Tulparlar týǵan ólkede

Juma, 14 qyrkúıek 2012 7:50

(Esse)

Kósh kerýenindeı alysqa, tym alysqa tartqan sol kúnderden beri qasıetti Qarataýdyń ústinen qan­sha­ma aılar asyp, jyldar kóshti. Jyldar kóshimen birge sońynda san qıly taǵdyrdyń sarqylmas jyry men syryn qaldyryp tutas bir dáýirli ómir jasap ótken ákeler men aǵalar zamany da alystaı tústi. Áıtse de ómir ozsa da adam júregi men jalyn keshýge jaralǵan jan saraıy tozbaıdy. Qaısybir ózińmen óziń qalǵan ońasha kúnder men uıqysyz ońasha uzaq túnderde qaıta kelmes jastyq shaq, kóz kórgen, bas­tan keshkeniń báz-baıaǵy ózgermes, óshpes qalpy kóz aldyńda móldirep kóship jatpas pa?!

Juma, 14 qyrkúıek 2012 7:50

(Esse)

Kósh kerýenindeı alysqa, tym alysqa tartqan sol kúnderden beri qasıetti Qarataýdyń ústinen qan­sha­ma aılar asyp, jyldar kóshti. Jyldar kóshimen birge sońynda san qıly taǵdyrdyń sarqylmas jyry men syryn qaldyryp tutas bir dáýirli ómir jasap ótken ákeler men aǵalar zamany da alystaı tústi. Áıtse de ómir ozsa da adam júregi men jalyn keshýge jaralǵan jan saraıy tozbaıdy. Qaısybir ózińmen óziń qalǵan ońasha kúnder men uıqysyz ońasha uzaq túnderde qaıta kelmes jastyq shaq, kóz kórgen, bas­tan keshkeniń báz-baıaǵy ózgermes, óshpes qalpy kóz aldyńda móldirep kóship jatpas pa?!

Meni kóp jyldar tolǵantyp, aqyr sońynda qolǵa qalam alǵyzǵan sol bir tańǵajaıyp jaı dál keshegideı esimde. Ol jankeshti soǵystyń surapyl órti barynsha órshigen 43-shi jyldyń kóktemi edi. Eldiń er azamaty túgelge derlik maıdanda. О́tken jazda on tórtke endi tolyp, aýyldaǵy bilim bıigi – jetinshini bitirip, qyrda qyrman­shy­lar ortasynda júrgen jerde shu­ǵyl shaqyrtýmen bes júz úıli aýyldyq keńestiń hatshysy bol­ǵanyma sanaýly aılar ótken. Túni boıy sebelegen aq jaýynnan soń aspan júzi jańa ashylyp, aýdanǵa beriletin shuǵyl aqparat qaǵazdarǵa endi kirisip jatqanda, syrttan tasyrlaǵan at tuıaǵynyń dúbirimen birge: «Kim bar, shyǵyńdar beri!» – degen óktem daýys estildi de, izinshe, atynan aýdarylyp túse qap, enteleı basyp kele jatqan shıdem shekpendi qara shal – áıgili atbegi Tilemis ataıdyń qarasy kórindi.
– Oý, ne bolyp qaldy shabandoz, tań­men talasa aıqaıǵa basyp?! – Ke­ń­es tóraǵasy qaısar minezdi Qaly aǵaı kózi ushqyn atyp tiktene qarady.
– Oıbaı, áketti. Jylqyǵa jaý shap­ty! Qarańǵy túndi jamyla ań­dyp kelgen qaraqshy kerqasqa aı­ǵyr úıirin qaq bólip aıagóz almaýyt bıe bastaǵan teń jarymyn qýyp ketti. Aqtasty-Aıýlynyń qııasynan yldı sorǵyǵan soıdym iz myna oıdaǵy Taldyny kesip ótip, Qa­ra­nyń bulaǵyn órlep, tip-tike kók jon­ǵa bet túzepti. Baǵyty – Arabatas, Araltaý jaǵy. Áste bekiner je­ri Berikqaranyń jan aıaǵy baspaǵan qalyń jynysy-aý, shamasy!
– Já, bolar is bolypty. Qur aı­qaıyńdy toqtat ta, ana taý baǵ­bany Áljan men syńar kóz Mádek tentekke habar ber. Tez qarýlanyp, attaryna minsin. Ásheıinde tapanshasyn shoshańdatyp attan túspeıtin álgi Qaraqaıys mylaısanyń da qu­ryp ketkenin qarashy.
Qalekeńniń «Qaraqaıys mylyısa» degeni aýyldaǵy jas jeleń, kelin-kepshekter: «Adamzattyń ap­pa­ǵy, janynda bar taqpaǵy», dep ájýa­laıtyn qaıystaı qatqan qara ýshaskovoı Ábilqaıyrov Mámen aǵamyz ǵoı, kádimgi. Ol kez: «Jaý jaǵadan alǵanda, bóri etekten» degendeı, el bar jerde tún jamylǵan ury-qaryǵa da oryn tabylǵan. Onyń ústine keshegi qan maıdanǵa jappaı attanystyń kezinde ár aýyldan jan saýǵalap, taý jaǵalap, saı saǵalap qalyp qoıǵan birli-ekili «dezertır» qashqyndardyń sybysy da órship turǵan. Sondaılardyń izi­ne túsip ańsha aýlap, qolǵa túsirip, buǵaýlap aıdap ketý – álgi qatqan qara mylyısanyń jumysy.
Kóp kúttirmeı keńes keńsesiniń aldynda doıyr qamshysy qolynda, qara soıyl shoqparyn taqymǵa bas­qan Mádek tentegi qasynda taý tul­ǵaly Áljan kókemiz ıyǵynda opyr­maly qosaýyz, aryndy arǵy­ma­ǵy ústinde ekpindeı kelip at ústinen aıqaıǵa basty.
– Shyǵyńdar túge! Qaıda, qaıda ákeńniń aýzy, qandyqol qaraq­shy­nyń basyn qaýyndaı aıyramyn!
– Oı, páli, Áljan batyr kelgen eken, dep basyn tosqan jaýdyń jolynda tursa, qanekı. Al, kettik, – dep Qalekeń de kók jorǵasynyń ús­tine qondy.
Naýryzdyń alǵashqy kúnde­ri­nen dúrkin-dúrkin tógip ótken aq jaýynnan soń tamyljyǵan shýaqty kún­der shuǵylasynda dúrkireı kó­te­rilgen san-túrli gúl-balaýsaly jas óskin jaıqala jaınap, tunyp qal­ǵan. Qaıda qarasań da kórgeniń jan aıalap, kóńil terbeıdi.
Endi, mine, ótken túngi jyly jań­byrmen jer jetesi bosap, býsanyp jatqan taý tóskeıinde soıdym bop aldymen órge tartqan úıirli jylqy izine de kezdestik. Iz kesken Tilemistiń qamshy sabymen nus­qa­ǵan qaranyń bulaǵyn órleı tartyp kelemiz. Endi aldymyz kók jonǵa, Marynyń sazyna ulasyp jatqan Qaraǵashty men Dolanalynyń bıigi, sol bıikten aınala alys-jaqyn aty­rap alaqan aıasyndaı kórinbek. Solaı dúrmekti top dúrlige kelgen bette jýsandy jon bıiginde at basyn tartyp, jer sholyp turmyz. Myna aldymyzda kúnshyǵys tarapta úshshoqy syrty keshegi ótken han Abylaı zamanynda jońǵarǵa qarsy joryqta sıqym qolyn bastaǵan áı­gili Rysbek batyrdyń sóresi. Uly dáýirdiń óshpeıtin izi qalǵan qas­ter­li bıik. Odan ári shyǵysta qyr­ǵyz­dyń aq bas­ty ala taýlaryna ulasyp, óz zamanynda aq úılerin alshysynan tigip, at júırigin jaratqan batyr baba áýleti – Batyrbek datqa, Tóre­bek, olarmen irgeles qudan­da­ly qatysyp, shalqyǵan-shalqar dáýir­li-dáýren súrgen Saryúısinniń Aq­shal, Temesh, Qarymsaq, Jetibaı-Ti­leýkedeı baılardyń jasyl jaılaýy jatyr.
О́tken kún, ketken ómirdi bir sát kóz-kóńilge elestetip, endi sol jaq tarapqa bet burdyq. Sol tarapta sulýdyń burymyndaı bulań qaqqan qara bulaǵynyń jonǵa ıek artqan teriskeı qoınaýynda bulaq sýyna kóz jasyndaı móltildep qosylatyn tuma bastaýdyń basynda tóbesi kók tirep «Teleýdiń taly» deıtin japan kúzetken jalǵyz tal turýshy edi.
Endi sol tarapqa jalt buryla qaraǵan kóz janarymyzǵa eń aldymen sol jalǵyz tal, onyń saıasynda áldeqalaı bir shoǵyr, áldeneniń qarasy ilindi. Sol qaraıǵanǵa at ústinen shanshylǵan qyran kózdi qart jylqyshy Tilemis:
– Iа, pirim, jylqy, jylqy úıiri ǵoı sonaý kóringen, – dep atyna qamshy basyp jónele berdi. Biz dúrmekti top qara shaldy qaltaldaı aýyzdyqpen alysa jortyp kelemiz.
Qart jylqyshy sýattaǵy úıirge áýdem jerde at basyn tartty. Úıir tobyna shanshyla qarap, bir sát ań­taryla turdy da: «Oıbaı, Qudaı-aý, ne kórip turmyn men! O, jasaǵan, jaqsylyǵyńa jaza kór – Aqbaqaı, Aqbaqaı ǵoı, mynaý!» – dep at ús­ti­nen aýdaryla túsken boıy qos qu­sha­ǵyn jaıyp jiberip, esten tanyp, qulap qalardaı qalbańdap, úıir tobyna umtyla túsip bara jatty. Ol barǵan boıda shaǵyn úıirdiń bergi shetinde qos qulaǵyn qaıshylap, qos janary ottaı jaınap, tip-tik tula tulǵasy qundyzdaı qulpyrǵan baz-baıaǵy juldyz tóbeli jarqyraǵan aı mańdaıly arǵymaqtyń moınynan qushyp, eńkildep-eńiredi-aı, kelip. «Aınalaıyn! Aınalaıynym, keldiń be, shynyń ba, Qudaı-aý», – dep ony saǵaǵynan sıpap, alqymynan alqy­na súıip jatty qara shal.
Es pen eles arasyn saǵym munar qushqan myna jaı bárimizdi esten tandyrdy. Qatal zaman talqysyna kóndigip, shemen bolǵan jan-sezim sý­daı tolqyp, kóz janarymyz ys­tyq jasqa toldy. Iá, esh qatesi joq, sonyń ózi. Aqbaqaı. Basynda at baılary túbirinen úzilgen qyp-qyzyl áskerı qaıys noqta. Onyń aqqan juldyzdaı jarqyrap óte shyqqan nebári alty jasar ómiri kóz aldymyzda. 1936 jyldyń dál osyndaı sáýirli kókteminde memlekettik qor­dan sonaý bir atyn esitip, kóz kór­me­gen Jarkent jaǵyna arnaıy jolsaparmen baryp, Tórtbaı men osy Tilemister óz aıaǵymen aıdap qaıt­qan bir úıir – on alty jylqy ishi­nen jol-jónekeı qulyndaǵan kelis­ti ker bıeniń qulyny edi ol. Top jyl­­qynyń ishinde quldyraı jortyp kele jatqan aqsıraq, jul­dyz­tó­­bel qulynshaqty kórgen bette bar­sha aýyl jurtymyz «Aqbaqaı» dep at qoıyp, qolbala ǵyp ósirip edik.
Aqbaqaı beske tolǵan byltyrǵy jyl kókteminde Eltaı aýylynyń tańdaýly sáıgúlikter úıirin bastap alǵash ret Boraldaıdyń bıigi – Shiliktiniń asýyn órlep, Asan jaılaýyna jol tartyp edi. Er azamat qa­tarynda arǵymaq at basyna da kún týǵan 42-niń surapyl sentıabri tusynda armııaǵa elden tańdap alyn­ǵan bir top sáıgúlik ishinde aýdan asyp, aldy beımálim alys saparyna jol tartyp kete bardy. Sol ar­ǵymaqtar toby Shymkentke jet­ki­zi­lip, odan áýlıeli Áýlıeata je­rin­de jasaqtalyp jatqan qazaqtyń ulttyq 356-shy atty ásker dıvızııasy quramyna berilgeni jaıynan ol kezde beıhabar edik.
Onyń qandaı hal, ne jaǵdaıda áskerı qamaldan qashyp shyqqanyn bir Qudaı bilsin? Tek anyǵy jańa kóktem lebimen ósken jeri – Qa­ra­taýdyń jasyl jaılaýyn, úıirli ortasyn saǵynǵan ot júrekti janýar oraıy kelgende tún jamyla baılaýyn úzip, aralyǵyn júz alpys sha­qy­rym quraıtyn jer basyp, eshqaıda burylmaı, ótken kúzde Asan jaılaýynda ózinen qalǵan, búginde jaba­ǵy jaldy kerqasqa aıǵyrǵa beril­gen úlken úıirdi qarańǵy túnde ortasynan qaq jaryp, alǵash aıaq basyp ósken ortasy – Qarataýdyń qa­lyń qoınyna qýyp jónelgen ǵoı.
Qatal zaman tolqynynda jańqa­daı qalqyǵan san myńdaǵan taǵdyr­dyń joly solaı! – Adam zatynan emes, tórt aıaqty, qyl quıryqty janýar bolsa da saǵynyshtyń sazymen ortamyzǵa bir oralyp, bas-aıaǵy bes aı ósken jerde saıran salǵan Aq­baqaı syndy, tulpar tulǵaly janýar sol jylǵy qara kúz ortasynda maı­danger armııa quramyna qaıta alynyp, artyna bir qaıyrylmaı kete bardy. Ony sońǵy jol, sońǵy sa­paryna aýdan ortasynan óz qo­ly­men jóneltken qara shaldyń kóz ja­sy saqalyna jylystap, ańyz qy­lyp aıtar syry men jyry qaldy sońynda.
* * *
О́zinshe derbes kitap bolyp jet­pisinshi jyldary jaryqqa shyqqan «Aqbaqaı» pánı sebeppen sáti túsip Almatyda ótken úlken bir jıynda kezdesip, az-kem syrlasýda qolyna tıgen zamandas dos, álemge áıgili Aıtmatovtyń shalqar júregin shal­qyt­sa kerek. «Seniń Aq-baqaıyń choń chykarma Er-eke. Qurdoshtar qa­qyda ochý povesiniń ichiden ekı sozdý janada jazyp júrgen povesime qo­shýb jajyshqa rýhsot et», – degeni esten ketpeıdi. «O, ne degeniń, Shyń­ǵys! Seniń keremet shyǵar­mań­da «Aqbaqaıdyń» eki sózi júrse, Aqbaqaı men ony jazǵan avtorynda arman ne», degenmin.
Arada birshama aılar ótkende so­ǵys jyldaryndaǵy jasóspirim urpaqtar ómirinen «Erte kelgen tyrnalar» («Rannıe jýravlı») atty romantıka saryndaǵy povesin jarııalady. Sondaǵy eki sóz: Sol bir soǵys jyldarǵy jantalasty kók­tem­de egindikte el mindetin arqalap arpalysta kún keshken Sultan­mu­rat, Janataı, Qubatqul atty jet­kin­shekter qatarynda Aqbaqaı ar­ǵy­maǵyn minip, Erkinbek atty jas balanyń júrgenin jan týystyǵy ja­rasqan qyrǵyz ben qazaq bir­liginiń báısheshekteı gúl jarǵan bir belgisindeı sezinip eske alamyn.
* * *
Birde, 1981 jyldyń tamyljy­ǵan kókteminde, Almatyda ótken Qazaq­stan jazýshylary VIII sezi­nen kele jatyp Shymkentke aıaldap, aldaǵy Jeńis merekesimen qut­tyq­tap, sálem bergeli syılas, dań­ǵyl qalamger, ol kezde obkomda ja­ýapty qyzmet atqaratyn Ábjapar Jyl­qy­shıev aǵaǵa bardym. Qurqol barmaı, taıaýda «Jazýshy» baspasynda basylǵan «Qyran taýy» atty kita­bymnyń birin qoltańba jazyp aldyna tarttym.
О́zi de ádebıet maıdanyna at basyn buryp, óndire jazyp júrgen Ábekeń kitapty kórip, arǵymaǵy báı­geden kelgendeı kóńil-kúıi bıik­tep, balasha qýandy. Qysqa nus­qa­lary oblystyq, ortalyq gazetterde basylǵan baǵdary tanys kitaptyń qyran búrkit sharyqtaǵan taý beı­nesimen kórkemdelgen muqabasyn bi­rer sıpap:
– Kitabyńnyń taǵy biri tabyla ma, Erkin, – dedi.
– O, mine, aǵa, – dep delegat pap­ka­synyń ishinen alyp ekinshi kitap­ty da aldyna qoıdym.
– E, sáti keldi, endeshe. Búgin Asekeń – Asanbaı Asqarov aǵańnyń aldy bos, erteń Uly Jeńis kúni ǵoı. Maıdanger aǵańnyń aldyna baryp quttyqtap, sálem bergeniń jón bolar, – dep telefon tutqasyn kóterdi. Kómekshisimen til­desti. Me­niń sezden oljaly qaıt­qanymdy kelistire jetkizdi. Endi men kút­pe­gen jerde esimi qa­lyń qazaq jurty­na málim úlken tul­ǵa, memlekettik deńgeıdegi qaı­rat­ker kisimen kez­des­keli otyrmyn. Áńgime aǵysy ne jaıynda bolmaq… Meniń bul kún­derge deıingi, bul aǵa jónindegi maǵlumatym onyń bar­sha­ǵa málim, basshy qyzmettegi asa salaýatty azamat retindegi merzimdik baspa­sóz­de kóp kórinetin resmı ja­ǵy. Resmı bolǵanda aǵamyzdyń jas­tyq shaq­tan jalyndap shyqqan ómirlik baıany keshegi dáýir – Stalın zamanynan bas­tal­maq. Stalındik dáýirdiń ot-jaly­nyn­da temirdeı tártipke sýarylǵan otanshyldyq rýhyna jan-tánimen berilgen halyqtyń uly qan maıdannan shoqtaı janǵan altyn pogondy ofıser bolyp qaıtqasyn jyl qu­syn­daı saǵyn­dyr­ǵan teberik qa­laı­sha kózge túspesin.
Qanatty jiger, daýyldy jyldar shyńdaǵan jastyń romantıka, aza­mat­tyq aıqyn jol Asanbaı Asqarovty aýyl, aýdan komsomoldar ortasynan bir ǵana Qazaq eliniń emes, keńestik uly der­javanyń partııa, memleket deń­geıin­degi kórneki qaıratkerleri qa­taryna shyǵardy. Týǵan jer, ósken ólke Alataýdyń aıasy, Sýsamyrdyń jaılaýy qa­sıet­ti Merki jerinde iz­gi­liktiń kerýenin alysqa tartqan otyz­daǵy aýdan basshysyn az jyldarda Qazaqstannyń eń kúrdeli de iri atyraby – Almaty men Jambyl, Ońtústik Qazaqstan oblystaryn otyz jyl basqarýdyń bıligine jet­kizgen.
О́tken qıly-qıyn jyldarda kel­meske ketken aǵalardyń eldegi ornyn basyp qabyrǵamyz qaıysyp qyrman sýyryp, kesh oqyp ómir kó­shine de keshigip ilesken jastar bul ómirde álgindeı taý tulǵaly aǵa­myz­dyń bar ekenin syrttaı bilip, ish­teı súısinip júrsek te, alys-jaqyn jyldarda Asanbaı aǵamen qyz­met jaǵdaıynda kezdesý, keńe­sýler aramyzda bolmady. Ondaı bir aralasý oıymyzǵa kelgen joq.
Endi, mine, jylystaı jyljyp ótip jatqan ómirdiń sátti kúni aldymnan aǵamyzdyń jumys orny – keń bólmeniń esigi aıqarasynan ashyl­dy.
– Kel qaraǵym, otyr, – dep al­dyn­daǵy qosalqy ústelshe ja­nyn­daǵy oryndyqty nusqady. Kóńili da­rııa, kórgendi adam kezdesýge deı­in men jaıynda az bolsa da habary bar sııaqty. Kishige iltıpat jónimen ishke tarta sóıledi. Týǵan jer, ós­ken orta, otbasyda kimder baryn, qa­shannan qaı baǵytta jazyp júr­genimdi, bir kezderi Áýezov syndy uly aǵamyzben saparlas bolyp bir­ge júrgenimdi jaılap suraı otyryp: Muhańdaı uly kemeńgerdiń qa­synda júrip tálim alǵanyń myń da bir syılyq bolǵan eken ózińe. Myna kitabyń – «Qyran taýy», ondaǵy po­vesińdi «Aqbaqaı» dep atapsyń. Aty-jóni kelisti. Qyran qus pen kelisti bir arǵymaq jónindegi hıkaıa bolar. At pen adam qazaqtyń ulttyq epos jyrlarynda qabat jyrlanǵan ǵoı. Qambardyń qara qasqasy men Qobylandy mingen Taıbýryl. Aqan­nyń Qu­la­geri men keshegi Maqul­bektiń qara aty…
– Esh qatesi joq, aǵa. Meniń tý­ǵan elim bir kezde Jýalyǵa qaraǵan Qa­rataýdyń Taldybulaq, Qoshqa­r­ata taraby. Myna kitaptaǵy oqı­ǵa­lar sol elde ótken jaılardan týǵan edi…
– E-e, solaı, qaraǵym. Jylqy – óz tabıǵatynda kıeli túlik. At ar­ǵymaǵy, sáıgúlikter úıiri dese qan­sha­ma zamandar attanysty jol ke­ship tulparlar túletken elde qu­la­ǵy eleńdemeıtin qazaq joq. Meniń ózim de sondaılardyń birimin. 48-shi jyldyń jazynda Jambylda júr­ge­nimde oıda joqta Máskeýden ataǵy dúrildegen áıgili qolbasshy Býden­nyı­dyń Almaty arqyly bizdiń ob­lysqa kelgeni esimnen ketpeıdi. Ol ózi arǵymaq at dese ózge sharýany umytatyn keremet atbegi adam edi. Soǵystan keıin de atty armııany damytýdyń jaıyn Stalınge aıtýmen ótken. Áıgili «Býdennovskıı» deıtin Don jylqysy tuqymyn dú­nıe júzine taratýdyń negizin salǵan asa iltıpatty jan edi. Ol kisiniń kelýi Degeres, Lýgovoı, Jambyl jyl­qy zaýyttarynyń qarqyndap ósýiniń bastamasy boldy. Ol zaýyttar áıgili qolbasshynyń tek aqyl-sózimen emes, is júzinde kórsetken kómegimen qanattana tústi. Bizge kelip, Alataý baýraıynyń taza aýa, káýsar bulaq, kók maısaly óris­te­rin kórgen soń, Shaıahmetovpen keńe­sip, Máskeýde tas qorada baǵymda tur­ǵan jerinen 1945 jyldyń jazynda keńestik Otanynyń dańqyn dúnıe júzi aldynda asqaqtatqan tarıhı Jeńis paradynda marshal Jýkov minip shyqqan áıgili aqboz tulpardy arnaıy vagonmen Lýgovoı jylqy zaýytyna jetkizdi. Budan taraǵan Absent, Arab qos tulpar sulýlyq, ásemdik, sporttyq óneri­men álemge dańqy ketti, – dedi Asanbaı Asqarov aǵa.
– Ceniń «Aqbaqaıyń» arqyly áń­gime jylqy jaıly qozǵalyp ketti, – dedi sózin jalǵap. Endeshe, ózińe bir jańalyq aıtaıyn. Seniń tý­ǵan jeriń Jýaly taraptaǵy «Aq­tas» sovhozy – naǵyz jylqynyń jeri. Jambylda júrgenimde arǵy jaǵynan kelip Qarataýdyń Jon jaılaýyn kórgenmin jaqynda. Shaıan arqyly bergi jaǵynan da baryp kórdik. Taýly jer sýly da nýly. Jotasy bótegeli bel, shybynsyz jaz. Aqyldasyp sovhozdy jylqy zaýyty etip qaıta qurýdy qolǵa almaq bolyp otyrmyz. Buǵan qalaı qaraısyń? – dep tolymdy quba júzi kúreńite nurlanyp, men jaqqa jumsaq jymıyp, barlaı qarady.
El dese, týyp-ósken jer dese jan júregi eziletin qazaq balasy Qydyr atanyń ózi kelip jebep tur­ǵanda mynadaı sátte ne der edi.
– O, kóke, bul aqıqat bolsa, alys­ta, qııan shette kóp-kóp nár­seden kenje qalǵan meniń qaıran aýylyma budan artyq qandaı sharapat bolsyn. Yqylas-nıetińizge rahmet, aǵa! Tilek, júregimizben ózińiz­ben bir­gemiz.
Bir sózi tegin aıtylmaıtyn, kóp ólshep, bir sheshetin aqylman aǵa­nyń sózi anyǵynda kúni erteń óris alatyn ıgiliktiń basy edi. Arada sanaýly kúnder ótkende atalar zamanynan bergi ómirdiń qanshama qıyn-qııa jolyn ótken el jańa bir jel­pinispen qazaqtyń qanymen janyna birge bitken qasıetti túligin túr­lendire ósirýge kirisip jatty.
Qanatsyz qus, armansyz adam joq. Armanshyl aǵa Asanbaıdyń tu­synda jaqsynyń sharapaty arqa­synda sekseninshi jyldar aǵy­myn­da Aqtastynyń jasyl jaılaýyna Túrkimenstannyń Ashǵabad jylqy zaýytynyń aıdaı álemge áıgili ahalteke jylqysynyń «Gelesheklı» tuqymynan 22 qustaı ushqan júırikteri keltirildi. Bu­ǵan qanat­tas Lýgovoı zaýytynyń aıa­synda ósip jatqan joǵaryda aı­tylǵan áıgili aqboz tulpardyń ur­paqtary «Ahmel», «Alsý», «Aı­nur», «Aglona» atty sáıgúlikter bas­taǵan jańa tolqyny qosyldy. So­lardyń biri álem kórgen Absent­tiń urpaq-shópshegi – tulpar syndy «Kók­seń­gir» men «Aqbaqaı» atty qus qanatty júırikter áıgili Kók­bas­taýda ótken Jambyl ata men Qarasaıdyń uly dýman toıynda alamannyń aldyn bastaǵany kórgen jurttyń esinde.
Mine, sol bir aıtýly kúnderden beri ómir kerýeni jylystaı jyljyp, qanshama jyldar ótti. Bir kez­deri Aqbaqaıdaı aımandaı tul­pa­ryn túletken taý elinde jańa kelgen azattyqtyń altyn dáýiri tu­syn­da jańa tól, jańa urpaqpen órbigen ómir órisi órleı túsip keledi. Bul kúnderi qasıetti Qarataý ortasynan órge tartyp jańa salynǵan aınadaı dańǵyl jol jatyr. Qanshama zaman el ishi zaryǵa kútken arman joly. El barda alysqa tartqan ómir joly, tulparlar joly taýsylmaq emes.
Erkinbek TURYSOV,
jazýshy, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri, halyqaralyq 
«Alash» syılyǵynyń laýreaty.
Shymkent.