Segiz qyrly, bir syrly

Juma, 3 tamyz 2012 7:43

Kórnekti synshy, bilikti ádebıettanýshy, sheber aýdarmashy, ulaǵatty ustaz, belgili memleket qaıratkeri Músilim Bazarbaıuly qazaq halqynyń ary taza adal perzentteriniń biri edi. Osyndaı qaıratkerdi ómiriniń sońǵy jyldarynda kórip, bilimi men biligine, talǵamy pen talabyna tánti bolǵan jaılarymyz bar.

Juma, 3 tamyz 2012 7:43

Kórnekti synshy, bilikti ádebıettanýshy, sheber aýdarmashy, ulaǵatty ustaz, belgili memleket qaıratkeri Músilim Bazarbaıuly qazaq halqynyń ary taza adal perzentteriniń biri edi. Osyndaı qaıratkerdi ómiriniń sońǵy jyldarynda kórip, bilimi men biligine, talǵamy pen talabyna tánti bolǵan jaılarymyz bar.

Sanaly ǵumyryn qazaqtyń ádebıeti men ónerin nasıhattaýǵa arnaǵan Músilim aǵamyz shyn mánisinde ultynyń, eliniń janashyry, patrıoty bolatyn. Án men jyrdyń besigine aınalǵan Qyzylorda óńiriniń Syrdarııa aýdanyndaǵy Kekirelige kindik qany tamǵan aǵamyz jastaıynan qazaqtyń mol ádebı murasyn qanyp ishti. Bala kúninde ataqty jyrshylardyń aýzynan batyrlyq, ǵashyqtyq jyrlardy tyńdap ósken ol hat tanı bastaǵan soń, alqa-qotan jınalǵan aýyl aqsaqaldaryna ózi de Abaı men Shákárimniń jyrlaryn oqyp beretin bolǵan. Shákárimniń 1935 jyly S.Seıfýllınniń alǵy sózimen shyqqan «Eńlik-Kebek» dastanyn muqabasy tozyp ketkenshe qaıta-qaıta oqyǵan ol dastandy tipti jatqa aıtatynyn «Shákárim aqyn» atty zertteýinde eske alǵan bolatyn. Es bilgennen bastalǵan ádebıetke degen qumarlyq hat tanyp, kitap oqyǵan soń artqan ústine arta tústi.

Kıeli topyraqta dúnıege kelip, el arasyndaǵy qazynaly bulaqtan sýsynyn qandyrǵan Músilim Bazar­baı­uly ádebıet pen ónerge bir taban jaqyn ekendigin mektep qabyr­ǵa­synda júrgen kezinde-aq tanytyp úlgerdi. Bastaýysh synypta oqyp júrip-aq alǵashynda aýdandyq, sosyn Almatydan shyǵatyn «Oktıabr balalaryna» habar jaza bastaıdy. Sol bir qyzǵylyqty sátterdi ǵalym bylaısha eske alady: «1940-41 jyldary «Oktıabr balalaryna» bir-eki habarym jarııalanyp, dándep alǵan­myn. Endi «Lenınshil jasqa» jaza bastadym. Bir jazamyn, eki jazamyn, habarym basylmaıdy. Aqy­ryn­da mekteptiń dramalyq úıirme­sinde Ǵ.Músirepovtiń «Qozy Kór­pesh – Baıan sulý» pesasy qoıyl­ǵanyn jazyp jibergenmin. Buǵan mór basylǵan mynadaı jaýap aldym: «Siz mektep úıirmesinde «Qozy Kór­pesh – Baıan sulý» pesasy qoıyl­ǵanyn asyra maqtaısyz. Respýblı­kalyq akademııalyq teatr da ol pesany durys qoıa almaǵanda, mektep úıirmesi qalaı jaqsy etip qoıa alady? Habaryńyz osy sebepten basylmaıdy. Bólim meńgerýshisi Q.Súleı­menov».
Habarym basylmasa da, sol kezde hatqa edáýir qýanyp qaldym».
Uly Otan soǵysy bastalyp, er-azamat­tardyń bári maıdanǵa attan­ǵan­da Bazarbaı aqsaqal ujymshar tóraǵasy qyzmetin atqarady. Tyl maıdanyndaǵy búkil aýyr jumysty eńkeıgen qarııalar men buǵanasy qatpaǵan jas baldyrǵandardyń, qyz-kelinshekterdiń atqarǵanyn eske alsaq, Músilim aǵa bul kezde 14 jastaǵy jasóspirim eken. Ákesi aýyl adam­daryna úlgi kórsetý úshin mekteptegi balasy Músilimnen bas­tap qara jumysqa salady. Jigerli jas­ty ketpenmen atqarǵan qara jumys ta qajyta almaıdy. Keri­sin­she, sol bir aýyr jyldar jastardy shıra­typ, ómirge degen qushtar­lyq­taryn arttyryp jibergen bolatyn.
Ol arman qýyp Almatyǵa kelgen soń da bala kezinen ózine tanys «Lenınshil jas» gazetimen baılanysyn úzbeıdi. Bolashaq ǵalymnyń tu­saýyn kesken de osy gazet ekeni anyq. Ony ózi bylaısha eske alady: «Qansha degenmen gazet jumysy qy­zyq. Jaqsy jýrnalıst qaı kezde bolsa da san alýan oqıǵalardyń qaq ortasynda bola biledi. Ol kezdiń kezbelik te, keńselik te shaǵyn osy kezde rızashylyqpen eske alamyz. О́ıtkeni, jazý tásiline ǵana emes, eńbekke, oılaý eńbegine úıretken gazet. Egerde boıda azǵantaı jazarlyq qasıet, oǵan qushtarlyq, yntalyq bar bolsa, gazetke, «Lenınshil jas­qa» qaryzdar ekenimdi umyta almaımyn».
Mine, osylaısha bastalǵan qa­dam­­nyń bolashaǵy jarqyn boldy. О́ziniń izdenimpazdyǵymen erekshe kózge tús­ken jas jýrnalıstiń 1953 jyly «Sosıalıstik Qazaqstan» ga­ze­tinde jarııa­lanǵan «Qazaq áde­bıetiniń oqý­lyǵyn jazý týraly», «Qazaq áde­bıetiniń tarıhynan sapaly oqýlyq jazý kerektigi jóninde» atty maqa­lalary ádebıetshi qaýym arasynan qoldaý taýyp, jańa oqýlyq jazý naý­qany bastalyp ta ketti. 1954 jyly Qazaq KSR Ǵylym akademııasy prezıdıýmy májili­siniń qaýlysy boıynsha belgili ǵalym­dar M.Áýezov, ­S.Muqanovtar­dyń basshylyǵymen M.Ba­­zar­­­­baev (E.Lızýnova, A.Nur­qatov, H.Saıkıev, S.Seıitovter­men birge) oqý quralyn jazatyn avtorlardyń quramyna endi. Oqýlyq jazýǵa aralasqan jas ádebıet­shilerdiń ishinen M.Bazarbaevtyń (avtor­larmen birge) alǵashqylardyń biri bolyp jazǵan 10 synypqa ar­nalǵan «Qazaq sovet ádebıeti» oqý­lyǵy 1954 jyly jaryq kórdi. Bul oqý­lyqtyń talap-tilekke saı jazyl­ǵandyǵyn 1986 jylǵa deıin 11 ret qaıta basylǵanynan da kórýge bolady. Tolyqtyrylyp, túzetilgen osy oqýlyq 1989 jyly 11 synypqa arnalyp qaıta jazyldy da, 1994 jylǵa deıin basylyp otyrdy.
Alǵashynda izdenimpaz jýrnalıst, oqýlyq jazýda talǵampaz áde­bıetshi, sheber ádisker retinde kózge túsip, qalamy tóselgen ol ádebıet maıdanyna erkin aralasty. 1955 jyly M.Bazarbaev KOKP Ortalyq Ko­mıteti janyndaǵy Qoǵamdyq ǵy­lym­dar akademııasynda «Qazaq sovet poezııasyndaǵy eńbek taqy­ryby» degen taqyrypta kandıdat­tyq dıssertasııa qorǵady.
Muhtar Áýezov bolashaǵynan mol úmit kútken shákirti 1961 jyly Til biliminen bólinip, óz aldyna otaý tikken Ádebıet jáne óner ınstıtýtyna dırektor bolyp saılandy. Akademıkter men ǵylym doktorlaryna basshylyq etken ol orda buzar jasyndaǵy synaqtan jaqsy ótti. Ǵalymnyń zamandasy Serik Qıra­baev­tyń: «Akademııa qabyrǵasynda Q.Sátbaev, M.Áýezov, I.Keńesbaev, S.Báıishev, A.Jubanov sııaqty ǵy­lym korıfeılerimen birge istesken jas Músilim olardyń tálimin boıyna sińirip, ǵalymdyǵyna qosa ǵy­lym­nyń kórnekti uıymdasty­rýshy­sy retinde tanyldy», – degen sózi 1961-1970 jyldar aralyǵynda ıns­tı­týttyń tuńǵysh dırektorynyń jańa qyrynan tanylǵanyn baıqa­tady. Sebebi, ol «Qazaq ádebıetiniń tarıhy» atty 3 tomdyq 6 kitaptan turatyn ujymdyq eńbek avtor­la­rynyń biri bolýymen birge oǵan tike­leı basshylyq etti (1960-1967). Qa­zaq, orys tilderindegi «Qazaq áde­bıeti tarıhynyń ocherki» (1958, 1960) atty eńbekterdiń tyńǵy­lyqty zerttelýi men jazylýyna, olardyń jarııalanýyna tikeleı basshylyq etýmen birge kóp tomdyq «Istorııa mnogonasıonalnoı sovetskoı lıteratýry» atty irgeli zertteýdiń negiz­gi avtorlarynyń biri boldy.
Muhtar Áýezov qaıtys bolǵan soń onyń esimin máńgilik este saqtaý jónindegi Qazaq KSR Ǵylym akade­mııasynyń qoǵamdyq ǵylym­dar bóli­minde ótken májiliste (1961, 28 maýsym) jasaǵan M.Bazarbaevtyń baıandamasynan keıin kóp uzamaı osy ınstıtýtqa akademık jazýshynyń esimi berildi. Sonymen qatar, jazý­shynyń memo­rıaldyq mýzeı úıin ashýda qyrýar eńbek sińirgen ǵalym 1967 jyly onyń 12 tomdyq jına­ǵyna alǵysóz jazýmen birge bas redaktory boldy.
1971 jyly Máskeýdiń Shyǵys­taný ınstıtýtynda «Qazaq poezııa­syn­daǵy ulttyq dástúr men jańa­shyldyq» degen taqyrypta dok­torlyq dıssertasııa qorǵap, ǵylym korıfeılerimen qatar júrip, olardan tálim-tárbıe alǵan ol endigi jerde memlekettik qyzmetterge aralasa bastady. 1970-1976 jyldary Qazaq KSR-niń Mádenıet mınıstri, 1976-1981 jyldary Syrtqy ister mınıstri qyzmetterin atqardy. Onyń osy jyldarda atqarǵan qyz­met­terine Gúlbarash Izbasqanqyzy­nyń «Biz jáne bizdiń zamandastar» («My ı nashı sovremennıkı»), «Músilim Bazarbaev týraly estelik­ter» atty eńbekterinen qanyǵa túse­miz. Ol Mádenıet mınıstri bolǵan kezde Keńester odaǵynda ótken máde­nıet pen ónerge arnalǵan halyq­aralyq konferensııalar men kon­gres­terdiń uıymdastyrýshysy ǵana emes, turaqty baıandamashysy da bol­dy. Onyń «Qazirgi zaman jáne óner» (1972), «Qoǵamdyq damý jáne óner» (1973), «Ádebıet pen ónerdiń qoǵamdyq fýnksııasy» (1974), «О́nerdiń ulttyq jáne ın­ter­na­sıonaldyq mazmuny» (1975), «So­vettik mádenıet jáne onyń sheteldik synshylary» (1976) atty baıandamalary qazaq ádebıeti men óneri ǵana emes, búkil keńes halqy máde­nıe­tiniń mańyzdy máselelerin kótergeni anyq. Músilim Bazarbaı­ulynyń IýNES­KO jyldarynda Ashǵabad, Indo­nezııa-Djokartada sondaı-aq, keńes eliniń Shvesııa, Batys Berlın, Danııa, Chehoslovakııa, Kongo syndy elderdegi mádenıet kúnderinde búkil mınıstrler atynan jasaǵan baıandamalary – óner men mádenıet jolyndaǵy eńbek­teriniń kórinisi.
«Indonezııa sapary», «Danııada ótken on kún», «О́rken jaıǵan óner» atty kópshilik maqala­la­rynyń da mádenıet tarıhyndaǵy orny erekshe. «Teatr jáne teatr syny» men «Qoǵam damýyndaǵy ónerdiń róli» atty baıandamalarynan onyń óner men ádebıetti qa­shanda birlikte qaraǵanyn kórýge bolady. «Teatr jáne teatr syny» degen baıandamasynda qazirgi qazaq teatry men syny­nyń jaı-kúıi qandaı eken­digine úńile otyryp, onyń bolashaq­taǵy mindetterin sanamalap kór­se­týmen birge olardyń aldynda turǵan negizgi ózekti máselelerdi qalaı sheshý kerektigi jóninde baǵyt-baǵdar usyndy. Ol: «qazaq teatr syny bar, biraq ol qazir tájirıbe jınaqtaý, kúsh jınaý ústinde», – dep keledi de dramatýrgııa janrynyń tabıǵatyna úńiledi. 1930-40 jyldardaǵy qazaq dramatýrgtary «Qozy-Kórpesh – Baıan-Sulý», «Qyz Jibek», «Er Tarǵyn», «Qobylandy», «Eńlik – Kebek» syndy folklorlyq mura­lardy qazaq teatryna alyp kelse, osy úlgi qazirgi tańda «Alpamys», «Qam­bar», «Qarakóz» syndy týyndylarmen jáne Qurmanǵazy, Mahambet, Abylaı syndy tarıhı tulǵalar týraly jazylyp jatqan týyndylarmen tolyǵý ústinde ekendigin tilge tıek etedi.
«Qoǵam damýyndaǵy ónerdiń róli» atty baıandamasynda ol árbir óner túrine jeke-jeke toqtalyp, olardyń jaı-kúıinen habar beredi. ózbek, túrkimen, tájik, qyrǵyz syndy Orta Azııa halyqtarynyń ónerin salystyra sóz etýde týysqan halyq­tar ádebıeti men mádenıe­tin­degi or­taq uqsastyqtardy basa aıtady. Qazaqstandaǵy teatr ónerin drama, opera, balet janry boıynsha sóz etken ol qazaq teatryndaǵy akterlik sheberliktiń negizin salǵan Qalybek Qýanyshbaev, Serke Qo­jam­qulov, Elýbaı О́mirzaqov, Sháken Aımanov, Hadısha Bókeeva, Qapan Badyrov, Kamal Qarmysov, Seıfolla Telǵa­raev, Sholpan Jandarbekova, Sábıra Maıqanova, Ydyrys Noǵaıbaev, Zámzagúl Dosanova syndy óner qaıratkerleriniń esimin iltıpatpen ataıdy. Olardyń Shekspır, Moler, Gogol, Ostrov­skıı­lerdiń shyǵarma­la­rynan bas­tap, qazaqtyń «Aıman-Sholpan», «Qobylandy», «Qozy-Kórpesh – Baıan sulý», «Eńlik – Kebek», «Qa­rakóz» syndy batyrlyq jáne lıro-epıkalyq jyrlarynyń negizinde jazylǵan pesalaryn sahnalaýdaǵy sheberligine deıin kóńil aýdarǵan.
Qazaq sahnasyna álemdik ozyq úlgide jazylǵan Sofokl, Arıstofan, Evrıpıdterdiń pesalaryn shyǵarý kerektigin, al Arıstofan, Shıller, Tolstoı, Ostrovskıı­ler­diń pesalaryn qazaq tiline tárji­malaý kerektigin basa aıtqan mınıstr osy iske ózi de belsene aralasty. Buǵan deıin V.Gýbarev pen A.Gýsevtiń qurastyrǵan «Vojatyı kitabyn» (ekinshi kitap, 1953) M.Álim­baevpen birge tárjimalady. I.S.Týrgenevtiń tańdaýly tórt povesin («Pervaıa lıýbov», «Veshnıe vody», «Asıa», «Postoıalyı dvor») «Alǵashqy mahabbat» tárji­malaýda tájirıbe jınaq­taǵan ol (1960-1968) endigi jerde M.Ibra­gımbekovtiń «Mezozeı tarıhy» pesasy (eki kórinisti, 1977) men Arısto­fannyń «Lısıstrata» jáne «Fesmoforlar meıramyndaǵy áı­el­der» komedııalaryn (1991) qazaq tilinde sóıletti. Osy eńbekterine qarap Músilim Bazarbaevtyń mı­nıs­trlikte otyr­ǵanda sózdiń emes, istiń adamy bolǵandyǵyn ańǵarýǵa bolady.
Akademııalyq M.Áýezov atyn­daǵy teatr óneriniń mektebin qalyp­tastyrýda joǵary dárejeli akterler men rejısserlerdi daıyndap jatqandyǵyn, bir jylda qazaq teatr­lary 160-qa jýyq jańa qoıy­lym­dardy sahnalaıtynyn da mınıstr jiti baǵalap otyrǵan. Osyndaı jetistikterimen birge aqsap jatqan máseleniń bar ekendigin ja­syr­maǵan ol teatr synynyń jaı-kúıinen de biraz maǵlumat bergen. «Teatrtanýshylar men teatr synshylary ókinishke qaraı óte az daıyndalady. Moskva, Lenıngrad syndy iri ortalyqtarǵa jibergen jas kadrlar daıyndyq ústinde»,– deı kelip, merzimdi basylym betterin­degi teatr, teatr syny týraly málimet­terge toqtalady. «Jalyn» men «Juldyz» jýrnaly teatr týraly materıaldardy ocherk, estelik, shyǵarmashylyq portret túrinde jazatyndyqtaryn aıta kelip, osyndaı basylymdarda Abaı atyndaǵy Memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynda, M.Áýezov atyndaǵy akademııalyq drama teatrynda, Lermontov atyndaǵy jáne uıǵyr, koreı teatrlarynda qoıy­lyp jatqan shyǵarmalar týraly naqty syn maqalalar men resenzııa­lardyń jetispeı jatqandyǵyna kóńil aýdarady. Kásibı teatr týraly merzimdi basylym betterinde jazylyp jatqan syndardy muqııat qadaǵalap otyrǵan ol teatr men teatr synyn qolǵa alyp, oǵan qam­qorlyq jasaýda da qyrýar eńbekter atqardy.
Mádenıet mınıstriniń kelesi bir jetistigi – jas kadrlardy tárbıe­leýge qosqan úlesi. Oǵan Qazaqstan Mádenıet mınıstrli­giniń janynan respýblıkadaǵy 27 teatrdy bas­qara­tyn teatr men repertýarlyq kollegııa bólimderin ashýy naqty mysal. Jańadan ashyl­ǵan teatr bólimine baspasózde tanylyp júrgen, ózindik aıtary bar Áshirbek Syǵaıdy sha­qy­ryp alyp basshy etip ta­ǵaıyn­dasa, ol búgingi tańda bilikti teatr synshysy retinde alys-jaqyn shetelderge tanys maman. Sol tusta óleńderimen baspa betinde kórine bastaǵan jas aqyn Nurlan Oraza­lın­di Mádenıet mınıstrligi janyn­daǵy repertýar­lyq kollegııaǵa re­daktorlyqqa sha­qyrsa, búginde ol aǵa úmitin Qazaq­stan Jazýshylar odaǵyn basqarý­men aqtap otyr. Jas kadrlardy daıyndaý úshin konservatorııadan Teatr ınstıtýtyn bólip, jeke ǵylym ordasy etýdi suraǵan da Músilim Bazarbaev bolatyn. Qazirgi tańda osy eki oqý orny da ónerpaz jastardy tárbıeleýde. Osylardyń qatarynda ınstıtýt dırektory bolyp júrgen kezindegi ónertanýshy ǵalym Baǵy­bek Qundaqbaıulynyń dıssertasııa­synyń Almatyda qorǵa­lýyna mu­ryn­­dyq bolǵanyn da basa aıtýǵa bolady. Qazaqstandaǵy óner­taný salasy boıynsha tuńǵysh qor­ǵalǵan dıs­sertasııanyń avtory – Qazaqstan­daǵy ónertaný ǵylymy­nyń kóshbas­shysy boldy.
1970 jyldyń 17 qyrkúıeginde Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq ko­mı­tetiniń birinshi hatshysy Din­mu­hamed Qonaevtyń qabyldaýyn­da bolǵandyǵyn rastaıtyn qujatta Mú­silim Bazarbaevtyń Almaty qala­synan dramteatr, kitaphana, óner qaıratkerlerine páter jáne Gýrev, О́skemen, Petropavl syndy oblys ortalyqtarynda jańa teatrlar salý máselesimen barǵany jazylǵan. Bul usynysqa birinshi hatshy qoldaý kór­setip, sol sátten-aq belgili adam­darǵa tapsyrǵan. Osyndaı málimet­terge qarap otyryp, onyń qazaq halqynyń jarqyn bolashaǵy úshin janyn aıamaı eńbek etkenin ańǵarýǵa bolady.
Birinshi hatshynyń qabyldaýy­nan shyqqan soń, kelesi kúni-aq Artem Mısanovıch Vartanıan ekeýi atalǵan ǵımarattardy salatyn jer­di kórýge barǵan. Sol, Qurmanǵazy kóshesindegi úıge 1972 jyly Máde­nıet mınıstri qanshama óner ıele­rine páter kiltin tabys etti. Chapaev (qazirgi Manas) kóshesindegi jataq­hanada búginge deıin jas ónerpazdar turyp keledi. Osylaısha óner qaı­rat­kerlerine turǵyn úı, jataqhana salýdy da Mádenıet mınıstri bas­shylyqqa alyp qadaǵalap otyrǵan.
Sol tustaǵy Mádenıet mınıstr­iniń erekshe kóńil bólgen másele­siniń biri – óner ıeleriniń áleý­mettik jaǵdaıy. Bul kez kelgen adamnyń birinshi jáne negizgi qajet­tiligi bolsa, óner ıelerine jasalǵan bul qamqorlyq – qazaq mádenıetiniń bolashaǵyna jasalǵan janashyrlyq edi. Onyń qoıyn dápterindegi jazbalarynan páter berý kerek, páterin keńeıtý kerek degen tiziminiń ishinen K.Baıseıitova, V.Pýsýrmanov, Z.Shá­ri­­pova, t.b. syndy belgili óner qaı­ratkerleriniń esimderi kezdesedi.
Osy jyldary Músilim Bazar­baev­tyń basshylyǵymen birshama mádenı sharalar júzege asty. Onyń asa kóńil bólgen máselesiniń biri – aıtys óneriniń qaıta jandanýy. 1980 jyly M.Áýezov atyndaǵy qa­zaq drama teatrynyń zalynda M.Bazar­baevtyń bas­shylyǵymen ótken res­pýb­­lıka­lyq aıtys kúni búginge deıin óz jalǵasyn tabýda. 1982 jyly Almaty oblysy aqyndary Eń­bek­shiqazaq aýdanynyń ortalyǵy Esikte osy bastamany jalǵastyrsa, 1984 jyly Qazaq televızııasy bul isti qolyna alyp, jańasha ár ber­genin, keıin onyń Taldyqorǵan, Qy­zy­­lorda, Shymkent, Almaty syndy ońtústik oblystarda jalǵasyn tap­qanyn basa aıtqan jón. Olaı bolsa, Músilim Bazarbaev – atadan-balaǵa mıras bolǵan sýyryp salma óneri­niń keńestik dáýir tusynda qaıta jandanýyna birden-bir sebepker bolǵan úlken mádenıet qaıratkeri.
1981 jyly M.O.Áýezov atyn­daǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtyna ekinshi ret dırektor bolyp kelgennen keıingi jyldardaǵy qyrýar eńbegi jóninde akademık Serik Qırabaev: «Uzaq jyldar basshy­lyqta júrip, ǵylymmen biryńǵaı shuǵyldanýǵa múmkindigi bolmaı kelgen ǵalymnyń osy tustaǵy qa­jyrly eńbegi erekshe súısindirgen edi», – deıdi. Bul – Músilim Bazar­baıulynyń ne nársege de asa úlken jaýapkershilikpen qaraıtyn tabı­ǵatyn tanytar ataly sóz. Bul jyldary atalǵan ınstıtýt Alash arys­taryn resmı aqtaýmen tikeleı aınalysty. Instıtýttyń burynǵy-keıingi dırektorlary M.Bazarbaev, Sh.Eleýkenov, S.Qırabaev, S.Qas­qabasov syndy ǵalymdardyń júkti jumyla kóterýiniń arqasynda ádebıettiń aqtańdaq betteri ashyldy. Alash arystarynyń murasyn jınaý, zertteý, jarııalaý syndy jumys­ta­ry­nyń bárine de olar bir kisideı atsalysty. M.Bazarbaevtyń jetek­shi­ligimen qazirgi qazaq áde­bıeti bólimi­niń qyzmetkerleri 20-30-jyldardaǵy qazaq ádebıetin jańasha bajaılaýǵa kiristi. Qyrýar istiń nátıjesinde «20-30-jyl­dardaǵy qazaq ádebıeti» (1996), «40-50-60 jyldardaǵy qazaq ádebıeti» (1997) atty ujymdyq zertteýler jaryq kórip, oqyrmanǵa jol tartty. Bul táýelsizdiktiń alǵashqy jyl­­daryndaǵy keńestik dáýir áde­bıetin egemen eldiń talap-tilek­te­rine saı jańasha baǵamdaǵan tuńǵysh eńbek edi.

Gúljahan ORDA,
M.O.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri,
fılologııa ǵylymdarynyń doktory.