Qarýsyzdanýdyń otandyq úlgisi búgingi tańda kim-kimge de bolsa úlken ónege. Jáne de bul Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń saıası erik-jigeri arqasynda júzege asqan úderis. Osylaısha Qazaqstan Prezıdenti ıadrolyq qarýsyz álem qurýǵa ózindik úlesin qosyp keledi.
Qarýsyzdaný jónindegi konferensııa halyqaralyq qoǵamdastyqtyń búgingi tańdaǵy birden-bir kóp qyrly forýmy bolyp tabylady. Onda qarýsyzdaný máseleleri jan-jaqty talqylanyp júr. Osy rette atap kórsetetin bir jáıt – ıadrolyq qarýsyzdaný jáne ony taratpaý jónindegi Qazaqstan bastamasy álem elderi tarapynan tolyqtaı moıyndalyp úlgerdi.
Plenarlyq sessııada sóz sóılegen Q.Saýdabaev ótken jyldyń qarýsyzdaný salasynda jemisti bolǵanyn atap kórsetti. AQSh Prezıdenti Barak Obamanyń ıadrolyq qarýsyzdyq týraly jahandyq sammıt shaqyrý bastamasy kókeıkestiligimen erekshelenedi. Jáne de bul Iаdrolyq synaqtarǵa jan-jaqty tyıym salý týraly shartty jedel ratıfıkasııalaýǵa jańasha serpin beretin bolady. Al mundaı úderisti álemdik qoǵamdastyq asyǵa kútip otyr desek, qatelespeıtinimiz anyq. Osy jerde Reseı men Qurama Shtattar arasyndaǵy atalǵan saladaǵy kelissózder úlken mańyzǵa ıe.
Qazirgi kezde ıadrolyq qarýdy taratpaý týraly negiz qalaýshy qujat – Iаdrolyq qarýdy taratpaý týraly sharttyń aldynda turǵan kedergilerdi jahandyq turǵydan eńserýdiń mańyzy zor, dedi osy oraıda Qanat Bekmyrzauly. Bul rette aldaǵy mamyr aıynda ótetin ıadrolyq qarýdy taratpaý jónindegi sholý konferensııasyna úlken úmit artylyp otyr.
BUU Bas hatshysy qarýsyzdaný jónindegi bes bólikten turatyn óziniń josparyn usyndy. Sondaı-aq Ulybrıtanııa, Fransııa, Norvegııa jáne ózge de birqatar elderdiń usynystary qyzyǵýshylyq týǵyzdy. Dúnıe júzi bul baǵytta úlken serpindi ister kútýde jáne de biz sol úmitti aqtaýǵa tıispiz. Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi Vashıngton sammıti men joǵaryda atalǵan sholý konferensııasy qarýsyzdaný isi boıynsha sheshýshi oqıǵalar bolyp tabylatyny kúmánsiz.
Qazaqstan sammıttiń maqsattaryn qoldaıdy jáne oǵan daıyndyqqa belsendi kirisip otyr. Prezıdent Nursultan Nazarbaev forýmda sóz sóıleıdi dep kútilýde. Onda Qazaqstan basshysy ıadrolyq qaýipsizdikti bekemdeý boıynsha óziniń aldaǵy kezeńderge kózqarasyn usynatyn bolady.
О́kinishke qaraı, álem elderi kúni búginge deıin ıadrolyq qaterden túbegeıli qutyla alǵan joq. Onyń ústine jańa ıadrolyq memleketter paıda bolý qaýpi bar. Sondyqtan ıadrolyq qarýǵa ıe elderge yqpal etýdiń naqty tetikterin jasaý qajettigi pisip-jetilgeni anyq. Sonymen qatar, memleketterdiń Sharttan shyǵýynyń aldyn alýǵa kúsh salý kerek. Shartqa qatysýshy elderdiń óz mindettemelerin sózsiz oryndaýǵa qol jetkizý de asa mańyzy zor másele bolyp tabylady, dedi osy oraıda Q.Saýdabaev. BUU ótken jyldyń jeltoqsan aıynda Qazaqstannyń bastamasy boıynsha 29 tamyzdy – Semeı polıgonynyń resmı jabylǵan kúnin – Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyldardyń halyqaralyq kúni dep jarııalaý týraly qarar qabyldaǵany belgili. Álem elderi osy maqsattarǵa sáıkes kúsh-jiger tanytsa, nur ústine nur bolmaq.
Qaýipsizdikti qamtamasyz etýge qosylǵan mańyzdy úles ótken jyldyń naýryz aıynda kúshine engen Ortalyq Azııada ıadrolyq qarýdan tys aımaq qurý týraly shart bolyp tabylady. Shartqa qatysýshy elderdiń 2009 jyldyń qazanynda ótken alǵashqy sholý kezdesýi barysynda Qazaqstan ıadrolyq qaýipsizdikti nyǵaıtýdyń óńirlik is-qımyl josparyn jasaýdy usyndy. Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi aldaǵy sammıt qorytyndylaryn esepke ala otyryp, bul bastama naqtylanatyn bolady.
Qazaqstan syrtqy saıasat vedomstvosy basshysynyń pikirinshe, joǵarydaǵy Sharttyń mindetterin qatań saqtaı otyryp jáne MAGATE-niń baqylaýy negizinde atom energııasyn beıbit maqsatta paıdalanýdyń da perspektıvalary mol. Beıbit atomǵa qoljetimdiliktiń teń qaǵıdattylyǵy ustanymyn jaqtaıtynyn bildire kele Qazaqstan ıadrolyq otynnyń halyqaralyq bankin qurý týraly ıdeıany qoldady. Q.Saýdabaev sondaı-aq ıadrolyq qarýy bar elderdiń sondaı qarýy joq memleketterge qaýipsizdik kepildigin berýdi mindetteıtin halyqaralyq zańdyq kúshi bar qujat jasaýǵa kirisýdiń qajet ekenine nazar aýdardy.
Shveısarııaǵa sapary baǵdarlamasyn qorytyndylaı kele Q.Saýdabaev EQYU – Eýropa Keńesi birlesken konsýltasııalary aıasyndaǵy joǵary deńgeıdegi kezdesýge qatysty.