resmı ókil ústimizdegi jyldyń 13 qań­tarynda saıtta aýdan ákiminiń nusqaýy boıynsha turǵyndardy «Nur Otan» úshin daýys berýge úgittegen Astana qalasyndaǵy «Astık» pá­ter ıeleri kooperatıviniń tóraǵasy V.Goro­vıkovtyń zańsyz áreketteri týraly aqparat jarııalanǵanyn da aıtty. Tekserý barysynda Astanada «Astık» páter ıeleri kooperatıvi joq ekendigi anyqtalǵan. Sondaı-aq, saıtta Shymkent qalasynyń №96 saılaý ýchaskesiniń tóraǵasy Azamat Saryhanov daýys berý kúni mas ekendigi týraly aqparat ornalastyrylypty. Tekserý barysynda atalǵan ýchaskede komıssııa tóraıymy Nasııa Altaeva ekendigi, al Saryhanovtyń komıssııa músheleriniń ishinde joq ekendigi anyqtalǵan. Osy tektes Taraz qalasyndaǵy №82 saılaý ýchaskesiniń tóraǵasy Ámir Nııazqulovtyń mas ekendigi týraly habarlama da rastalmapty.
N.Súıindikovtiń sózinen saıtta saılaý ýchaskeleriniń ýaqytynda ashylmaýy týraly habarlamalar ornalastyrylǵany da belgili boldy. Atap aıtqanda, О́skemen qalasyndaǵy №90 jáne Shymkent qalasyndaǵy №94 ýchaskeler kórsetilipti. Alaıda, atalǵan ýchaskeler belgi­len­gen merzimde jáne halyqaralyq baıqaý­shy­lardyń qatysýymen ashylǵandyǵy anyqtalǵan.
Bul tizimdi, deıdi resmı ókil, ondaǵan uqsas mysaldar keltire otyryp jalǵastyrýǵa bolady.
*  *  *
Saılaý kúninde túrli aqparat kózderinde daýys berý jáshikterine jappaı bıýlletenderdi tastaý týraly habarlamalar bolǵan, dedi ári qaraı N.Súıindikov. Tekserýlermen bıýlleten­derdi jappaı tastaý tetigin qoldanýdy qosa alǵanda, daýys berý prosedýrasyna zań­syz aralasýǵa áreket jasaý jaǵdaılary oryn alǵandyǵy anyqtaldy. Qazirgi kezde bul áre­ketter arandatýshylyq sıpatqa ıe. Mysaly, Almaty qalasynyń Áýezov aýdanyndaǵy №426 saılaý ýchaskesinde belgisiz er adam jáshikke bıýlletenderdi jappaı tastap, ony ustaý kezinde jasyrynyp úlgergen. Alaıda, baı­qaý­shylardyń qatysýymen jáshikterdi ashqan kezde qastyq jasaýshy bıýlletender emes, bıýlletenderge uqsas ózi jasaǵan tústi qaǵazdardyń paraqtaryn tastaǵandyǵy anyqtaldy.
Buryn habarlanǵandaı, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Túrkistan qalasynda daýys berý kúni belgisiz adamdardyń saılaý bıýlletende­rin ashyq túrde urlaý faktisi oryn alǵan. Kóshpeli komıssııa músheleri saılaý ýchaske­sinde daýys berýge múmkindigi joq múgedekter­diń úılerin aralaý kezinde anyqtalmaǵan tulǵalar olardyń qoldarynan 27 bıýlletendi tartyp alyp, belgisiz baǵytta jasyrynǵan. Bul jaǵdaı urlanǵan bıýlletenderdi qalanyń saılaý ýchaskelerinde ári qaraı daýys berý kezinde zańsyz qoldaný múmkindigin týǵyzdy.
Alaıda jedel sharalardyń nátıjesinde barlyq 27 bıýlletender tabylyp, saılaý ýchas­kelerine qaıtaryldy. Zań buzýshylyqtarǵa jol bergen kináliler zańmen belgilengen jaýap­kershilikke tartylatyn bolady, dedi resmı ókil.
*  *  *
Jalpy, buǵan deıin atap kórsetilgendeı, elektorattyq naýqan men daýys berý kúni qalypty jaǵdaıda ótti. Azamattardan daýys berýge qatysý quqyǵyn iske asyrýda kedergi jasalǵany týraly ótinishter men shaǵymdar túsken joq.