Izashar

Sársenbi, 21 qarasha 2012 7:12

Qazaqqa Ábýnasyr ál-Farabıdi ashqan ǵulama ǵalym Aqjan Mashanı ult danalyǵynyń keregesin 10 ǵasyrǵa keńeıtken bolatyn

Osy jyldyń 23 qarashasynda Q.I.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetinde ǵulama ǵalym Aqjan Mashanıdiń 105 jyldyǵyna arnalǵan respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótkizilgeli jatyr. Abyz akademıktiń ult órkenıetin órge súıreýdegi aıtýly eńbegi, ásirese, álemge máshhúr ál-Farabı babamyzdyń esimimen baılanysty ekendigi belgili.

Sársenbi, 21 qarasha 2012 7:12

Qazaqqa Ábýnasyr ál-Farabıdi ashqan ǵulama ǵalym Aqjan Mashanı ult danalyǵynyń keregesin 10 ǵasyrǵa keńeıtken bolatyn

Osy jyldyń 23 qarashasynda Q.I.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetinde ǵulama ǵalym Aqjan Mashanıdiń 105 jyldyǵyna arnalǵan respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótkizilgeli jatyr. Abyz akademıktiń ult órkenıetin órge súıreýdegi aıtýly eńbegi, ásirese, álemge máshhúr ál-Farabı babamyzdyń esimimen baılanysty ekendigi belgili. Osyǵan oraı biz ózi de 75 degen mereıli jasqa kelgen mashanıtanýshy ǵalym, ǵylymǵa eńbegi sińgen qaıratker, «Ál-Mashanı» halyqaralyq qoǵamdyq qorynyń prezıdenti, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty, kórnekti qalamger, professor Shámshıden Ábdiramanǵa jolyǵyp áńgimelesken edik.

– 2007 jyly ultymyzdyń birtýar uly, ǵulama Aqjan Mashanıdiń 100 jyldyq me­reıtoıy IýNESKO-nyń ataýly kúntiz­be­sine engizilýine baılanysty halyqara­lyq deńgeıde ótkizildi, – dep bastady áń­gimesin Shámshıden Ábdiramanuly. – Osy­ǵan oraı sol kezde Q.Sátbaev atyndaǵy QazUTÝ-da ótken halyqaralyq konferensııa taqyryby «Shyǵys ǵulamalarynyń ǵylymı-tehnı­kalyq, rýhanııattyq qun­dy­lyqtary jáne Aqjan Mashanı» dep atalǵan-dy.

Basqasyn aıtpaǵanda, sol konferen­sııaǵa IýNESKO-nyń ókili bar 13 alys shetel ǵalymdary qatysqan edi. Osynaý halyqaralyq forýmnyń QazUTÝ-da bas qosýynyń basty sebepkeri ótken ǵasyr­dyń ortasynda uly babamyz Ábýnasyr ál-Farabıdiń qazaq týmasy ekendigin alǵash dáleldep, urpaǵymen qaýyshtyrǵan ýnı­ver­sıtettiń tuńǵysh túleginiń biri, Jer ǵylymynyń jańa salasy – geomehanı­ka­nyń irgetasyn HH ǵasyrdyń 40-shy jyl­dary qalaǵan geologııa salasynyń jas mamany Aqjan Jaqsybekuly Mashanı bolatyn. Tek bul ǵana emes, A.Mashanı sol kezde ózi bitirgen osy ýnıversıtette aldynan myń­d­a­ǵan ınjenerler túletken ula­ǵat­ty ustaz da edi. 1997 jyly 91 jasqa qaraǵan­da fá­nıden ótken ǵulama búkil sanaly ǵumyryn ózi bitirgen bilim ordasynda ká­sibı mamandar daıarlaı júrip, ál-Farabı babasynyń muralaryn 40 jyldaı úzilissiz zerdeleýden jazbaǵan-dy.

– Qazir Farabı babamyzdyń mura­syn paıymdaı zerttep júrgenǵalym­dar, qudaıǵa shúkir, barshylyq. Olar da farabıtanýshy sanatyndaqurmet­te­ledi. Biraq farabıtanýdaǵy Mashanı­dyń orny báribir bólek,oqshaý tura­dy. Osynyń sebebi nede?

– Orta ǵasyr ǵulamalary ǵylymnyń bir ǵana salasymen aınalysyp qoımaǵan. Dálirek aıtsaq, ál-Farabı de, odan bu­rynǵy ǵulamalar da búginde sala-sala bolyp óz aldyna otaý tigip ketken ǵylym­dar­dy bir-birimen sabaqtastyra, tutas qa­ras­tyryp otyrǵan. Oǵan mysal keltirsek, ál-Horezmı, ál-Farabı, ál-Bırýnı, ıbn Sına, at-Týsı, Ulyqbek sııaqty Turan oı­shylda­rynyń ensıklopedııalyq ulan-ǵa­ıyr bi­lim­niń zańǵary atanýy osydan. Demek, bú­gingi qazaq ǵalymdarynyń arasynda uly babasynyń fılosofııasy men lo­gıkalyq, matematıkalyq, fızıkalyq, astro­nomııa­lyq jáne mýzykalyq traktattaryn ǵy­lym­nyń árbir salasyna qaraı beıimdeı zerdeleý barysynda farabıtanýshy atanýy tabıǵı qubylys…

Al Aqjan Mashanı ǵalamaty sonda, ol kisiniń ózinde uly babasynyń bolmystyq tabıǵatyn elestetetindeı ensıklopedııa­lyq kenen bilim boldy. Aqańdy fara­bı­ta­nýdyń abyzy atandyrǵan basty sebep osy dep bilemin.

– Olaı bolsa, Aqjan hazirettiń ál-Farabı babaǵa barý jolynan az-kemhabardar etip, áńgimelep berseńiz?

– Keshegi ekinshi dúnıejúzilik soǵys órti Batys Eýropadan bastalyp, shyǵysqa qaraı órshigen joq pa. Sol kezde KSRO-nyń eýropalyq bóligindegi Lenıngrad, Kıev, Máskeý sııaqty iri qalalaryndaǵy ǵa­lymdar Kindik Azııaǵa qonys aýdardy. Bir toby Qazaqstanǵa kelip, Qanysh Sát­ba­evtyń mańyna toptaldy. Olardyń arasynda Batys Eýropa ǵalymdary da bar-tyn.

Qazaqstanda Ǵylym akademııasyn uı­ym­dastyrýdy josparlap júrgen Qanysh Sátbaev óz mańyna toptasqan atyshýly ǵa­lymdarmen ǵylymı keńesterdi jıi uıym­das­tyratyn. Osyndaı keńestiń birinde Chehoslovakııadan kelgen Kolman degen matematıka tarıhynyń bilgiri baıandama jasaıdy. Baıandamanyń negizgi mazmuny Orta Azııa men Qazaqstan ǵalymdarynyń orta ǵasyrlardaǵy ǵylymǵa qosqan úlesi týraly edi. 1943 jyldyń bas kezinde bolǵan osy keńeske Altaıdaǵy kenishtiń birindegi issaparynan oralǵan Aqjan Mashanı da qatysady.

Shyǵys mádenıetine qulaǵy túrik jas maman A.Mashanı Kindik Azııadan shyqqan ǵalymdardyń álemdik ǵylymǵa qosqan úlesin jan-jaqty taldaǵan sheshendi zor yntamen tyńdaı otyryp, ál-Horezmı, ál-Farabı, ál-Jaýharı, ál-Bırýnı, ıbn-Sı­na, Abýl-Vafmı, ál-Ferǵanı, Omar Haııam, at-Týsı, Ulyqbek, ál-Haznı tárizdi Turan ǵulamalarynyń esimderin kókeıine erekshe maqtanyshpen uıalatady. Eýropa eliniń ǵylymı órleýine sharapaty molynan áser etken osy adamdar ekendigi de qulaǵyna son­shalyqty jaǵymdy estiledi. Osy­lar­dyń arasynda Aqjanǵa tek ál-Farabı esiminen basqalary tanys bolatyn… Ál-Farabı kim sonda… qaı eldiń týmasy?

Mine, Aqjan Mashanı aǵamyz sanaly ǵalymdyq, qaıratkerlik hám azamattyq ǵu­myrynyń qyryq jyldaı ýaqytyn osy suraqtyń jaýabyn izdeýge, izdep qana qoımaı, sony jerine jetkize izerleýge arnady. Sol qajyrly, qaıtpas izerleý ar­qy­ly ol álem áleýmetine 10 ǵasyr boıy Shy­ǵystyń Arıstoteli, Ekinshi ustaz namymen máshhúr bolyp kelgen ǵulamanyń Farab-Otyrar jerinde kindik qany tamǵan qyp­shaq-qazaq perzenti ekendigin dáleldep, ál-Farabıdiń búgingi san-salaly ǵylymdar­dyń bastaýynda turǵan uly oıshyl eken­digin aıǵaqtaı kelip, farabıtanýdyń abyzy atanǵan bolatyn.

Árıne, soǵys ýaqytynyń qysyltaıańy Aqańa ál-Farabıdiń kim ekendigin birden anyqtaýǵa mursha bermegen. Qazaqstandaǵy anyqtama ádebıetterde ondaı esim kez­despeıdi. Turan oıshyldaryna ıe bolýdan aldyna jan salmaıtyn ózbek aǵaıyndar da ál-Farabı jaıynan habarsyz boldy. Oqta-tekte Máskeý, Lenıngradqa baryp júrip alǵashynda «ál-Farabı arab ǵaly­my» degen aqparatqa jolyqqanda toqta­lyp qalmaı, izdenisin talmaı da moıymaı jalǵastyra beredi. Sodan ne kerek, zer­t­teýshiniń qolyna ál-Farabıdiń týǵan jyly 870 jyl, ólgen jyly resmı túrde 950 jyl degen málimet túsedi. Erte zamandaǵy dástúr boıynsha kisi esimimen birge tegi retinde tirkeletin týǵan jer ataýy – Farab qalasy sol kezde eki elde boldy. Biri Ámýdarııa boıynda, tájik jerinde. Sol úrdis boıynsha uzaq jyldar boıy ál-Farabı ırandyq násilden degen jańsaq pikir qalyptasady. Taǵy bir derekterge júginsek, uly babamyzdy osyǵan qarap ózderine ıkemdegen ırandyqtar parsy tilinde ál-Farabıge arnalǵan 4 birdeı ensıklopedııa shyǵarǵan kórinedi. «Jaqsyda jattyq joq» degen osy-aý desek te, qazir Shyǵys Arıstoteliniń otany Iran degen qate pikirdi qoldaýshylar joq.

Shyn máninde ál-Farabıdiń týǵan jeri Syrdarııa boıyndaǵy Farab (Otyrar) ekenin dáleldep jazyp, kartaǵa túsirgen ataqty ǵalym-geograf ıbn-Haýkal bolatyn. Ol óziniń «Kıtab Masalık ýa mamalık» atalatyn geografııalyq eńbeginde Túrkistan aımaǵyn sıpattap, kartaǵa tú­si­redi. «Bul jer ataqty ǵulama dárejesine jetken fılosof ál-Farabıdiń týǵan jeri» dep jazdy. ıbn-Haýkal jasy kishi bol­ǵa­ny­men, báribir ál-Farabıge zamandas sanalady. Olar Damaskiniń ámiri Saıf-ad-Daýlanyń saraıynda bir-birimen máji­li­s­tes bolyp jıi kezdesip turǵan.

Mine, jigerin janyp, qaırat bergen osy kitap qolyna túsken soń A.Mashanıdeı marǵasqa ǵalym ál-Farabıdiń búgingi qazaq urpaǵynyń babasy ekenin dálel­deý­ge bilek sybana kirisip edi.

– Sonda álem tanyǵan ál-Farabı esi­mi, óziniń atajurtynda, tarıhıOta­nyn­da buǵan deıin múlde beımaǵlum bolyp kelgen be?

– Olaı dep úzildi-kesildi aıtýǵa bolmas. Mysaly, Qazaq handyǵynyń bastaýynda turǵan áz-Jánibek kezinde shıpager­ligimen tanylǵan О́teıboıdyq Tileýqabyl­ulynyń «Shıpagerlik baıany» («Jalyn», 1996) kitabynda onyń Ábýnasyr ál-Fa­rabı shyǵarmalarymen birshama tanysty­ǵy baıqalady.

Al Maǵjan Jumabaevtyń «Túrkistan» poemasyndaǵy:

«Túriktiń kim bilmeıdi mýzykasyn,

Farabı toǵyz shekti dombyrasyn» – degen joldar keıingi zamanda da qazaq qa­ýy­myna uly baba esiminiń tanys bolǵan­dy­ǵyna tamasha dálel. Biraq qasań kommý­nıs­tik ıdeologııa, ásirese, bizdeı bodan ultqa basqa jaqqa kóp moıyn burǵyza bermese kerek. Tipten 1960 jyldary mynaý sen­derdiń uly babalaryń dep dáleldi dáıek aıtqan A.Mashanıǵa ǵalymdar arasynan: «Áı, Aqjan, sen dál ǵylymnyń ókilisiń, myna sálde kıgen moldań kim ózi?» dep kelemejdegenderdi kózim kórdi. Bir qy­zy­ǵy, máseleniń beti aıqyndalǵan soń solar­dyń deni farabıtanýshy bolyp shyǵa keldi.

– Ál-Farabı babany atajurtyna qaıtarý oraıynda A.Mashanı qandaıqıyndyq-kedergilerge kezdesti?

– 1968 jyly Shahmardan Esenovtiń qoldaýymen ál-Farabı muralaryn zertteý jóninde arnaıy bólim qurylǵanǵa sheıin babanyń esimi Qazaqstannyń Ǵylym akademııasynda úsh ret ataldy. Biri Kolman­nyń aýzynan shyqty. Ekinshisi – A.Ma­sha­nı­diń óz qolyna túsirgen ál-Farabı mura­la­ryn dálel etip 1960 jyly Q.Sátbaevqa jazǵan haty (Qanyshtyń qazasyna baılanysty is toqtap qaldy) jáne úshinshisi – A.Masha­nı­diń 1961 jyly «Akademııa ha­bar­­shy­­sy­nyń» №5 sanynda shyqqan «ál-Farabı mu­ralary týraly» degen maqala­sy. Al 1962 jyly «Bilim jáne eńbek» jýr­na­ly­nyń №1 sanynda ǵylym úırený úshin ne qajettigi týraly 9 traktaty ja­rııalanǵan ál-Farabı babamyz tuńǵysh ret qazaqsha, týǵan halqynyń tilinde sóıledi. Ol trak­tattarǵa alǵysóz ben arnaıy maqa­la­ny A.Mashanı jazǵan edi. Biraq sol kez­degi kom­mýnıstik partııa basshylary ony elemeı­tin­deı syńaı tanytqan-dy. Tipten IýNESKO sheshimine oraı KSRO úkimeti ál-Fa­rabıdiń 1100 jyldyq mereıtoıy aıasyn­da 1975 jyldyń 5-10 qyrkúıeginde áýeli Máskeýde bastalǵan konferensııany Almatyda jalǵastyrýǵa májbúr bola turyp, sol jıynda qabyldanǵan sheshim­der­diń birde-birin oryndamaı, baba mura­syn qıtur­qy­lyqpen О́zbekstanǵa qaraı ysyrý saıasatyn ustanǵan-dy.

Osynaý mártebeli halyqaralyq konferensııa qarsańynda A.Mashanıdiń 1973 jyly jazylǵan «ál-Farabı jáne búgingi ǵylym» atty paıymdyq irgeli monogra­­­fııa­sy da shyǵarylmady. Oǵan zertteýde ál-Farabıdiń qudaıǵa senetindigi aıtylǵan degen aıyp taǵyldy. Uly babamyzdyń ǵy­ly­mı ómirbaıany ispettes osy zertteý ara­ǵa 30 jyl salyp baryp baspa júzin kórdi. Bul kezde Qazaqstannyń táýelsizdik alǵa­ny­na on úsh jyldan asyp edi. Bul da «Bu­rynǵy jabaıy qazaq mádenıeti Qazan tóń­kerisinen keıin damydy» delinetin astamshyl ıdeologııanyń yqpalynan áli de qu­tyla almaı kele jatqandyǵymyzdan emes pe eken degen dúdámal oı keledi. Áıtpese, ál-Farabıdi ázelden-aq «Shyǵystyń Arıs­to­teli» dep ataǵan mádenıetti elderdiń só­zin burmalap, «Ekinshi Arıstotel» deýge beıim turatyndyǵymyz da unamdy jaǵdaı emes, sanamyzdan ketip bolmaǵan baıaǵy qul­dyq psıhologııanyń salqyny bolsa kerek.

– Ǵafý etińiz, al endi ál-Farabı babamyzdy «Muǵalim as-sanı» – «Ekinshiustaz» dep te jatamyz ǵoı. Osynyń mánisi qalaı?

– Kezinde Arıstotel, Platon jáne Pto­lomeı muralarynda bolmaǵan jaılardy artyǵymen jetildirip, arab tiline ja­ńa­lyq dárejesine jetkize aýdarǵan uly babamyzdy alǵashynda «Uly túsindirýshi» (Velıkoı kommentator) deı kelip, Shy­ǵys­tyń Arıstoteli ataýy óz aldyna. Al arab elderinde «ál-muǵalim ál-sanı» – ekinshi ustaz deýi ál-Farabıdiń jańa zamanda Muhammed (s.ǵ.s.) paıǵambardan keıingi ǵalym-ustaz degen maǵynada aıtylýyn A.Mashanı muralarynan jıi ushyratýǵa bolady. Men osy pikirdi 2010 jyly IýNESKO-nyń Parıjdegi páter úıinde ótkizilgen kezekti 25-shi konferensııasy kezinde Qazaqstan elshiligi uıymdastyrǵan «ál-Farabı jáne Eýropanyń órkendeýi» dóńgelek ústeline arnaıy bar­ǵan joly jasaǵan «ál-Farabı – jańa dá­ýirdiń bas ustazy» atty baıandamamda aıttym da. Shyntýaıtyna kelsek, Orta ǵasyr­da ál-Farabıdiń túsindirmesinsiz Arısto­tel­di uǵatyn Eýropa ǵalymy bolmaǵan edi.

Osyǵan baılanystyra aıtsam, óz kez­e­ginde Aqjan hazirettiń baıypty zertteý­le­rinsiz búgingi urpaqtyń ál-Farabı mura­syna etene boılap bara almaıtyndyǵyna kózim jetti. Iаǵnı 2005-2011 jyldar arasynda Aqjan Mashanı muralaryn jınaq­tap, 16 tomdyq shyǵarmalaryn baspaǵa daıar­laý ba­rysynda osyndaı pikirge keldim. Tu­jy­rymdaı qaıyrsam, Aqjan Mashanı farab­ı­tanýdyń kiltin berip qana qoıǵan joq, qazaq danalyǵynyń keregesin 10 ǵa­syr­ǵa keńeıtken ári abaıtanýdyń renes­sans­tyq baǵytyn aıqyndaǵan «ál-Farabı jáne Abaı» zertteýin (1994) keıingi urpaq­qa ólmes mura etip qaldyrdy.

– Abyz ǵalym A.Mashanıdiń 105 jyl­dyǵyna arnalǵan respýblıkalyqǵy­ly­mı-praktıkalyq konferensııa «Farabıtanýshy Aqjan Mashanımuralary jáne stýdentterde ıntellektik qundy­lyq­tar qalyptastyrýmáseleleri» dep atalǵan eken. Olaı bolsa, osynyń ózi ElbasyNursultan Nazarbaevtyń «In­tel­lektýaldy ult-2020» jobasyn is­keasyrý oraıyndaǵy, táýelsiz elimizdiń adam kapıtalyn máıektendirýdegifara­bı­tanýdyń mán-mańyzy zor ekendigin bildirmeı me?

– Osy suraǵyńyzǵa keńirek jaýap be­reıin. Damyǵan elderdiń ulttyq baılyǵy ekonomıkalyq áleýetimen ǵana ólshenbeı­ti­nin, soǵan qosa halqynyń bıik ıntellek­týaldyq deńgeıimen daralanatynyn eskersek, bul – asa kókeıkesti másele.

Baqýatty elde ulttyq baılyqtyń 75 paıyzyn ıntellekt quraýy kerek. Demek, bul meniń uǵymymda Tuńǵysh Prezı­den­ti­mizdiń 2008 jyly «Bolashaq» baǵdarla­ma­symen bilim alyp jatqan jastarmen kezdesý kezinde alǵash aıtylǵan «Intellek­týal­dy ult-2020» jobasynyń, endi jas­tarmen qanattastyra búkil halyqty qam­tı­tyn Qazaqstannyń Áleýmettik jańǵyr­tylýyna aparatyn Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyn qurýdyń nysandyq negizin aı­qyndaıtyn baǵyt. Elbasynyń aıtqanyn­daı, «búkil jańǵyrtý úderisiniń tabysqa aparatyn túıindi faktory ulttyq bilim berý júıesin jańartýǵa» tirelýi tegin emes. Osy rette jastarǵa otanshyldyq tár­bıe beretin ınnovasııalyq kýrstardyń joqtyǵyna, jeke tulǵanyń áleýmette­nýi­niń ádistemesinde «Akmeologııa» tárizdi pán­derdiń óte sırek qoldanylatyn­dyǵy­na, jas órenderdiń «rýhanı-parasattyq tárbıesiniń kún tártibindegi ótkir turǵan másele» ekendigine erekshe kóńil bólinýi de óte oryndy. Demek, Prezıdentimiz aıt­qandaı, «búgingi ábden eskirgen ádistemege negizdelgen oqý-tárbıe úderisteri» qandaı baǵytta damytylýy kerektigin Qanysh Sátbaev atyndaǵy QazUTÝ ujymy keńi­nen oılasyp, ortaǵa salǵany jón-aq.

Kezinde «Kóshpendiler» romanynyń avtorymen bolǵan kezdesýler jáne professor Aqjan Mashanıdiń farabıtanýdaǵy zertteýleri bolashaq ınjenerler boıynda erekshe qyzyǵýshylyq týǵyzatynyn kór­dik. Keıin ýnıversıtette A.J.Mashanı atyn­daǵy Tanymdyq-tárbıe ortalyǵy qu­ryl­dy. 2005-2011 jyldary osy ortalyq­ta ázirlenip shyǵarylǵan A.Mashanıdiń qazaq farabıtanýynyń shyńy ispettes 16 tomdyq shyǵarmalary «Akmeologııa» pá­niniń negizine aınalǵan-dy. Turan oıshyldary men Qazaqstan ǵalymdarynyń ǵyly­mı-tehnıkalyq jáne rýhanııattyq murala­ryn tanymdyq-tárbıe isine qoldanýdyń múmkinshiligi osylaısha zerdelendi.

Bul ıgilikti is Elbasynyń «Intellektýaldy ult-2020» jobasyn júzege asyrý aýqymynda atqarylatyn praktıkalyq qam-qareketterge muryndyq boldy. Shyn máninde, dáldik ǵylymdardyń bastaýynda turǵan: ál-Horezmı, ál-Farabı, ál-Bırý­nı, ıbn Sına, at-Týsı, Ulyqbek syndy Turan oıshyldary qaǵıdattarynyń jalpy ınjenerlik pánderdegi mánin ashý bolashaq tehnıkalyq kásibı mamandardyń boıynda erekshe maqtanysh týdyryp, otanshyldyq jaýapkershiligin arttyrary kúmánsiz. Se­be­bi, búgingi urpaqqa sondaı uly oıshyl­dardyń urpaǵy ekendigin sezindirý jáne kásibı biliktilikti qalyptastyrýda tárbıe komponentterin engizý árbir mamannyń otanshyldyq jaýapkershiligin arttyrýǵa negiz bolatyndyǵyn biz is júzinde dálel­dedik deı alamyz.

Igi talpynystar «Akmeologııa» sııaq­ty pánderdiń jeke tulǵany áleýmetten­di­rýdegi ádistemesin jasaýǵa múmkindik berýde. Nátıjesinde, A.J.Mashanı ortaly­ǵyn­­da atqarylǵan tanymdyq-tárbıelik ju­­mys­tar qorytyndylanyp, Tuńǵysh Prezı­dentimiz N.Á.Nazarbaevtyń «Intellektýaldy ult-2020» jobasynyń qolda­nys aıasyna arnalǵan «Intellektik ǵıb­rat» oqý-tárbıe is-sharalarynyń keshendik baǵdar­la­masy ómirge joldama aldy. Bul óz ke­zeginde tehnıkalyq oqý oryndarynda, kási­bı bilim berý úderisinde oqý-tárbıe isin júıeli tanymdyq negizge kóshirý oraıynda qoldanylǵan alǵashqy qadam bolyp otyr. Osyǵan oraılastyra QazUTÝ-da ja­salǵan «Intellektýaldyq ǵıbrat» kesheni kásibı-tehnıkalyq bilimge patrıottyq tár­bıeni sabaqtastyrýmen ǵana shektel­meı­tindigin, ıaǵnı munyń ádistemelik metodologııasyn bilim berýdiń barlyq salasynda, tipten mektepke deıingi búldirshinder tárbıesinde de qoldaný múmkindiginiń mol ekendigin aıtýdy ózimniń azamattyq paryzym sanaımyn.

Uly ustaz ál-Farabı muralary, sol murany týǵan halqynyń ıgiligine aınaldyrý jolynda sheshýshi qaırat-jiger jum­­saǵan Aqjan Mashanı eńbegi búgingi táýel­siz eliniń qyzmetinde ekendigi osy jaıdan-aq ańǵarylsa kerek.

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken

Qorǵanbek AMANJOL,

«Egemen Qazaqstan».

Almaty.