Atom energııasy jónindegi halyqaralyq agenttik (AEJHA agenttik 90 tonna tómen baıytylǵan ýran ónim jetkiziledi. Jetkizý jáne ornalastyrý shyǵynyn atalmysh agenttik kóteredi. Qazaqstan jaǵy ýrandy tikeleı saqtaýǵa ketetin shyǵyndarǵa jaýap beredi.Energetıka mınıstri osyǵan deıin jýrnalıstermen kezdesken kezde tómen baıytylǵan ýran banki 255 ýran ızotopymen 4,75-ke deıin baıytylǵan 90 tonna ýran geksaftorıdi ekenin aıtqan bolatyn. Bul materıaldan qýaty 100 Megavatqa deıingi atom stansııasynyń reaktoryn bir júkteýge arnalǵan otyn daıyndaýǵa bolady. «Bul ıadrolyq qaldyqqa eshqandaı qatysy joq otyn daıyndaýǵa arnalǵan bastapqy materıal», deıdi mınıstr Bozymbaev.
2019 jyldyń sáýir aıynda Londondaǵy dúnıejúzilik ıadrolyq qaýymdastyq 2020 jylǵa qaraı álemde jumys istep turǵan 463 atom elektor stansalarynan bólek, 184 qosymsha AES salynatynyn jazdy. Munyń sońy ýranǵa degen qajettiliktiń eki esege artýǵa alyp keletinin ıadrolyq qaýymdastyq bilip –sezip otyr.
Mundaıda álemniń nazary Qazaqstanǵa aýady. Bizdiń el ýran óndirýde qazir álem boıynsha birinshi orynda tur. Álemde 2018 jyly 62 myń tonna ýran óndirilse, sonyń 24,5 myń tonnasyn Qazaqstan óndiripti.
Biz negizinen ýrandy Qytaı, Ońtústik Koreıa, AQSh taǵy basqa Eýropa elderine ımporttaımyz. Sala mamandary bolashaqta shıki ýrandy shetel asyra berýdiń ornyna ózimizde uqsatýdy qolǵa alýdyń kezi keldi deıdi..
Ulttyq ıadrolyq ortalyǵynyń Iаdrolyq fızıka ınstıtýtynyń ǵylymı ister jónindegi dırektorynyń orynbasary Nasýrlla Bórtebaev ótken apta sońynda jýrnalıstermen kezde munyń kommersııalyq joba, budan qorqýǵa negiz joq ekenin aıtypty. Aqtaýdaǵy toqtatylǵan BN-350 reaktorynyń ıadrolyq otyny da tolyǵymen osy Semeı polıgonyndaǵy saqtaý qoımalaryna kóshirildi. Demek tek О́skemende emes, Semeıde de ıadrolyq otyn qoımalaryn ashýǵa múmkindik bar.
Iаdrolyq fızıka salasy mamany, professor Artýr Beklemıshev ıadrolyq otyn, ıadrolyq otyn bank ıadrolyq óndiristiń paıdaly baǵyttarynyń biri. Japonııada 22, Qytaıda 14 ıadrolyq otyn bank bar. Olar tómen baıytylǵan ýran ónimniń múmkindigin keńinen paıdalanyp, satyp otyr. «Eger meńgere alsaq, ıadrolyq otyn jaǵýdy ıgere alsaq baılyǵymyz eselener edi. Biraq ázirge tehnologııalyq, ınnovasııalyq áleýetimizben ólshegende bul biz úshin tańsyq dúnıe. Sheshim qabyldandy. Endi onyń múmkindigin paıdalanýdan ózge jol joq», -deıdi Artýr Beklemıshev.
